Cấm và ngăn với đừng và không được
Phân biệt đừng và không được khi ngăn hành động hoặc nêu điều cấm; đặt từ đúng vị trí và chọn cách nói phù hợp trong gia đình, lớp học, nơi công cộng.
Khi muốn ngăn ai làm một việc hoặc nói về điều bị cấm, bạn có thể dùng đừng và không được. Hai cách nói này khác nhau về ý nghĩa và mức độ mạnh; cần chọn theo tình huống và người nghe.
Ngăn một hành động với đừng
Dùng đừng để yêu cầu hoặc khuyên người nghe không làm một việc. Việc đó có thể chưa bắt đầu hoặc đang diễn ra.
Mẹ nhắc con trước khi đi học:
— Con đừng quên mang áo mưa nhé.
Nam đang nói khi Lan nghe điện thoại. Lan nói:
— Nam ơi, đừng nói to nhé. Mình đang nghe điện thoại.
Để yêu cầu ai dừng một việc đang làm, dùng đừng + hành động + nữa:
- Đừng nói nữa, mình cần nghe điện thoại.
- Đừng khóc nữa nhé, có mẹ ở đây rồi.
Có thể dùng chúng ta đừng… khi lời đề nghị dành cho cả người nói và người nghe: Chúng ta đừng nói chuyện ở đây nhé, mọi người đang đọc sách.
Đừng cũng dùng để an ủi, không chỉ để ngăn một hành động:
- Đừng lo, mình sẽ giúp bạn.
- Đừng buồn nhé!
Nói điều cấm với không được
Dùng không được trước hành động để nói rằng hành động đó bị cấm hoặc không được phép. Cách nói này thường gặp khi nhắc nội quy hoặc ngăn ai làm việc nguy hiểm.
Giáo viên nhắc học sinh:
— Các em không được dùng điện thoại trong giờ kiểm tra.
Bố thấy con định chạm vào ổ điện:
— Con không được chạm vào ổ điện!
Một người đọc nội quy cho bạn nghe:
— Ở đây không được hút thuốc.
Với không được, người nói có thể trực tiếp cấm hoặc chỉ nhắc lại điều cấm. Người nói không nhất thiết là người đặt ra quy định.
Trên biển báo nơi công cộng
Trên biển báo, thường dùng Cấm + hành động để nêu điều không được phép làm:
- Cấm hút thuốc.
- Cấm đỗ xe.
Thông báo cũng có thể dùng Xin đừng + hành động hoặc Vui lòng không + hành động để yêu cầu lịch sự:
- Xin đừng chạm vào hiện vật.
- Vui lòng không hút thuốc trong phòng.
Các cách nói lịch sự này vẫn có thể dùng để nhắc điều cấm ở nơi công cộng.
Đặt đừng và không được ở đâu?
Hai dạng này đứng trước hành động cần ngăn hoặc cấm.
| Cách nói | Mẫu câu | Ví dụ |
|---|---|---|
| Ngăn hoặc khuyên | Người thực hiện + đừng + hành động | Em đừng chạy ở đây. |
| Nêu điều cấm | Người thực hiện + không được + hành động | Học sinh không được ăn trong thư viện. |
| Nói trực tiếp, không nhắc lại người nghe | Đừng / Không được + hành động | Đừng mở cửa! / Không được mở cửa! |
Có thể không nêu người nghe nếu tình huống đã rõ. Khi nói về quy định chung, cũng có thể dùng: Không được đỗ xe ở đây.
Chú ý vị trí của không được:
- Không được mở cửa này. → Có điều cấm mở cửa.
- Tôi mở cửa này không được. → Tôi không mở được cửa, chẳng hạn vì cửa bị kẹt.
Hai câu không cùng nghĩa. Để nêu điều cấm rõ ràng, đặt không được trước hành động.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Chọn cách nói theo tình huống
Cùng một hành động, đừng thường là lời ngăn hoặc lời khuyên trực tiếp; không được nhấn mạnh rằng hành động không được phép.
Không nên + hành động dùng để khuyên ai tránh làm một việc, chứ không khẳng định việc đó bị cấm.
| Tình huống | Câu nói | Ý chính |
|---|---|---|
| Bạn bè nhắc nhau vì sàn trơn | Đừng chạy ở đây, dễ ngã lắm. | Ngăn để tránh nguy hiểm |
| Bạn khuyên vì sàn trơn | Bạn không nên chạy ở đây. | Khuyên tránh một việc dễ gây nguy hiểm |
| Giáo viên nhắc nội quy ở bể bơi | Các em không được chạy ở đây. | Nhắc điều cấm |
Có thể thêm nhé để lời nhắc thân thiện hơn:
Hai người bạn đang học bài:
— Đừng bật nhạc to nhé. Mình cần học bài.
Mẹ nhắc con về điều cấm:
— Con không được chơi gần đường nhé.
Đừng không phải lúc nào cũng nhẹ nhàng: Đừng chạm vào! có thể là lời ngăn rất mạnh. Nhé có thể làm giọng nói mềm hơn, nhưng không làm mất ý cấm của không được. Cách xưng hô và giọng nói cũng rất quan trọng.
Khi nhờ người lớn tuổi không làm một việc, bạn có thể nói lịch sự hơn: Bác ơi, bác đừng đóng cửa vội ạ, cháu đang chuyển đồ vào.
Ghi nhớ nhanh
- Muốn ngăn, nhắc hoặc an ủi người nghe: dùng đừng.
- Muốn nói một việc bị cấm: dùng không được.
- Đặt cả hai dạng trước hành động cần ngăn hoặc cấm.
- Chọn cách xưng hô và giọng nói phù hợp; có thể thêm nhé khi thích hợp.
Đừng chạy, dễ ngã! là lời ngăn. Không được chạy trong khu vực này. nêu điều cấm.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
14 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 14 words and review them later.
Cấm và ngăn với đừng và không được
14 wordsLast updated October 23, 2026