Câu hỏi gián tiếp với liệu… có… không
Cách dùng liệu… có… không để nêu điều chưa chắc chắn trong câu hỏi gián tiếp, đặt mệnh đề sau không biết, tự hỏi và phân biệt với câu hỏi trực tiếp.
Khi chưa chắc một điều đúng hay không, bạn có thể nói: “Tôi không biết liệu cửa hàng có mở cửa không.” Cấu trúc này giúp bạn nêu điều đang băn khoăn trong một câu lớn hơn, thay vì chỉ hỏi trực tiếp người nghe.
Nêu điều chưa biết hoặc còn băn khoăn
Câu hỏi trực tiếp thường dùng để xin câu trả lời. Trong câu hỏi gián tiếp, nội dung cần hỏi nằm sau những cụm như không biết, muốn biết, tự hỏi hoặc băn khoăn.
Liệu cho thấy người nói chưa chắc về câu trả lời. Nội dung thường liên quan đến khả năng xảy ra hoặc khả năng thực hiện một việc.
Liệu thường gặp trong văn viết và lời nói trang trọng. Trong hội thoại thân mật, người nói thường bỏ liệu, chẳng hạn: “Không biết Nam có đến không nhỉ.”
Lan đang định đi mua thuốc nhưng trời đã tối.
- Hỏi trực tiếp: “Hiệu thuốc có còn mở cửa không?”
- Nêu điều chưa biết: “Lan không biết liệu hiệu thuốc có còn mở cửa không.”
- Nêu điều đang cân nhắc: “Lan băn khoăn liệu mình có nên đi ngay không.”
Trong câu cuối, mình chỉ Lan.
Cấu trúc và vị trí các thành phần
Mẫu thường dùng là:
Người băn khoăn + không biết / tự hỏi / băn khoăn + liệu + chủ ngữ + có + phần cần hỏi + không.
Phần bắt đầu bằng liệu là một mệnh đề: một phần câu có nội dung riêng, ở đây nêu điều chưa có câu trả lời chắc chắn.
| Thành phần | Vai trò | Ví dụ |
|---|---|---|
| Phần mở đầu | Nêu người chưa biết hoặc đang băn khoăn | Tôi không biết |
| Liệu | Nêu sự chưa chắc chắn | liệu |
| Chủ ngữ | Nêu người hoặc vật được hỏi đến | cửa hàng |
| Có + phần cần hỏi + không | Nêu hai khả năng: có hoặc không | có mở cửa vào Chủ nhật không |
Ghép lại: Tôi không biết liệu cửa hàng có mở cửa vào Chủ nhật không.
Trong mẫu này, có đứng sau chủ ngữ và trước phần cần hỏi. Phần đó có thể nói về hành động, tính chất hoặc khả năng.
Trong có quá lớn không, có kết hợp với không để hỏi về tính chất quá lớn; nó không mang nghĩa sở hữu như có trong “Mai có xe đạp.”
- Tôi muốn biết liệu tuyến xe này có đi qua bệnh viện không.
- Mai băn khoăn liệu chiếc bàn này có quá lớn không.
- Chúng tôi chưa biết liệu cả nhóm có thể hoàn thành công việc hôm nay không.
Có cần dùng đủ liệu, có và không?
Liệu không bắt buộc trong mọi câu hỏi gián tiếp. Khi bỏ liệu, câu vẫn có thể nêu điều chưa biết; khi thêm liệu, sự băn khoăn hoặc chưa chắc chắn thường rõ hơn.
| Cách nói | Điểm cần chú ý |
|---|---|
| Tôi không biết Nam có đến không. | Nêu điều chưa biết. |
| Tôi không biết liệu Nam có đến không. | Làm rõ hơn sự chưa chắc chắn về việc Nam đến. |
| Tôi không biết Nam đến hay không. | Dùng hay không để nêu hai khả năng: đến hoặc không đến. |
Ngoài có… không, bạn còn có thể dùng có… hay không hoặc nêu các lựa chọn cụ thể với liệu… hay…:
| Mẫu | Ví dụ | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| (liệu…) có… không | Tôi không biết liệu Nam có đến không. | Chưa biết Nam đến hay không đến. |
| (liệu…) có… hay không | Tôi không biết liệu Nam có đến hay không. | Cùng nêu hai khả năng đến và không đến, với hay không làm rõ sự lựa chọn. |
| liệu… hay… | Tôi không biết liệu Nam sẽ đi xe buýt hay đi tàu. | Chưa biết Nam sẽ chọn phương tiện nào trong hai phương tiện. |
Với liệu… hay…, hãy đặt hay giữa các lựa chọn; không cần thêm không ở cuối nếu đã nêu đủ các lựa chọn.
Để dễ tạo câu khi mới học, bạn có thể dùng mẫu đầy đủ liệu + chủ ngữ + có… không.
Liệu cũng xuất hiện trong câu hỏi trực tiếp: “Liệu Nam có đến không?” Vì vậy, không thể chỉ nhìn từ liệu để kết luận đó là câu hỏi gián tiếp. Hãy xem nội dung hỏi có nằm trong một câu lớn hơn, chẳng hạn sau không biết, hay không.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Dấu câu và những điểm dễ nhầm
Dấu cuối câu phụ thuộc vào mục đích của toàn bộ câu, không chỉ vào từ không ở cuối.
- Tôi không biết liệu xe có đến đúng giờ không. Người nói nêu điều mình chưa biết, nên dùng dấu chấm.
- Chị có biết liệu xe có đến đúng giờ không? Người nói hỏi người nghe, nên dùng dấu hỏi.
Trong lời nói, câu “Tôi không biết liệu xe có đến đúng giờ không” cũng có thể gợi người nghe trả lời. Tuy vậy, khi viết để trình bày sự chưa biết, dấu chấm là lựa chọn thông thường.
Đừng bỏ không rồi cho rằng ý nghĩa vẫn giữ nguyên:
- Tôi không biết Nam có đến không. → Tôi chưa biết Nam đến hay không đến.
- Tôi không biết Nam có đến. → Câu này có thể được hiểu là Nam thực sự có đến, nhưng tôi không biết việc đó.
Hai câu không diễn đạt cùng một điều. Khi muốn nêu hai khả năng trong mẫu đang học, hãy giữ không ở cuối mệnh đề.
Không kết thúc phần hỏi, nhưng không nhất thiết kết thúc toàn bộ câu:
Tôi không biết liệu cửa hàng có mở cửa không, nên tôi gọi điện hỏi trước.
Cách tự kiểm tra câu
Khi dùng cấu trúc này, bạn hãy kiểm tra:
- Bạn muốn nêu điều chưa biết hay hỏi trực tiếp người nghe?
- Nếu nêu điều chưa biết, hãy chọn phần mở đầu phù hợp: không biết, tự hỏi hoặc băn khoăn.
- Dùng liệu + chủ ngữ + có… không để làm rõ điều còn chưa chắc chắn.
- Chọn dấu chấm hoặc dấu hỏi theo mục đích của cả câu.
Mẫu ghi nhớ: Tôi băn khoăn liệu kế hoạch này có phù hợp không.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
8 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 8 words and review them later.
Câu hỏi gián tiếp với liệu… có… không
8 wordsLast updated October 23, 2026