B2 · Upper IntermediateLesson 3 of 3

Cấu trúc bị động có tác nhân và không có tác nhân

Phân biệt câu bị động có và không nêu tác nhân; học vị trí tác nhân, cách dùng bị, được và cách chọn cấu trúc phù hợp với trọng tâm thông tin của câu.

Khi kể một sự việc, bạn có thể chú ý đến người thực hiện hoặc đối tượng chịu tác động. Cấu trúc bị động giúp đưa đối tượng chịu tác động lên làm chủ ngữ; tác nhân có thể được nêu rõ hoặc không xuất hiện trong câu.

Chọn đối tượng làm trung tâm

Tác nhân là người, tổ chức hoặc lực lượng thực hiện hành động. Trong câu bị động, chủ ngữ thường là đối tượng chịu tác động của hành động ấy.

Tình huống: Ban quản lý sửa hệ thống điện của tòa nhà.

  • Chủ động: Ban quản lý đã sửa hệ thống điện.
  • Bị động có tác nhân: Hệ thống điện đã được ban quản lý sửa.
  • Bị động không nêu tác nhân: Hệ thống điện đã được sửa.

Câu đầu nói về việc ban quản lý làm. Hai câu sau tập trung vào hệ thống điện.

Chọn câu bị động khi đối tượng chịu tác động là điều đang được nói đến hoặc là thông tin bạn muốn tiếp tục trình bày. Không cần chuyển sang bị động nếu câu chủ động đã phù hợp với mạch văn.

Hai cấu trúc thường gặp

Trong các mẫu dưới đây, bị/được đứng trước phần diễn tả hành động. Khi tác nhân được nêu trực tiếp, tác nhân đứng giữa bị/được và động từ.

Kiểu câu Cấu trúc cơ bản Ví dụ
Có tác nhân Đối tượng + bị/được + tác nhân + động từ Bản thảo được biên tập viên sửa.
Không nêu tác nhân Đối tượng + bị/được + động từ Bản thảo được sửa.
Có tác nhân, sự việc bất lợi Đối tượng + bị + tác nhân + động từ Chiếc xe bị kẻ gian lấy mất.
Không nêu tác nhân, sự việc bất lợi Đối tượng + bị + động từ Chiếc xe bị lấy mất.

Các từ chỉ thời gian hoặc diễn biến vẫn được dùng theo ngữ cảnh: Bản thảo đang được biên tập viên sửa; Chiếc xe đã bị lấy mất. Cấu trúc bị động không bắt buộc phải có đã, đang hay sẽ.

Bị thường thể hiện sự việc bất lợi. Được thường gắn với sự tiếp nhận có lợi, nhưng cũng có thể trình bày một quy trình hoặc sự việc khá trung tính, nhất là trong văn bản thông tin: Mẫu nước được phân tích tại phòng thí nghiệm.

Không thay bị bằng được chỉ để đổi hình thức câu. Anh ấy bị theo dõi gợi sự theo dõi không mong muốn; Anh ấy được theo dõi sức khỏe hằng ngày nói về việc chăm sóc. Cần xét cả hành động và hoàn cảnh.

Khi nào cần nêu tác nhân?

Nêu tác nhân khi danh tính hoặc vai trò của người thực hiện có giá trị thông tin, chẳng hạn khi cần:

  • làm rõ ai chịu trách nhiệm;
  • cho biết chuyên môn hoặc thẩm quyền của người thực hiện;
  • phân biệt người này với người khác.

Làm rõ trách nhiệm: Hồ sơ này được phòng nhân sự kiểm tra, còn hợp đồng được phòng pháp chế rà soát.

Nêu chuyên môn: Cây cầu được các kỹ sư có kinh nghiệm thiết kế.

Đối chiếu người thực hiện: Bản dịch được Lan sửa, không phải Minh.

Trong văn bản trang trọng, tác nhân cũng có thể xuất hiện sau bởi:

  • Bản dịch được một nhóm chuyên gia thực hiện.
  • Bản dịch được thực hiện bởi một nhóm chuyên gia.

Cách thứ hai đặt thông tin về tác nhân ở cuối câu. Tuy nhiên, không cần thêm bởi vào mọi câu bị động; cách nêu tác nhân ngay sau bị/được thường gọn và tự nhiên hơn trong giao tiếp thông thường.

Quick check

Try one question now.

1

Đội cứu hộ đã đưa hai du khách vào bờ. Để tiếp tục nói về hai du khách bằng câu bị động, điền: Hai du khách

Answer options

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Khi nào có thể không nêu tác nhân?

Không nêu tác nhân khi người thực hiện không được biết rõ, không quan trọng đối với thông báo hoặc đã rõ trong ngữ cảnh.

Hoàn cảnh Ví dụ Trọng tâm
Chưa biết ai thực hiện Xe máy của tôi bị lấy mất tối qua. Sự mất mát
Không cần xác định người thực hiện Vé được kiểm tra trước khi khách lên tàu. Quy trình kiểm tra
Người thực hiện đã rõ Nhóm biên tập đã nhận bản thảo. Bản thảo sẽ được sửa trong tuần này. Công việc tiếp theo

“Không có tác nhân” ở đây được hiểu là không nêu tác nhân trong câu, không phải hành động tự xảy ra. Trong câu Vé được kiểm tra, vẫn có người thực hiện việc kiểm tra.

Việc bỏ tác nhân cũng có thể làm trách nhiệm trở nên không rõ: Dữ liệu đã bị xóa. Nếu người đọc cần biết ai đã xóa dữ liệu, nên nêu rõ tác nhân hoặc dùng câu chủ động: Một nhân viên đã xóa dữ liệu.

Tránh nhầm vị trí và vai trò

Khi tác nhân đứng ngay sau bị/được, động từ theo sau tác nhân. Đừng đặt tên người thực hiện ngay sau động từ rồi mong người đọc tự hiểu đó là tác nhân.

Ý muốn nói: Cô giáo khen Lan.

✓ Lan được cô giáo khen.

✗ Lan được khen cô giáo.

Câu thứ hai không diễn đạt ý cô giáo là người khen Lan.

Không phải mọi câu có bị hoặc được đều là câu bị động:

  • Lan được cô giáo khen: cô giáo thực hiện hành động khen; Lan là người nhận lời khen.
  • Lan được nghỉ hôm nay: câu nói về việc Lan được phép nghỉ, không có ai thực hiện hành động “nghỉ” lên Lan.

Chỉ cần dùng đối chiếu này để xác định đúng cấu trúc đang học; không suy ra chức năng của câu từ riêng từ bị hoặc được.

Kiểm tra trước khi dùng

  1. Xác định ai thực hiện hành động và đối tượng nào chịu tác động.
  2. Chọn câu bị động nếu muốn lấy đối tượng chịu tác động làm trung tâm.
  3. Chọn bị hoặc được theo ý nghĩa và cách nhìn về sự việc.
  4. Nêu tác nhân nếu thông tin ấy cần thiết; bỏ nếu đã rõ hoặc không liên quan.
  5. Nếu nêu trực tiếp, dùng mẫu đối tượng + bị/được + tác nhân + động từ.

Có tác nhân: Hồ sơ được hội đồng xét duyệt.

Không nêu tác nhân: Hồ sơ được xét duyệt.

Hai câu cùng tập trung vào hồ sơ, nhưng chỉ câu đầu cho biết rõ đơn vị thực hiện.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 23, 2026