B2 · Upper IntermediateLesson 3 of 3

Mới và đã: thời gian, số lượng và kỳ vọng

Phân biệt mới và đã khi nói về thời gian, số lượng và kỳ vọng; dùng mới… đã… để nhấn mạnh kết quả xuất hiện sớm hoặc nhanh hơn dự kiến trong giao tiếp.

Mới và đã không chỉ giúp xác định thời gian. Chúng còn cho thấy người nói xem một thời điểm là sớm hay muộn, một số lượng là ít hay nhiều so với dự kiến. Bạn sẽ phân biệt các cách hiểu này và dùng mới… đã… để nhấn mạnh sự việc xảy ra sớm hoặc nhanh.

Cùng một sự thật, khác cách đánh giá

Giả sử Lan đọc được 20 trang sách. Người nói có thể chọn mới hoặc đã tùy vào điều mình chờ đợi.

Câu nói Bối cảnh phù hợp Cách nhìn của người nói
Lan mới đọc được 20 trang. Mục tiêu là 100 trang trong buổi sáng, nhưng sắp hết giờ. Số trang còn ít so với mục tiêu.
Lan đã đọc được 20 trang. Lan vừa bắt đầu đọc cách đây ít phút. Lan đạt số trang này sớm hơn dự kiến.

Sự thật về số trang không đổi. Điều thay đổi là mốc so sánh: mục tiêu, thời gian đã có hoặc dự kiến của người nói.

Đã không phải lúc nào cũng thể hiện sự ngạc nhiên hay ý “nhiều”. Trong “Tôi đã gửi báo cáo hôm qua”, từ này có thể chỉ xác nhận việc gửi báo cáo đã xảy ra. Sắc thái đánh giá phụ thuộc vào cả câu và hoàn cảnh.

Mới: gần đây, còn ít hoặc đến lúc đó mới xảy ra

Ở mức cơ bản, mới + động từ có thể nói về việc xảy ra gần thời điểm đang xét. Tuy nhiên, mới còn có những cách dùng khác.

Cách dùng Ví dụ Ý nghĩa trong ví dụ
Sự việc gần đây Tôi mới nhận thư cách đây năm phút. Việc nhận thư vừa xảy ra.
Số lượng còn thấp Cả tuần mà tôi mới viết được hai trang. Kết quả còn ít so với mong đợi.
Thời điểm còn sớm Mới sáu giờ, cửa hàng tám giờ mới mở. Chưa gần đến giờ mở cửa.
Đến một mốc mới có sự việc Phải đến mười giờ, anh ấy mới đến. Anh ấy không đến trước mười giờ; người nói nhấn mạnh mốc này.

Trong cách dùng cuối, mới thường đứng sau phần nêu thời điểm hoặc điều kiện: đến lúc đó + mới + sự việc. Cách dùng này không có nghĩa là sự việc vừa xảy ra gần hiện tại.

  • Anh ấy mới đến cách đây năm phút. → Nhấn mạnh việc đến gần đây.
  • Cuộc họp bắt đầu lúc tám giờ, nhưng đến chín giờ anh ấy mới đến. → Nhấn mạnh việc đến muộn so với giờ họp.
  • Ngày mai, đến chín giờ tôi mới đi được. → Trước chín giờ ngày mai, tôi chưa thể đi.

Câu đứng riêng như “Tôi mới đọc cuốn này” có thể chưa đủ rõ: người nói vừa đọc gần đây hay chỉ mới đọc đến cuốn này? Hãy thêm mốc thời gian hoặc bối cảnh nếu cần phân biệt.

Đã: đạt một mốc, đôi khi sớm hoặc nhiều hơn dự kiến

Đã có thể đặt sự việc trước mốc đang xét. Với thời điểm, tuổi hoặc số lượng, nó còn có thể nhấn mạnh rằng một mức nào đó đã đạt tới.

  • Đã mười giờ rồi, mà chúng ta còn chưa bắt đầu. → Người nói thấy giờ đã muộn so với kế hoạch.
  • Bé đã đọc được cả câu dù mới học chữ được một tháng. → Khả năng này xuất hiện sớm so với dự kiến.
  • Tôi tưởng chỉ có vài người đăng ký, nhưng đã có năm mươi người. → Số người vượt dự đoán ban đầu.

So sánh hai cách nhìn về cùng một độ tuổi:

  • Cháu mới mười tuổi, nên gia đình chưa muốn cháu đi xa một mình. → Nhấn mạnh cháu còn nhỏ.
  • Cháu đã mười tuổi, nên gia đình muốn cháu tự chuẩn bị cặp sách. → Nhấn mạnh cháu đã đạt độ tuổi có thể làm việc đó.

Các câu này thể hiện đánh giá của người nói, không đặt ra một quy tắc chung về điều mọi trẻ mười tuổi phải làm được.

Không hiểu mới là dấu quá khứ gần và đã là dấu quá khứ trong mọi câu. “Bây giờ mới sáu giờ” nói về hiện tại; “Ngày mai chín giờ tôi mới đi” nói về tương lai. Cần đọc cả mốc thời gian và phần được nhấn mạnh.

Quick check

Try one question now.

1
Hiện nhóm đã gọi được đúng 15 khách. Muốn nhấn mạnh kết quả còn ít so với chỉ tiêu, trưởng nhóm nói: “Cần gọi cho 80 khách, nhưng chúng ta gọi được 15 người.”

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Mới… đã…: một mốc thấp, một kết quả sớm

Cấu trúc mới + mốc hoặc lượng nhỏ + (mà) + đã + sự việc đặt hai điều cạnh nhau: thời gian còn ngắn, tuổi còn nhỏ hoặc tiến trình còn ở bước đầu, nhưng một kết quả đã xuất hiện.

Mà có thể được thêm vào để làm rõ sự tương phản.

  • Mới bảy giờ mà cửa hàng đã đóng cửa, trong khi mọi hôm chín giờ mới đóng. → Đóng cửa sớm hơn thường lệ.
  • Lan mới học tiếng Việt được ba tháng mà đã nói chuyện khá tự nhiên. → Tiến bộ nhanh so với dự kiến.
  • Tôi mới đọc hai trang đã thấy ba lỗi chính tả. → Lỗi xuất hiện ngay trong phần đầu rất ngắn.

Cấu trúc này không tự mang nghĩa khen hay chê:

  • Khen hoặc thán phục: Mới tập một tuần mà Minh đã bơi được 25 mét.
  • Lo lắng hoặc phàn nàn: Mới dùng hai ngày mà máy đã hỏng.

Sắc thái cụ thể đến từ sự việc, bối cảnh và giọng nói.

Chọn từ theo ý muốn nhấn mạnh

Trước khi chọn mới hay đã, hãy xác định mình đang cung cấp thông tin hay đánh giá thông tin đó.

Ý muốn nói Câu phù hợp Điểm cần chú ý
Thông báo giờ Bây giờ là tám giờ. Không trực tiếp đánh giá sớm hay muộn.
Còn sớm, chưa cần vội Bây giờ mới tám giờ, mười giờ tàu mới chạy. Tám giờ còn sớm so với giờ tàu chạy.
Muộn so với dự kiến Đã tám giờ rồi, chúng ta hẹn nhau lúc bảy giờ cơ mà. Mốc hẹn đã bị vượt qua.
Chưa đạt mục tiêu Nhóm mới thu được hai triệu đồng, còn mục tiêu là mười triệu. Nhấn mạnh khoảng cách tới mục tiêu.
Đạt kết quả nhanh Sau mười phút, nhóm đã thu được hai triệu đồng. Trong bối cảnh gây quỹ, có thể nhấn mạnh tốc độ đạt kết quả.

Đừng quyết định chỉ dựa vào con số. Hai triệu đồng không tự nhiên là “ít” hay “nhiều”; cách chọn mới hoặc đã phụ thuộc vào mục tiêu, thời gian và kỳ vọng trong tình huống cụ thể.

Nếu muốn diễn đạt “gần đây”, hãy thêm một mốc rõ: “Tôi mới mua xe cách đây ba ngày”. Nếu muốn nhấn mạnh “ít”, có thể thêm chỉ: “Tôi chỉ mới đọc được hai trang”. Không tự động thêm chỉ vào mọi câu có mới, vì như vậy có thể làm thay đổi trọng tâm.

Ghi nhớ theo ba câu hỏi

  1. Mốc thời gian ở đâu? Xem sự việc gần đây, thuộc tương lai hay chỉ xảy ra khi đến một mốc nhất định.
  2. Người nói so sánh với điều gì? Tìm mục tiêu, dự kiến hoặc điều thường xảy ra để hiểu sắc thái ít, nhiều, sớm hay muộn.
  3. Có sự tương phản không? Dùng mới… đã… khi muốn nhấn mạnh kết quả xuất hiện ngay từ một mốc còn sớm hoặc sau một lượng thời gian, công việc còn nhỏ.

Mới thường hướng sự chú ý vào mức còn thấp hoặc mốc chưa tới trước đó; đã hướng vào điều đã xảy ra hoặc mức đã đạt. Không từ nào có một cách hiểu cố định tách khỏi ngữ cảnh.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

5 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 5 words and review them later.

Mới và đã: thời gian, số lượng và kỳ vọng

5 words

Last updated October 23, 2026