B2 · Upper IntermediateLesson 1 of 2

Rằng và là trong lời dẫn và bổ ngữ

Phân biệt rằng và là trong lời dẫn và mệnh đề bổ ngữ, chọn cách dùng phù hợp với văn nói, văn viết và nhận biết trường hợp có thể lược bỏ từ nối.

By the flumi team About 10 min read 15 vocabulary wordsGrammar learning path: Đưa nội dung và sự việc vào câu

Khi thuật lại lời nói hoặc trình bày một nhận định, bạn có thể dùng rằng hoặc là để nối phần nội dung với động từ phía trước. Hai từ này có nhiều cách dùng gần nhau, nhưng không phải lúc nào cũng thay thế được. Việc chọn hoặc bỏ từ nối còn phụ thuộc vào cấu trúc và văn cảnh.

Nối lời nói hoặc suy nghĩ với nội dung

Trong câu dưới đây, phần sau rằng cho biết Lan đã nói điều gì:

Lan nói rằng cuộc họp bắt đầu lúc chín giờ.

Lan nghĩ là cuộc họp sẽ kết thúc sớm.

Phần in đậm gồm từ nối và một mệnh đề bổ ngữ: một cụm có nội dung như một câu, bổ sung ý nghĩa cho động từ nói, nghĩ. Mệnh đề này không nhất thiết phải giữ nguyên lời của người nói ban đầu.

Bạn cũng gặp cấu trúc này sau các động từ như tin, biết, cho rằng, khẳng định, thông báo. Tuy nhiên, cách kết hợp cụ thể của mỗi động từ không hoàn toàn giống nhau.

Từ lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp

Lời dẫn trực tiếp giữ nguyên lời người nói, thường được đặt sau dấu hai chấm và trong ngoặc kép. Khi thuật lại gián tiếp một lời khẳng định, bạn bỏ cách đánh dấu lời trích đó và có thể dùng rằng/là để dẫn nội dung. Cần điều chỉnh cách xưng hô và các từ chỉ thời gian, nơi chốn theo điểm nhìn của người thuật lại.

Lan nói với một người lớn tuổi hơn: Lan nói: “Em mệt.”

Một người ít tuổi hơn Lan thuật lại: Lan nói là chị ấy mệt.

Lan nói vào thứ Hai: Lan nói: “Ngày mai em sẽ đến đây.”

Người ít tuổi hơn Lan thuật lại vào thứ Tư, ở nơi khác: Hôm thứ Hai, Lan nói rằng thứ Ba chị ấy sẽ đến đó.

Không phải cứ gặp em là đổi thành chị ấy: hãy xác định người được nhắc đến và quan hệ xưng hô của người thuật lại. Tương tự, chỉ đổi ngày mai, đây khi cần để người nghe xác định đúng thời gian và địa điểm.

Tiếng Việt không lùi thì tự động khi chuyển sang lời dẫn gián tiếp. Động từ không đổi dạng vì động từ dẫn ở quá khứ. Các từ đã, đang, sẽ được dùng theo quan hệ thời gian và ý nghĩa cần diễn đạt, không đổi máy móc. Trong ví dụ trên, sẽ đến vẫn diễn tả dự định sau thời điểm Lan nói; câu thuật lại không xác nhận rằng Lan đã thực sự đến.

Cấu trúc và sắc thái thường gặp

Mẫu cơ bản là: chủ ngữ + động từ + rằng/là + mệnh đề nội dung.

Cách nối Ví dụ Sắc thái thường gặp
rằng Tôi tin rằng phương án này phù hợp. Rõ ràng, thường gặp trong văn viết và lời trình bày có chuẩn bị
là Tôi tin là phương án này phù hợp. Gần với lời nói hằng ngày, cũng xuất hiện trong văn viết
Không dùng từ nối Tôi tin phương án này phù hợp. Gọn; quan hệ giữa động từ và nội dung vẫn rõ

Ở ba câu trên, nội dung niềm tin về cơ bản giống nhau. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở cách diễn đạt.

Rằng không chỉ dùng trong văn viết, và là không bị cấm trong văn bản trang trọng. Đây là xu hướng sử dụng, không phải ranh giới tuyệt đối. Bản thân hai từ nối cũng không cho biết thông tin được dẫn là đúng hay sai.

Chọn từ nối theo động từ và văn cảnh

Sau nhiều động từ chỉ lời nói hoặc suy nghĩ, cả hai từ đều có thể tự nhiên:

Hai đồng nghiệp trao đổi:

Mai nói là ngày mai chị ấy làm việc ở nhà.

Một bản tóm tắt ý kiến:

Đại diện công ty khẳng định rằng kế hoạch vẫn được giữ nguyên.

Một nhận định cá nhân:

Tôi nghĩ là chúng ta nên kiểm tra lại số liệu.

Tôi nghĩ rằng chúng ta nên kiểm tra lại số liệu.

Câu dùng rằng ở cặp cuối phù hợp hơn với cách trình bày có cân nhắc; câu dùng là gần với trao đổi thông thường hơn. Không nên hiểu sự khác biệt này là một câu chắc chắn hơn câu kia.

Một trường hợp cần nhớ là cho rằng, nghĩa là có ý kiến hoặc nhận định:

  • Ban tổ chức cho rằng địa điểm này phù hợp.
  • Ban tổ chức cho là địa điểm này phù hợp.

Cả hai cách đều dùng được với nghĩa nhận định. Không tự ý bỏ từ nối trong cấu trúc này: “Ban tổ chức cho địa điểm này phù hợp” không phải cách diễn đạt tự nhiên để giữ nguyên nghĩa trên.

Một số cách kết hợp cần chú ý

Động từ hoặc cụm động từ Ví dụ Điểm cần nhớ
bảo là Lan bảo là chị ấy bận. Thường gặp trong giao tiếp hằng ngày khi thuật lại lời nói. Bảo rằng cũng dùng được, nhất là trong lời kể hoặc văn viết.
hỏi xem / hỏi là Lan hỏi xem tôi có rảnh không. / Lan hỏi là mấy giờ cuộc họp bắt đầu. Khi dẫn câu hỏi gián tiếp, có thể dùng xem, hoặc là trong lời nói; không thay bằng rằng trong các mẫu này. Giữ dấu hiệu nghi vấn như có… không, mấy giờ.
mong rằng / hy vọng rằng Tôi mong rằng mọi việc sẽ thuận lợi. / Tôi hy vọng rằng chúng ta sẽ gặp lại nhau. Dẫn điều người nói mong muốn; cũng có thể dùng là hoặc bỏ từ nối khi câu vẫn tự nhiên, rõ nghĩa.
nghe nói là Tôi nghe nói là cửa hàng sắp chuyển địa điểm. Dẫn thông tin nghe được từ người khác, không tự xác nhận thông tin ấy. Có thể dùng nghe nói rằng hoặc bỏ từ nối: “Tôi nghe nói cửa hàng sắp chuyển địa điểm.”

Quick check

Try one question now.

1
Điền vào thông báo đã biên tập, không dùng cách nối chồng: “Người phụ trách thông báo phòng đọc sẽ mở lại.”

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Khi nào có thể lược bỏ từ nối?

Sau nói, nghĩ, tin, biết, bạn thường có thể bỏ rằng/là nếu người đọc vẫn nhận ra rõ phần nội dung.

Tôi biết là cửa hàng đã đóng cửa.

→ Tôi biết cửa hàng đã đóng cửa.

Lan nói rằng chị ấy cần thêm thời gian.

→ Lan nói chị ấy cần thêm thời gian.

Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào việc câu có ngắn hơn hay không. Từ nối có thể giúp người đọc nhận ra ranh giới giữa hành động nói và nội dung được nói.

Có thể hiểu theo hai cách nếu thiếu ngữ cảnh: Nam nói hôm qua Lan đã nghỉ làm.

Muốn nói hôm qua là thời điểm Nam nói: Hôm qua, Nam nói rằng Lan đã nghỉ làm.

Muốn nói hôm qua là ngày Lan nghỉ làm: Nam nói rằng hôm qua Lan đã nghỉ làm.

Khi bỏ từ nối, hãy đọc lại cả câu. Nếu một từ có thể thuộc về phần trước hoặc phần sau, giữ rằng/là hoặc viết lại câu để làm rõ ý.

Phân biệt từ nối với những cách dùng khác của là

Không phải mọi là đều đưa vào một mệnh đề bổ ngữ.

Câu Vai trò của là
Lan nói là chị ấy bận. Nối động từ nói với nội dung được nói
Lan là bác sĩ. Nối chủ ngữ với danh từ chỉ nghề nghiệp
Tôi nghĩ rằng Lan là người phù hợp. Rằng dẫn nội dung suy nghĩ; là nằm bên trong nội dung đó

Ở câu “Lan là bác sĩ”, không thể thay là bằng rằng. Trong câu “Tôi nghĩ rằng Lan là người phù hợp”, hai từ làm hai việc khác nhau nên cùng xuất hiện hoàn toàn tự nhiên.

Trong cách diễn đạt trung tính, chỉ cần một từ nối ở cùng một vị trí:

  • Nên viết: Tôi nghĩ rằng phương án này hợp lý.
  • Hoặc: Tôi nghĩ là phương án này hợp lý.
  • Tránh viết: Tôi nghĩ rằng là phương án này hợp lý.

Bạn có thể nghe rằng là trong lời nói tự nhiên, nhất là khi người nói ngập ngừng. Không cần dùng cách nối chồng này trong văn viết được biên tập.

Kiểm tra trước khi dùng

  1. Xác định phần sau có phải là nội dung của lời nói, suy nghĩ hoặc nhận định không.
  2. Kiểm tra động từ phía trước: không mặc định mọi động từ đều kết hợp như nói hoặc nghĩ.
  3. Chọn rằng khi muốn cách nối rõ, thường hợp với văn viết; chọn là khi phù hợp với giọng trao đổi tự nhiên.
  4. Chỉ bỏ từ nối khi câu vẫn rõ nghĩa và cấu trúc cho phép.
  5. Phân biệt là dẫn nội dung với là trong câu như “Lan là bác sĩ”.

Điểm cần nhớ: rằng và là có thể gần nghĩa khi dẫn một nội dung, nhưng lựa chọn đúng còn dựa vào động từ, cấu trúc và cách diễn đạt.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

15 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 15 words and review them later.

Rằng và là trong lời dẫn và bổ ngữ

15 words

Last updated October 23, 2026