A2 · ElementaryLesson 1 of 2

Xưng hô theo tuổi và quan hệ gia đình

Cách xưng hô với người thân và người ngoài gia đình theo tuổi, vai trong gia đình; chọn cặp con, cháu, em phù hợp và hỏi cách gọi khi chưa rõ quan hệ.

By the flumi team About 6 min read 19 vocabulary wordsGrammar learning path: Chọn cách xưng hô theo quan hệ

Trong tiếng Việt, cách xưng hô phụ thuộc vào tuổi và quan hệ giữa hai người. Bạn sẽ học cách chọn lời xưng hô trong gia đình và dùng một số cách gọi này với người ngoài gia đình.

Xưng và gọi đi thành cặp

Xưng là cách bạn gọi chính mình. Gọi là cách bạn gọi người đang nói chuyện với bạn. Hai cách này cần phù hợp với nhau.

Lan nói với mẹ:

— Mẹ ơi, con đi học đây ạ.

Mẹ trả lời:

— Con đi cẩn thận nhé. Mẹ ở nhà.

Lan xưng con, gọi mẹ. Mẹ xưng mẹ, gọi Lan là con.

Cùng một người có thể xưng khác nhau: Lan xưng con với mẹ, cháu với bà và em với chị gái.

Những cặp xưng hô trong gia đình

Bảng dưới đây cho thấy những cặp thường gặp. Cách gọi cụ thể có thể khác giữa các gia đình và vùng miền.

Bạn nói với ai? Bạn thường xưng Bạn gọi người đó Ví dụ
Bố hoặc mẹ con bố, mẹ Bố chờ con với ạ.
Ông hoặc bà cháu ông, bà Cháu chào bà ạ.
Anh trai em anh Anh giúp em nhé.
Chị gái em chị Chị ăn cơm với em nhé.
Em trai hoặc em gái anh hoặc chị em Em chờ chị một chút nhé.
Bác, cô, dì, chú hoặc cậu cháu bác, cô, dì, chú, cậu Cháu cảm ơn cô ạ.

Trong hàng nói với em, người anh xưng anh, người chị xưng chị. Cách xưng này không phụ thuộc vào việc người em là nam hay nữ.

Bố, ba, cha đều là những cách gọi được dùng trong gia đình. Mẹ, má cũng vậy. Hãy dùng cách gọi quen thuộc của gia đình; không coi một cách gọi là sai chỉ vì khác vùng miền.

Vai trong gia đình không chỉ theo tuổi

Với người thân, bạn cần biết người đó có quan hệ thế nào với mình. Không chỉ nhìn tuổi để chọn cách gọi.

Dưới đây là một số cách gọi thường gặp ở miền Bắc:

Quan hệ với bố hoặc mẹ của bạn Bạn gọi là
Anh hoặc chị của bố, mẹ bác
Em trai của bố chú
Em gái của bố cô
Em trai của mẹ cậu
Em gái của mẹ dì

Với những người này, bạn thường xưng cháu.

Mẹ của Mai có một người em gái tên Hương. Mai gọi Hương là dì và xưng cháu:

— Dì Hương ơi, cháu đến chơi được không ạ?

Cách gọi họ hàng có thể khác theo vùng. Chẳng hạn, ở nhiều gia đình miền Nam, chị của mẹ cũng được gọi là dì.

Với anh chị em họ, nhiều gia đình gọi theo vai trong gia đình, không chỉ theo tuổi. Một người ít tuổi hơn bạn vẫn có thể là anh họ hoặc chị họ của bạn. Khi chưa rõ, hãy hỏi người thân cách gọi.

Quick check

Try one question now.

1
Bố hỏi con gái: “Hôm nay con muốn ăn gì? sẽ nấu cho con.”

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Gọi người ngoài gia đình

Bạn cũng có thể dùng anh, chị, cô, chú, bác, ông, bà với người không phải họ hàng. Khi đó, tuổi tương đối và hoàn cảnh giúp bạn chọn cách gọi.

  • Với người lớn hơn bạn một ít, thường có thể gọi anh, chị và xưng em.
  • Với người khoảng tuổi bố mẹ, thường có thể gọi cô, chú, bác và xưng cháu.
  • Với người khoảng tuổi ông bà, thường có thể gọi ông, bà và xưng cháu.

Minh là sinh viên. Minh hỏi một người hàng xóm khoảng tuổi mẹ mình:

— Cô ơi, cô có thấy con mèo của cháu không ạ?

Không có một số tuổi cố định để luôn chọn đúng anh, chú hay bác. Cũng không thể gọi mọi người cùng tuổi là bạn trong mọi hoàn cảnh. Hãy chú ý quan hệ, cách người kia xưng hô và cách gọi họ muốn dùng.

Ở một số nơi, người trẻ xưng con với người lớn tuổi ngoài gia đình. Đây cũng có thể là cách xưng hô tự nhiên, không nhất thiết phải đổi thành cháu.

Chọn cách xưng hô phù hợp

Khi chưa chắc, bạn có thể làm theo ba bước:

  1. Xác định người đó là người thân hay người ngoài gia đình.
  2. Với người thân, xem quan hệ và cách gọi trong nhà. Với người ngoài, chú ý tuổi tương đối và hoàn cảnh.
  3. Chọn cả cách xưng lẫn cách gọi; hỏi lại nếu cần.

Bạn có thể hỏi mẹ: “Mẹ ơi, con gọi người này là cô hay dì ạ?”

Nếu người đang nói chuyện bảo “Cứ gọi tôi là chú”, bạn có thể đáp: “Vâng, cháu chào chú ạ.”

Hãy nhớ các cặp thường gặp: con – bố/mẹ, cháu – ông/bà/cô/chú/bác, em – anh/chị. Trong gia đình, quan hệ và cách gọi quen thuộc quan trọng hơn việc chỉ so sánh tuổi.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

19 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 19 words and review them later.

Xưng hô theo tuổi và quan hệ gia đình

19 words

Last updated October 23, 2026