Perspectief, vooruitwijzing en redactie

Question 1

‘In 2015 las Ada het verslag. De schrijver had in 1980 op het eiland gewoond. Die zomer leefde hij van vis en brood. Weer aan haar bureau in 2015 vouwde Ada het verslag dicht.’ De terugkeer naar de latere lijn wordt herkenbaar door _____.

Options: het imperfectum alleen, dat nooit binnen een terugblik kan staan, het expliciete tijdanker en de hervatting van Ada’s handeling, het plusquamperfectum, dat hier het einde van de terugblik markeert

Question 2

‘Die middag tekende de burgemeester het besluit. Een week later zou hij aftreden. Zijn ontslagbrief verscheen inderdaad precies zeven dagen daarna.’ ‘Zou aftreden’ is hier _____.

Options: een vooruitwijzing naar een later gerealiseerde gebeurtenis, een verwachting waarvan de realisatie in deze passage openblijft, een mogelijkheid die van een onvervulde voorwaarde afhangt

Question 3

‘Volgens de gids zou de pas die avond weer opengaan. Niemand wist of dat werkelijk zou gebeuren.’ Het opengaan wordt gepresenteerd als _____.

Options: een door de verteller bevestigde latere werkelijkheid, een gebeurtenis vóór het spreken van de gids, een toegeschreven verwachting met onzekere realisatie

Question 4

‘Met een reservesleutel zou hij de deur kunnen openen, maar niemand had er een.’ ‘Zou kunnen openen’ drukt hier _____ uit.

Options: een vaststaand vervolg dat de verteller alvast onthult, een mogelijkheid onder een niet vervulde voorwaarde, een verwachting die expliciet aan een andere spreker wordt toegeschreven

Question 5

‘Hij stapte lachend aan boord. Hij wist niet dat deze reis zijn laatste zou zijn.’ Door de uitkomst alvast te onthullen, kan de verteller de spanning verleggen naar _____.

Options: de manier waarop en de redenen waarom die uitkomst tot stand komt, uitsluitend de vraag of dit zijn laatste reis zal zijn, uitsluitend de vraag of hij op dit moment aan boord stapt

Question 6

‘Op maandag zei Ilias: “Morgen lever ik het manuscript in.”’ ‘Morgen’ verwijst in deze directe rede naar _____.

Options: de dag na het moment waarop de lezer de zin leest, de dag na het latere vertelmoment, ongeacht Ilias’ spreekmoment, de dinsdag na Ilias’ spreekmoment

Question 7

‘Op maandag zei Ilias dat hij het manuscript de volgende dag zou inleveren.’ Vergeleken met de directe versie ‘Morgen lever ik het manuscript in’ zijn hier _____.

Options: tijd en tijdsaanduiding vanuit het verleden raam herschikt, het inleveren en het zeggen noodzakelijk gelijktijdig gemaakt, de woorden van Ilias letterlijk en ongewijzigd weergegeven

Question 8

Een roman presenteert dit als de onuitgesproken gedachten van Roos: ‘Roos staarde naar haar koffer. Morgen zou ze weggaan. Waarom moest zij altijd als eerste vertrekken?’ Deze vrije indirecte rede combineert _____.

Options: uitsluitend het actuele spreekmoment van een rechtstreeks geciteerd personage, verleden vertelvormen met personagegebonden tijdsbeleving en een vraag, een noodzakelijk onjuiste combinatie van morgen en verleden vormen

Question 9

In een verleden passage dicht bij een personage vervangt een redacteur ‘Morgen begon het proces’ door ‘De volgende dag begon het proces’. Zonder andere wijzigingen _____.

Options: wordt een altijd ongrammaticale combinatie van morgen en imperfectum hersteld, verschuift het proces noodzakelijk naar een andere kalenderdag, kan de formulering meer afstand tot het ervaringscentrum van het personage scheppen

Question 10

‘De rechter sloeg het dossier dicht. Mensen geloven nu eenmaal graag wat hun goed uitkomt. Daarna verliet hij de zaal.’ De middelste zin is _____.

Options: generaliserend vertellerscommentaar, waarvan de vorm de inhoudelijke waarheid niet garandeert, historisch presens dat een volgende concrete handeling van de rechter beschrijft, een algemene uitspraak die door haar grammaticale vorm noodzakelijk de waarheid van het boek weergeeft

Question 11

Een redacteur vergelijkt twee passages. In A valt een presensblok samen met de overgang naar de herinneringsstem van een tweede verteller. In B wisselen tijden zonder nieuw tijdpunt, perspectief of herkenbaar effect. Een passende aanpak is _____.

Options: beide passages ongewijzigd laten omdat literaire teksten geen temporele samenhang nodig hebben, in A stem en tijdankers verduidelijken; in B tijden gelijkmaken of een functie toevoegen, in A alle tijden gelijkmaken; in B de wisselingen als vanzelf betekenisvol beschouwen

Question 12

Een experimentele roman laat tijdens herinneringsaanvallen het tijdanker tijdelijk verdwijnen. Hoe beoordeel je die onzekerheid volgens de les? Onderzoek _____.

Options: uitsluitend of overal dezelfde werkwoordstijd staat en herstel iedere afwijking, uitsluitend of de vormen grammaticaal bestaan; samenhang hoeft niet onderzocht te worden, of raam, chronologie, deiktisch perspectief en ritme samen een herkenbaar effect ondersteunen