Αντιγεγονική τροπικότητα και αποστασιοποίηση.

Η αντιγεγονική τροπικότητα παρουσιάζει ένα σενάριο ως αντίθετο προς όσα ισχύουν ή συνέβησαν. Η τροπική αποστασιοποίηση είναι ευρύτερη: ο ομιλητής μπορεί να εξετάζει μια εκδοχή χωρίς να την υιοθετεί ή να διατυπώνει μια κρίση λιγότερο κατηγορηματικά. Οι παρελθοντικοί τύποι συμμετέχουν και στις δύο λειτουργίες, χωρίς να αναφέρονται πάντοτε στο παρελθόν.

1.Αντίθεση προς τα γεγονότα ή απλή επιφύλαξη;

Η διάκριση δεν προκύπτει μόνο από τον ρηματικό τύπο. Χρειάζεται να εξετάσουμε τι γνωρίζουν οι συνομιλητές και πώς παρουσιάζει ο ομιλητής το ενδεχόμενο.

Ερμηνεία	Παράδειγμα	Σχέση με την πραγματικότητα
Ανοιχτό ενδεχόμενο	Αν εγκριθεί η πρόταση, θα αρχίσουμε τον Ιούνιο.	Η έγκριση παραμένει ανοιχτή.
Απομακρυσμένο ενδεχόμενο	Αν εγκρινόταν τελικά η πρόταση, θα αρχίζαμε τον Ιούνιο.	Η έγκριση παρουσιάζεται με μεγαλύτερη επιφύλαξη, όχι ως αδύνατη.
Αντιγεγονικό σενάριο	Η πρόταση απορρίφθηκε. Αν είχε εγκριθεί, θα είχαμε αρχίσει ήδη.	Η έγκριση δεν συνέβη.

Το δεύτερο παράδειγμα δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι η πρόταση απορρίφθηκε. Αντίθετα, στο τρίτο η προηγούμενη πρόταση καθορίζει ρητά την αντιγεγονική ανάγνωση.

2.Παρελθοντικός τύπος, διαφορετική χρονική αναφορά

Στις αντιγεγονικές κατασκευές, ο παρατατικός μπορεί να παραπέμπει στο παρόν ή στο μέλλον. Ο υπερσυντέλικος παρουσιάζει συνήθως μια μη πραγματοποιημένη κατάσταση ή ενέργεια ως προγενέστερη. Η χρονική αναφορά καθορίζεται από ολόκληρη την πρόταση, μαζί με τα χρονικά επιρρήματα και τα συμφραζόμενα.

Στα δύο πρώτα παραδείγματα, οι τύποι ήξερα, ήμουν, θα έδινα, θα ερχόμουν δεν αφηγούνται παρελθοντικά γεγονότα. Δηλώνουν απόσταση από την πραγματική κατάσταση.

Η όψη εξακολουθεί να έχει σημασία, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για την ερμηνεία. Δεν επιλέγουμε παρατατικό επειδή μια υποθετική ενέργεια «διαρκεί πολύ», ούτε υπερσυντέλικο επειδή «διαρκεί λίγο».

3.Όταν υπόθεση και αποτέλεσμα ανήκουν σε διαφορετικούς χρόνους

Δεν απαιτείται χρονική συμμετρία ανάμεσα στην υπόθεση και την απόδοση. Ένα διαφορετικό παρελθόν μπορεί να συνδέεται με διαφορετικό παρόν· μια σταθερή ιδιότητα μπορεί να συνδέεται με διαφορετικό παρελθοντικό αποτέλεσμα.

Στο δεύτερο παράδειγμα, το ήταν αφορά τη γενική προσεκτικότητα του προσώπου. Η εναλλακτική αν είχε προσέξει περισσότερο χθες θα περιόριζε την υπόθεση στη συγκεκριμένη περίσταση. Και οι δύο διατυπώσεις είναι γραμματικές, αλλά δεν έχουν ακριβώς το ίδιο νόημα.

4.Τι συμπεραίνουμε για το αποτέλεσμα;

Η αντιγεγονική υπόθεση δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι το αποτέλεσμα δεν συνέβη. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να προέκυψε από διαφορετική αιτία.

Εδώ η μη πραγματική επιλογή είναι η μετακίνηση με ταξί. Η έγκαιρη άφιξη, όμως, πραγματοποιήθηκε με άλλον τρόπο.

Επιπλέον, η απόδοση μπορεί να παρουσιάζει όχι βέβαιο υποθετικό αποτέλεσμα αλλά δυνατότητα:

• Αν είχε λάβει θεραπεία νωρίτερα, θα είχε αναρρώσει: ο ομιλητής παρουσιάζει την ανάρρωση ως αποτέλεσμα της εναλλακτικής εξέλιξης.
• Αν είχε λάβει θεραπεία νωρίτερα, θα μπορούσε να είχε αναρρώσει: ο ομιλητής δηλώνει δυνατότητα ανάρρωσης, όχι εξασφαλισμένο αποτέλεσμα.

Η δεύτερη διατύπωση δεν αποτελεί απλώς πιο ευγενική παραλλαγή της πρώτης. Μεταβάλλει τον βαθμό βεβαιότητας για τη σχέση ανάμεσα στην υπόθεση και το αποτέλεσμα.

5.Αποστασιοποίηση στην αξιολόγηση και την επιχειρηματολογία

Το θα + παρατατικός μπορεί να μετριάζει μια αξιολόγηση χωρίς να εισάγει αντίθετο προς τα γεγονότα σενάριο.

Πιο κατηγορηματική κρίση	Αποστασιοποιημένη διατύπωση
Η ερμηνεία αυτή είναι ανεπαρκής.	Θα έλεγα ότι η ερμηνεία αυτή είναι ανεπαρκής.
Ο χαρακτηρισμός είναι υπερβολικός.	Θα χαρακτήριζα υπερβολικό αυτόν τον χαρακτηρισμό.
Τα στοιχεία δείχνουν αμέλεια.	Τα στοιχεία θα μπορούσαν να υποδηλώνουν αμέλεια.

Οι δύο πρώτες αποστασιοποιημένες διατυπώσεις μετριάζουν κυρίως τον τρόπο παρουσίασης της κρίσης. Η τρίτη δηλώνει ουσιαστικότερη επιφύλαξη: η αμέλεια προτείνεται ως πιθανή ερμηνεία, όχι ως βέβαιο συμπέρασμα.

Σε έναν συλλογισμό, η υπόθεση μπορεί επίσης να γίνεται προσωρινά δεκτή, χωρίς να υιοθετείται:

Ο ομιλητής εξετάζει τις συνέπειες μιας παραδοχής. Δεν δηλώνει ούτε ότι η μέτρηση είναι πράγματι ακριβής ούτε ότι είναι οπωσδήποτε λανθασμένη.

6.Έλεγχος ερμηνείας

Η ίδια ακολουθία τύπων μπορεί να υπηρετεί διαφορετικές λειτουργίες:

• Χωρίς τη βοήθειά σου, θα είχα αποτύχει. Η φράση χωρίς τη βοήθειά σου λειτουργεί ως αντιγεγονικός όρος: η βοήθεια δόθηκε.
• Δεν απαντούσε χθες στις δέκα· θα είχε ήδη κοιμηθεί. Το θα είχε κοιμηθεί εκφράζει εικασία για το παρελθόν, όχι μη πραγματοποιημένο ύπνο.

Για να ερμηνεύσεις μια νέα διατύπωση:

1. Εντόπισε αν υπάρχει ρητή ή εννοούμενη υπόθεση.
2. Έλεγξε αν τα συμφραζόμενα αποκλείουν την πραγματοποίησή της ή απλώς την παρουσιάζουν με επιφύλαξη.
3. Προσδιόρισε χωριστά πότε τοποθετούνται η υπόθεση και το αποτέλεσμα.
4. Διάκρινε το υποθετικό αποτέλεσμα από την απλή δυνατότητα αποτελέσματος.
5. Εξέτασε αν ο τύπος εκφράζει αντιγεγονικότητα, εικασία ή μετριασμό μιας κρίσης.

Ο παρελθοντικός τύπος δεν αρκεί: η αντιγεγονικότητα και η αποστασιοποίηση προκύπτουν από τη συνεργασία μορφής, νοήματος και συμφραζομένων.