Επίθετα σε -ής, -ές.

Τα επίθετα ευγενής, ακριβής, διεθνής, συνεχής έχουν κοινό τύπο για το αρσενικό και το θηλυκό και διαφορετικό τύπο για το ουδέτερο: ευγενές, ακριβές, διεθνές, συνεχές. Για να τα χρησιμοποιούμε σωστά, προσέχουμε τη συμφωνία, τις καταλήξεις και τον τόνο.

1.Ένας τύπος για δύο γένη

Τα επίθετα αυτά είναι τρικατάληκτα ως προς το γένος; Όχι: έχουν τρία γένη αλλά δύο διαφορετικούς τύπους στην ονομαστική ενικού. Γι’ αυτό ονομάζονται δικατάληκτα.

Αρσενικό	Θηλυκό	Ουδέτερο
ο ευγενής άνθρωπος	η ευγενής γυναίκα	το ευγενές παιδί
ο διεθνής οργανισμός	η διεθνής συνεργασία	το διεθνές συνέδριο
ο ακριβής υπολογισμός	η ακριβής περιγραφή	το ακριβές ποσό

Το κοινό σχήμα δεν σημαίνει ότι το επίθετο είναι άκλιτο. Η κατάληξή του αλλάζει ανάλογα με την πτώση και τον αριθμό.

2.Η κλίση του ευγενής

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τις μορφές που χρησιμοποιούμε με ουσιαστικά και άρθρα.

Πτώση	Αρσενικό	Θηλυκό	Ουδέτερο
Ονομαστική ενικού	ο ευγενής	η ευγενής	το ευγενές
Γενική ενικού	του ευγενούς	της ευγενούς	του ευγενούς
Αιτιατική ενικού	τον ευγενή	την ευγενή	το ευγενές
Ονομαστική πληθυντικού	οι ευγενείς	οι ευγενείς	τα ευγενή
Γενική πληθυντικού	των ευγενών	των ευγενών	των ευγενών
Αιτιατική πληθυντικού	τους ευγενείς	τις ευγενείς	τα ευγενή

Παρατηρούμε ότι:

• Η γενική ενικού είναι ίδια και στα τρία γένη: ευγενούς.
• Η γενική πληθυντικού είναι επίσης ίδια: ευγενών.
• Στο ουδέτερο, η ονομαστική και η αιτιατική συμπίπτουν: ευγενές, ευγενή.
• Στο αρσενικό και το θηλυκό, η αιτιατική ενικού δεν έχει τελικό -ς: ευγενή.

Η κλητική, όταν χρειάζεται, είναι ευγενή για το αρσενικό και το θηλυκό και ευγενές για το ουδέτερο. Στον πληθυντικό έχει τους ίδιους τύπους με την ονομαστική: ευγενείς, ευγενή.

3.Συμφωνία μέσα στην πρόταση

Το επίθετο συμφωνεί με το ουσιαστικό σε γένος, αριθμό και πτώση. Οι καταλήξεις τους, όμως, δεν είναι απαραίτητα ίδιες.

Η συμφωνία ισχύει και όταν το επίθετο είναι κατηγορούμενο, δηλαδή όταν συνδέεται με το υποκείμενο μέσω ενός ρήματος όπως το είμαι:

• Ο υπολογισμός είναι ακριβής.
• Η περιγραφή είναι ακριβής.
• Το ποσό είναι ακριβές.
• Οι πληροφορίες είναι ακριβείς.
• Τα στοιχεία είναι ακριβή.

4.Τόνος και ορθογραφία

Στα οξύτονα επίθετα αυτής της ομάδας, όπως ευγενής, ακριβής, διεθνής, συνεχής, ο τόνος παραμένει στη λήγουσα, δηλαδή στην τελευταία συλλαβή:

συνεχής → συνεχούς → συνεχή → συνεχείς → συνεχών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι τύποι -ής, -είς, -ή. Ακούγονται ίδιοι στο τέλος, αλλά έχουν διαφορετική γραφή και γραμματική χρήση.

Τύπος	Χρήση	Παράδειγμα
ακριβής	Ονομαστική ενικού, αρσενικό ή θηλυκό	η ακριβής ώρα
ακριβείς	Ονομαστική ή αιτιατική πληθυντικού, αρσενικό ή θηλυκό	τις ακριβείς οδηγίες
ακριβή	Αιτιατική ενικού, αρσενικό ή θηλυκό	τον ακριβή αριθμό
ακριβή	Ονομαστική ή αιτιατική πληθυντικού, ουδέτερο	τα ακριβή αποτελέσματα

5.Συχνά λάθη και χρήσιμες διακρίσεις

Δεν δημιουργούμε ξεχωριστό θηλυκό σε -ή στην ονομαστική ενικού.

Στη γενική χρησιμοποιούμε τις καταλήξεις -ούς και -ών, όχι την κατάληξη της ονομαστικής:

• η επιτυχία της διεθνούς έκθεσης·
• η προστασία των ευπαθών ομάδων·
• τα αποτελέσματα του ακριβούς υπολογισμού.

6.Έλεγχος πριν γράψεις

1. Βρες το γένος και τον αριθμό του ουσιαστικού.
2. Έλεγξε την πτώση που χρειάζεται η πρόταση.
3. Διάλεξε την κατάληξη και έλεγξε τον τόνο.

Κράτησε ως πρότυπο:

• η διεθνής συνάντηση → της διεθνούς συνάντησης → τη διεθνή συνάντηση·
• οι διεθνείς συναντήσεις → των διεθνών συναντήσεων → τις διεθνείς συναντήσεις·
• το διεθνές συνέδριο → τα διεθνή συνέδρια.