Η γενική για χρόνο, μέτρο και ιδιότητα.

Η γενική δεν δηλώνει μόνο κτήση. Τη χρησιμοποιούμε επίσης σε χρονικές εκφράσεις και για να δώσουμε πληροφορίες για ηλικία, διάρκεια, μέτρο ή ιδιότητα. Εδώ θα ξεχωρίσουμε πότε προσδιορίζει ένα ουσιαστικό και πότε μια ολόκληρη έκφραση δείχνει τον χρόνο μιας ενέργειας.

1.Τι πληροφορία δίνει η γενική;

Παρατήρησε τις διαφορετικές σημασίες:

Χρήση	Παράδειγμα	Πληροφορία
Χρόνος	Θα επιστρέψουμε του χρόνου.	Πότε θα επιστρέψουμε;
Διάρκεια	Κλείσαμε ένα ταξίδι τριών ημερών.	Πόσο διαρκεί το ταξίδι;
Ηλικία	Έχουν ένα παιδί πέντε ετών.	Πόσο χρονών είναι το παιδί;
Μέτρο	Αγόρασα ένα πακέτο δύο κιλών.	Πόσο ζυγίζει το πακέτο;
Ιδιότητα	Είναι άνθρωπος μεγάλης εμπειρίας.	Ποιο χαρακτηριστικό έχει;

Στο πρώτο παράδειγμα, η έκφραση του χρόνου προσδιορίζει το ρήμα. Στα υπόλοιπα, η γενική προσδιορίζει ένα ουσιαστικό: το ταξίδι, το παιδί, το πακέτο ή τον άνθρωπο.

2.Η γενική σε χρονικές εκφράσεις

Ορισμένες καθιερωμένες εκφράσεις σε γενική απαντούν στην ερώτηση πότε;

• του χρόνου: το επόμενο έτος·
• του Αγίου Πνεύματος: την ημέρα αυτής της γιορτής·
• της Παναγίας: συνήθως τον Δεκαπενταύγουστο, όταν μιλάμε για τη συγκεκριμένη γιορτή.

Η γενική εμφανίζεται επίσης μέσα σε μεγαλύτερες χρονικές φράσεις:

• στις δέκα του μήνα·
• το πρωί της Δευτέρας·
• στα τέλη του καλοκαιριού.

Εδώ η γενική συνδέεται με άλλο στοιχείο της φράσης. Για παράδειγμα, στο το πρωί της Δευτέρας, μας λέει για ποιας ημέρας το πρωί μιλάμε.

3.Διάρκεια, ηλικία και μέτρο

Μετά από ένα ουσιαστικό, η γενική μπορεί να δηλώνει μια μετρήσιμη πληροφορία. Συχνά σχηματίζεται με αριθμητικό + μονάδα μέτρησης σε γενική.

Πληροφορία	Φράση με γενική	Αντίστοιχη πρόταση
Διάρκεια	μια συνάντηση δύο ωρών	Η συνάντηση διαρκεί δύο ώρες.
Ηλικία	ένα παιδί τεσσάρων ετών	Το παιδί είναι τεσσάρων ετών.
Βάρος	ένα δέμα τριών κιλών	Το δέμα ζυγίζει τρία κιλά.
Μήκος	μια διαδρομή δέκα χιλιομέτρων	Η διαδρομή έχει μήκος δέκα χιλιόμετρα.
Αξία	ένα χαρτονόμισμα είκοσι ευρώ	Το χαρτονόμισμα έχει αξία είκοσι ευρώ.

Πρόσεξε τους τύπους τριών, τεσσάρων, ωρών, ετών, κιλών. Δεν αλλάζουν όλα τα αριθμητικά: τα δύο, δέκα και είκοσι μένουν ίδια. Το ευρώ είναι επίσης άκλιτο, παρόλο που στη φράση «ένα χαρτονόμισμα είκοσι ευρώ» χρησιμοποιείται σε γενική.

Για την ηλικία χρησιμοποιούμε και το χρονών: «ένα παιδί πέντε χρονών». Το ετών είναι συνηθισμένο στον γραπτό και στον πιο επίσημο λόγο, ενώ το χρονών είναι πολύ συχνό στην καθημερινή ομιλία.

4.Η γενική της ιδιότητας

Η γενική της ιδιότητας περιγράφει ένα χαρακτηριστικό προσώπου ή πράγματος. Συχνά περιλαμβάνει επίθετο + ουσιαστικό σε γενική.

Το επίθετο συμφωνεί με το ουσιαστικό που βρίσκεται στη γενική, όχι με το ουσιαστικό που περιγράφει ολόκληρη η φράση:

• προϊόντα υψηλής ποιότητας: η «ποιότητα» είναι θηλυκό ενικού·
• έπιπλα μοντέρνου σχεδιασμού: ο «σχεδιασμός» είναι αρσενικό ενικού.

Αυτές οι φράσεις είναι συχνές σε περιγραφές, επαγγελματικά κείμενα και πιο επίσημο λόγο. Μερικές έχουν απλή καθημερινή απόδοση: συνεργάτης μεγάλης εμπειρίας → συνεργάτης με μεγάλη εμπειρία.

Δεν σχηματίζουμε όμως ελεύθερα γενική με οποιοδήποτε χαρακτηριστικό. Για την εμφάνιση, για παράδειγμα, λέμε φυσικά μια γυναίκα με πράσινα μάτια, όχι «μια γυναίκα πράσινων ματιών».

5.Γενική ή αιτιατική για τη διάρκεια;

Η βασική διάκριση είναι τι προσδιορίζει η χρονική φράση.

Η γενική προσδιορίζει ουσιαστικό	Η αιτιατική δηλώνει πόσο διαρκεί η ενέργεια
Κάναμε μια στάση δέκα λεπτών.	Σταματήσαμε δέκα λεπτά.
Ήταν μια συζήτηση τριών ωρών.	Συζητούσαμε τρεις ώρες.
Πήρα άδεια πέντε ημερών.	Έλειψα πέντε ημέρες.

6.Ένας σύντομος έλεγχος

Πριν επιλέξεις τη μορφή, έλεγξε τι θέλεις να πεις:

1. Πότε γίνεται κάτι; Χρησιμοποίησε την κατάλληλη χρονική έκφραση: του χρόνου, αλλά τη Δευτέρα.
2. Πόση διάρκεια, ηλικία ή ποσότητα χαρακτηρίζει ένα ουσιαστικό; Χρησιμοποίησε γενική: ταξίδι τριών ημερών, παιδί πέντε ετών, δέμα δύο κιλών.
3. Ποια ιδιότητα περιγράφεις; Επίλεξε μια φυσική φράση: προϊόντα υψηλής ποιότητας.
4. Πόσο διαρκεί η ίδια η ενέργεια; Χρησιμοποίησε αιτιατική: Ταξιδεύαμε τρεις ημέρες.