Διπλασιασμός του αντικειμένου με αντωνυμία (B2)

Ορισμένες φορές λέμε Την είδα τη Μαρία αντί για Είδα τη Μαρία. Το αντικείμενο εμφανίζεται και ως αδύνατη αντωνυμία και ως ονοματική φράση. Αυτό λέγεται διπλασιασμός του αντικειμένου. Η επιλογή συνδέεται συχνά με το αν η πληροφορία είναι ήδη γνωστή και με το πώς οργανώνουμε το μήνυμά μας.

Δύο τύποι, ένα αντικείμενο

Στον διπλασιασμό, η αντωνυμία και η ονοματική φράση αναφέρονται στο ίδιο πρόσωπο ή πράγμα. Δεν δηλώνουν δύο διαφορετικά αντικείμενα.

Πρόταση	Τι συμβαίνει;
Είδα τη Μαρία.	Το αντικείμενο δηλώνεται μόνο με το όνομα.
Την είδα.	Η αντωνυμία αντικαθιστά το όνομα.
Την είδα τη Μαρία.	Η αντωνυμία και το όνομα δηλώνουν μαζί το ίδιο αντικείμενο.

Ο διπλασιασμός είναι συνηθισμένος στον προφορικό λόγο. Εμφανίζεται και στον γραπτό λόγο, ιδιαίτερα όταν συνδέουμε μια πρόταση με κάτι που έχει ήδη αναφερθεί.

Η επανάληψη δεν είναι από μόνη της λάθος. Το Την είδα τη Μαρία είναι γραμματικά σωστό. Ωστόσο, ο διπλασιασμός δεν χρειάζεται σε κάθε πρόταση που έχει αντικείμενο.

Η αντωνυμία συμφωνεί με το αντικείμενο

Με άμεσο αντικείμενο χρησιμοποιούμε αδύνατη αντωνυμία σε αιτιατική. Η αντωνυμία συμφωνεί με το αντικείμενο στο γένος και στον αριθμό.

Αντικείμενο	Αντωνυμία	Διπλασιασμός
τον φάκελο	τον	Τον βρήκα τον φάκελο.
τη συνταγή	την / τη	Τη δοκίμασα τη συνταγή.
το μήνυμα	το	Το διάβασα το μήνυμα.
τους λογαριασμούς	τους	Τους πλήρωσα τους λογαριασμούς.
τις φωτογραφίες	τις	Τις είδα τις φωτογραφίες.
τα εισιτήρια	τα	Τα έκλεισα τα εισιτήρια.

Ο διπλασιασμός δεν αλλάζει τους γνωστούς κανόνες για τη θέση της αντωνυμίας:

Πριν από το ρήμα: Το διάβασα το μήνυμα.
Μετά την καταφατική προστακτική: Διάβασέ το το μήνυμα.
Πριν από το ρήμα με άρνηση: Μην το διαβάσεις το μήνυμα.

Γνωστή πληροφορία και νέα πληροφορία

Ο διπλασιασμός είναι ιδιαίτερα φυσικός όταν ο συνομιλητής μπορεί να καταλάβει ποιο συγκεκριμένο αντικείμενο εννοούμε. Γι’ αυτό είναι συχνός με κύρια ονόματα και ονοματικές φράσεις με οριστικό άρθρο.

— Τι έγινε με τον φάκελο που έψαχνες;

— Τον βρήκα τον φάκελο. Ήταν στο συρτάρι.

Ο φάκελος είναι ήδη γνωστός από την ερώτηση.

— Τι βρήκες στο συρτάρι;

— Βρήκα έναν παλιό φάκελο.

Εδώ ο φάκελος παρουσιάζεται για πρώτη φορά. Η απάντηση χωρίς διπλασιασμό είναι η ουδέτερη επιλογή.

Η παρουσία οριστικού άρθρου δεν κάνει τον διπλασιασμό υποχρεωτικό. Και οι δύο προτάσεις είναι σωστές:

Πλήρωσα τον λογαριασμό.
Τον πλήρωσα τον λογαριασμό.

Όταν παρουσιάζεις ένα αντικείμενο ως εντελώς νέα πληροφορία, προτίμησε αρχικά τη σύνταξη χωρίς διπλασιασμό. Αυτό είναι πρακτική βοήθεια, όχι απόλυτος κανόνας ότι οι αόριστες ονοματικές φράσεις αποκλείουν τον διπλασιασμό.

Quick check

Try one question now.

Τον φορτιστή που έψαχνες άφησα δίπλα στον υπολογιστή.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Το αντικείμενο πριν ή μετά το ρήμα

Όταν βάζουμε ένα γνωστό αντικείμενο στην αρχή και στη συνέχεια λέμε κάτι γι’ αυτό, το παρουσιάζουμε ως θέμα της πρότασης. Σε αυτή τη δομή, η αδύνατη αντωνυμία το επαναλαμβάνει.

— Τι έκανες με τα εισιτήρια και το ξενοδοχείο;

— Τα εισιτήρια τα έκλεισα. Το ξενοδοχείο θα το κλείσω αύριο.

Το αντικείμενο μπορεί επίσης να μπει στο τέλος, έπειτα από μια παύση, για να διευκρινίσει την αναφορά της αντωνυμίας. Στη γραφή η παύση μπορεί να σημειωθεί με κόμμα:

Τα έκλεισα, τα εισιτήρια.

Δεν χρειάζεται όμως κόμμα σε κάθε διπλασιασμό. Στο Τα έκλεισα τα εισιτήρια, χωρίς ιδιαίτερη παύση, η ονοματική φράση εντάσσεται στην ίδια πρόταση.

Δεν είναι κάθε αντικείμενο στην αρχή θέμα. Μπορεί να βρίσκεται εκεί επειδή το διορθώνουμε ή το αντιπαραθέτουμε με κάτι άλλο:

— Αγόρασες την εφημερίδα;

— Το περιοδικό αγόρασα, όχι την εφημερίδα.

Εδώ τονίζουμε ποιο αντικείμενο αγοράσαμε. Η πρόταση χωρίς αδύνατη αντωνυμία είναι σωστή. Άρα, ο κανόνας δεν είναι «αντικείμενο στην αρχή = πάντα αντωνυμία».

Διπλασιασμός του έμμεσου αντικειμένου

Ο διπλασιασμός εμφανίζεται και με έμμεσο αντικείμενο. Η αδύνατη αντωνυμία είναι τότε σε γενική, ακόμη κι όταν η πλήρης φράση σχηματίζεται με σε + αιτιατική.

Πλήρης φράση	Πρόταση με διπλασιασμό
της Μαρίας	Της Μαρίας της έδωσα τα κλειδιά.
στη Μαρία	Της έδωσα τα κλειδιά στη Μαρία.
στους μαθητές	Τους εξήγησα την άσκηση στους μαθητές.

Στις δύο πρώτες προτάσεις, της και της Μαρίας / στη Μαρία δηλώνουν το ίδιο πρόσωπο: αυτό που πήρε τα κλειδιά. Τα κλειδιά είναι το άμεσο αντικείμενο.

Στη Μαρία της έστειλα το πρόγραμμα.

Η φράση στη Μαρία είναι το θέμα. Η αντωνυμία της αναφέρεται στο ίδιο πρόσωπο.

Στους μαθητές τούς έστειλα το πρόγραμμα.

Το τούς παίρνει εδώ τόνο για να μη διαβαστεί ως κτητικό μαζί με το μαθητές.

Δεν χρησιμοποιούμε αντωνυμία αιτιατικής για να επαναλάβουμε τον παραλήπτη:

✓ Της Μαρίας της έδωσα τα κλειδιά.
✗ Της Μαρίας την έδωσα τα κλειδιά.

Όταν συνυπάρχουν δύο αδύνατες αντωνυμίες

Πριν από το ρήμα, η σειρά είναι γενική + αιτιατική: πρώτα η αντωνυμία για τον παραλήπτη και μετά η αντωνυμία για το άμεσο αντικείμενο.

— Έδωσες στη Μαρία τα κλειδιά;

— Ναι, της τα έδωσα.

Το της αναφέρεται στη Μαρία και το τα στα κλειδιά. Αν επαναλάβουμε και την πλήρη φράση, έχουμε διπλασιασμό: Στη Μαρία της τα έδωσα (έμμεσο αντικείμενο) ή Της τα έδωσα τα κλειδιά (άμεσο αντικείμενο, συνηθισμένο στον προφορικό λόγο).

Έλεγχος πριν μιλήσεις ή γράψεις

Έχουν την ίδια αναφορά; Η αντωνυμία και η πλήρης φράση πρέπει να δηλώνουν το ίδιο αντικείμενο.
Άμεσο ή έμμεσο αντικείμενο; Χρησιμοποίησε αιτιατική για το άμεσο και γενική για το έμμεσο στους τύπους που εξετάσαμε.
Υπάρχει συμφωνία; Έλεγξε γένος και αριθμό: Τις είδα τις φωτογραφίες, όχι Τους είδα τις φωτογραφίες.
Πώς παρουσιάζεις την πληροφορία; Ο διπλασιασμός ταιριάζει ιδιαίτερα με γνωστό αντικείμενο και με αντικείμενο που τίθεται ως θέμα.

Η βασική διάκριση είναι απλή: Διάβασα το μήνυμα ονομάζει το αντικείμενο, Το διάβασα το αντικαθιστά και Το διάβασα το μήνυμα το διπλασιάζει.

1.Δύο τύποι, ένα αντικείμενο

2.Η αντωνυμία συμφωνεί με το αντικείμενο

3.Γνωστή πληροφορία και νέα πληροφορία

Try one question now.

4.Το αντικείμενο πριν ή μετά το ρήμα

5.Διπλασιασμός του έμμεσου αντικειμένου

5.1Όταν συνυπάρχουν δύο αδύνατες αντωνυμίες

6.Έλεγχος πριν μιλήσεις ή γράψεις

Now make it stick.