Flumi logoflumi.
Start free
C2 · ProficientLesson 1 of 2

Μετοχές αορίστου σε σύγχρονο επίσημο λόγο

Λόγιες μετοχές αορίστου στον επίσημο λόγο: σχηματισμός, κλίση και συμφωνία, χρονική ερμηνεία, ενεργητική ή παθητική σημασία και σαφείς αναδιατυπώσεις.

By the flumi team About 7 min read Grammar learning path: Λόγιες μετοχικές κατασκευές στον επίσημο λόγο
Practice exercises

Στον σύγχρονο επίσημο λόγο συναντούμε τύπους όπως υποβληθείς, ληφθείσα, αποβιώσας και διατελέσας. Πρόκειται για λόγιες μετοχές αορίστου: συμπυκνώνουν πληροφορίες για γεγονότα, αλλά απαιτούν προσοχή στην κλίση, στη σημασία και στο ύφος. Στόχος είναι να τις ερμηνεύετε με ακρίβεια και να τις χρησιμοποιείτε μόνο όταν εξυπηρετούν τη σαφήνεια.

Τι δηλώνουν και πού χρησιμοποιούνται

Οι λόγιες μετοχές αορίστου απαντούν κυρίως σε διοικητικά και νομικά κείμενα, επίσημες ανακοινώσεις, βιογραφικά σημειώματα και δημοσιογραφικό λόγο. Δεν αποτελούν ουδέτερη επιλογή για κάθε περίσταση ούτε σχηματίζονται ελεύθερα από όλα τα ρήματα της Νέας Ελληνικής.

Συνήθως παρουσιάζουν ένα γεγονός συνοπτικά, ως σύνολο, χωρίς να εστιάζουν στην εσωτερική του εξέλιξη. Η συνοπτική αυτή οπτική δεν σημαίνει ότι το γεγονός είχε μικρή διάρκεια.

Ο διατελέσας επί είκοσι χρόνια διευθυντής του ιδρύματος τιμήθηκε για την προσφορά του.

Η θητεία διήρκεσε είκοσι χρόνια, αλλά παρουσιάζεται συνολικά. Η φράση αντιστοιχεί στο «ο οποίος είχε διατελέσει επί είκοσι χρόνια διευθυντής».

Η μετοχή δεν διαθέτει τον αυτοτελή χρονικό προσδιορισμό ενός προσωπικού ρηματικού τύπου. Σε αυτές τις χρήσεις το γεγονός συνήθως προηγείται της ενέργειας του κύριου ρήματος ή ενός άλλου σημείου αναφοράς· η ακριβής χρονική σχέση προκύπτει από τα συμφραζόμενα.

Βασικοί τύποι και σημασία

Οι ακόλουθες μορφές είναι χαρακτηριστικές, όχι ένας γενικός μηχανισμός παραγωγής τύπων για οποιοδήποτε ρήμα.

Ρήμα Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Συνήθης απόδοση
υποβάλλω υποβληθείς υποβληθείσα υποβληθέν που υποβλήθηκε
λαμβάνω ληφθείς ληφθείσα ληφθέν που λήφθηκε
εγκρίνω εγκριθείς εγκριθείσα εγκριθέν που εγκρίθηκε
παραιτούμαι παραιτηθείς παραιτηθείσα παραιτηθέν που παραιτήθηκε
αποβιώνω αποβιώσας αποβιώσασα αποβιώσαν που πέθανε
διατελώ διατελέσας διατελέσασα διατελέσαν που διατέλεσε

Οι τύποι υποβληθείς, ληφθείς και εγκριθείς έχουν παθητική σημασία: η αίτηση υποβλήθηκε, η απόφαση λήφθηκε, το σχέδιο εγκρίθηκε. Οι τύποι αποβιώσας και διατελέσας προέρχονται από την ενεργητική μορφολογία του αορίστου.

Η μορφολογική κατηγορία δεν καθορίζει από μόνη της τη σημασία. Ο παραιτηθείς πρόεδρος είναι ο πρόεδρος που παραιτήθηκε, όχι κάποιος που υπέστη μια ενέργεια «παραίτησης» από άλλον. Δεν είναι επίσης κατ’ ανάγκην πρόεδρος που παύθηκε από τα καθήκοντά του.

Ο αοριστικός τύπος της οριστικής δεν μεταφέρεται αυτούσιος στη μετοχή: υπεβλήθη → υποβληθείς, όχι υπεβληθείς. Μαθαίνουμε τη μετοχή μαζί με το θέμα και τον τονισμό της.

Κλίση και συμφωνία

Η μετοχή συμφωνεί με το ουσιαστικό που προσδιορίζει σε γένος, αριθμό και πτώση. Η λόγια προέλευσή της δεν την καθιστά άκλιτη.

Πτώση και αριθμός Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
Ονομαστική ενικού υποβληθείς υποβληθείσα υποβληθέν
Γενική ενικού υποβληθέντος υποβληθείσας υποβληθέντος
Αιτιατική ενικού υποβληθέντα υποβληθείσα υποβληθέν
Ονομαστική πληθυντικού υποβληθέντες υποβληθείσες υποβληθέντα
Γενική πληθυντικού υποβληθέντων υποβληθεισών υποβληθέντων
Αιτιατική πληθυντικού υποβληθέντες υποβληθείσες υποβληθέντα

Προσέξτε ιδιαίτερα τη γενική πληθυντικού του θηλυκού: των υποβληθεισών αιτήσεων. Το ίδιο κλιτικό πρότυπο ακολουθούν τύποι όπως εγκριθείς και ληφθείς.

Στην ενεργητική σειρά έχουμε, για παράδειγμα, ο αποβιώσας — του αποβιώσαντος — τον αποβιώσαντα, η αποβιώσασα — της αποβιώσασας και το αποβιώσαν — του αποβιώσαντος. Στον πληθυντικό: οι αποβιώσαντες, οι αποβιώσασες, τα αποβιώσαντα· στη γενική: των αποβιωσάντων, των αποβιωσασών, των αποβιωσάντων.

  • Ελέγχθηκε ο υποβληθείς φάκελος.
  • Ζητήθηκε συμπλήρωση του υποβληθέντος φακέλου.
  • Η επιτροπή εξέτασε τον υποβληθέντα φάκελο.
  • Δημοσιεύτηκε κατάλογος των υποβληθεισών αιτήσεων.
  • Ανακοινώθηκαν τα ληφθέντα μέτρα.

Στη σύγχρονη επίσημη χρήση είναι κανονικοί τύποι όπως τις υποβληθείσες αιτήσεις και τους αποβιώσαντες. Οι αρχαιότερες αιτιατικές σε -είσας και -αντας ανήκουν σε εντονότερα αρχαΐζουσα χρήση και δεν χρειάζεται να υιοθετούνται για να θεωρηθεί ένα κείμενο επίσημο.

Quick check

Try one question now.

1
Ο προϋπολογισμός αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του δήμου.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Προσδιορισμός και ουσιαστικοποίηση

Η μετοχή συχνά αντικαθιστά μια αναφορική πρόταση και προσδιορίζει ουσιαστικό:

  • οι εγκριθείσες δαπάνες → οι δαπάνες που εγκρίθηκαν·
  • η ληφθείσα απόφαση → η απόφαση που λήφθηκε·
  • ο παραιτηθείς υπουργός → ο υπουργός που παραιτήθηκε.

Μπορεί να διατηρεί συμπληρώματα του ρήματος. Στη φράση οι υποβληθείσες από τους υποψηφίους αιτήσεις, το από τους υποψηφίους δηλώνει ποιοι υπέβαλαν τις αιτήσεις.

Με άρθρο και χωρίς ρητό ουσιαστικό, η μετοχή μπορεί να χρησιμοποιηθεί ουσιαστικοποιημένη:

Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στον εισαγγελέα.

Η φράση δηλώνει τα πρόσωπα που συνελήφθησαν. Δεν δηλώνει ότι καταδικάστηκαν ούτε ότι έχει αποδειχθεί η ενοχή τους.

Η ανακοίνωση αναφέρει τα ονόματα των παραιτηθέντων.

Από τα συμφραζόμενα πρέπει να είναι σαφές ποια πρόσωπα αφορά η παραίτηση.

Η ουσιαστικοποίηση προσφέρει συντομία, αλλά μπορεί να αποκρύπτει χρήσιμες πληροφορίες. Όταν η ιδιότητα των προσώπων δεν είναι γνωστή, προτιμάμε μια πληρέστερη φράση: τα μέλη που παραιτήθηκαν.

Χρονική ερμηνεία και επιλογή ύφους

Η αναδιατύπωση με προσωπικό ρήμα πρέπει να διατηρεί τη χρονική σχέση του αρχικού κειμένου. Δεν αντικαθιστούμε μηχανικά κάθε μετοχή αορίστου με οριστική αορίστου.

Αύριο θα εξεταστούν οι υποβληθείσες αιτήσεις.

Σε ανακοίνωση που εκδίδεται μετά τη λήξη της προθεσμίας, η φυσική απόδοση είναι: «Αύριο θα εξεταστούν οι αιτήσεις που έχουν υποβληθεί».

Η επιτροπή επανεξέτασε τις ληφθείσες αποφάσεις.

Όταν χρειάζεται να δηλωθεί ρητά η προτεραιότητα: «Η επιτροπή επανεξέτασε τις αποφάσεις που είχαν ληφθεί».

Η μετοχή αορίστου και η μετοχή σε -μένος δεν είναι πάντοτε εναλλάξιμες. Οι υποβληθείσες αιτήσεις προβάλλουν την υποβολή ως γεγονός σε λόγιο ύφος, ενώ οι υποβεβλημένες αιτήσεις μπορούν να προβάλλουν περισσότερο την κατάσταση που προκύπτει από την υποβολή. Σε αρκετά διοικητικά συμφραζόμενα οι δύο εκφράσεις αναφέρονται στο ίδιο σύνολο αιτήσεων.

Η αναφορική πρόταση δεν μειώνει την επισημότητα. Αν χρειάζονται πολλοί προσδιορισμοί ή ακριβής χρονική τοποθέτηση, το οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν… είναι συχνά σαφέστερο από μια μακρά μετοχική φράση.

Έλεγχος πριν από τη χρήση

✗ Η επιτροπή εξέτασε τον υποβληθείς φάκελο.

✓ Η επιτροπή εξέτασε τον υποβληθέντα φάκελο.

Η μετοχή χρειάζεται αιτιατική, όπως το ουσιαστικό. Η ονομαστική υποβληθείς δεν λειτουργεί ως άκλιτη ετικέτα.

Πριν διατηρήσετε μια λόγια μετοχή στο κείμενό σας:

  1. Ελέγξτε τη σημασία: ποιος ενήργησε ή ποιος δέχτηκε την ενέργεια; Μην εξισώνετε την παθητική μορφολογία με την παθητική σημασία.
  2. Ελέγξτε τη συμφωνία: εντοπίστε το ουσιαστικό και επιλέξτε τη σωστή πτώση, το γένος και τον αριθμό.
  3. Ελέγξτε τον χρόνο: αναπτύξτε νοερά τη μετοχή σε πρόταση με που και επιλέξτε τον χρόνο που απαιτούν τα συμφραζόμενα.
  4. Ελέγξτε το ύφος: κρατήστε τον λόγιο τύπο όταν είναι καθιερωμένος και σαφής· διαφορετικά, προτιμήστε προσωπικό ρήμα.

Η επιτυχημένη χρήση δεν είναι η πιο αρχαΐζουσα διατύπωση, αλλά η ακριβής, κλιτικά σωστή και λειτουργικά δικαιολογημένη επιλογή.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 12, 2026