Ο παθητικός αόριστος σε -θηκα.

Ο παθητικός αόριστος σε -θηκα παρουσιάζει ένα γεγονός του παρελθόντος ως σύνολο: «Το πρόβλημα λύθηκε». Θα μάθεις τις καταλήξεις του, πού μπαίνει ο τόνος και πώς χρησιμοποιείται σε καθημερινές αφηγήσεις.

1.Τι εκφράζει

Χρησιμοποιούμε τον παθητικό αόριστο όταν παρουσιάζουμε συνολικά κάτι που έγινε στο παρελθόν. Σε προτάσεις όπως οι παρακάτω, το υποκείμενο δέχεται μια ενέργεια.

Ο αόριστος δεν σημαίνει ότι η ενέργεια κράτησε λίγο. Μπορεί να καλύπτει και μεγάλο χρονικό διάστημα:

Το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως σχολείο για πενήντα χρόνια.

Εδώ παρουσιάζουμε ολόκληρη αυτή την περίοδο ως ένα σύνολο.

2.Οι καταλήξεις και ο τόνος

Στο ρήμα λύνομαι → λύθηκα, ξεχωρίζουμε το θέμα λυ- και τις καταλήξεις -θηκα, -θηκες, -θηκε, -θήκαμε, -θήκατε, -θηκαν.

Πρόσωπο	Λύνομαι	Οργανώνομαι
εγώ	λύθηκα	οργανώθηκα
εσύ	λύθηκες	οργανώθηκες
αυτός / αυτή / αυτό	λύθηκε	οργανώθηκε
εμείς	λυθήκαμε	οργανωθήκαμε
εσείς	λυθήκατε	οργανωθήκατε
αυτοί / αυτές / αυτά	λύθηκαν	οργανώθηκαν

Πρόσεξε τη μετακίνηση του τόνου: λύθηκα, αλλά λυθήκαμε, λυθήκατε. Στο τρίτο πρόσωπο του πληθυντικού ο τόνος επιστρέφει: λύθηκαν.

3.Συχνά ρήματα σε -θηκα

Δεν προσθέτουμε απλώς το -θηκα σε ολόκληρο τον τύπο του ενεστώτα. Το θέμα μπορεί να αλλάζει. Γι’ αυτό μαθαίνουμε κάθε ρήμα μαζί με τον αόριστό του.

Ενεστώτας	Παθητικός αόριστος	Παράδειγμα
λύνομαι	λύθηκα	Η άσκηση λύθηκε σωστά.
δένομαι	δέθηκα	Το πακέτο δέθηκε με σκοινί.
οργανώνομαι	οργανώθηκα	Η εκδρομή οργανώθηκε γρήγορα.
ενημερώνομαι	ενημερώθηκα	Ενημερώθηκα για την αλλαγή.
χρησιμοποιούμαι	χρησιμοποιήθηκα	Τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για βιβλία.
καλούμαι	κλήθηκα	Οι γονείς κλήθηκαν σε συνάντηση.

4.Συνολικό γεγονός ή ενέργεια σε εξέλιξη;

Ο αόριστος παρουσιάζει το γεγονός ως σύνολο. Ο παρατατικός δείχνει συχνά τι βρισκόταν σε εξέλιξη σε μια στιγμή του παρελθόντος ή τι γινόταν τακτικά.

Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από μια λέξη όπως χθες. Εξαρτάται και από το πώς παρουσιάζουμε την ενέργεια.

5.Σημεία που χρειάζονται προσοχή

Το ρήμα συμφωνεί με το υποκείμενο στο πρόσωπο και στον αριθμό. Δεν αλλάζει ανάλογα με το γένος:

• Ο μαθητής ενημερώθηκε.
• Η μαθήτρια ενημερώθηκε.
• Οι μαθητές και οι μαθήτριες ενημερώθηκαν.

Στην άρνηση χρησιμοποιούμε δεν: «Η συνάντηση δεν οργανώθηκε τελικά».

Η παθητική μορφή δεν σημαίνει πάντα ότι κάποιος δέχεται μια ενέργεια από άλλον. Στο «Φοβήθηκα τον θόρυβο», το ρήμα δηλώνει συναίσθημα. Μαθαίνουμε λοιπόν και τη σημασία κάθε ρήματος, όχι μόνο την κατάληξή του.

6.Τι να θυμάσαι

1. Παρουσιάζεις ένα γεγονός του παρελθόντος συνολικά; Ο αόριστος μπορεί να είναι η κατάλληλη επιλογή.
2. Έλεγξε τον τύπο του συγκεκριμένου ρήματος: λύνομαι → λύθηκα, αλλά καλούμαι → κλήθηκα.
3. Διάλεξε την κατάληξη που ταιριάζει στο υποκείμενο.
4. Πρόσεξε τον τόνο: ενημερώθηκα – ενημερωθήκαμε – ενημερώθηκαν.

Η διάρκεια δεν καθορίζει από μόνη της τον χρόνο: ένα γεγονός που κράτησε χρόνια μπορεί επίσης να εκφραστεί με αόριστο.