Όλος, κάθε και άλλος.

Με το όλος μιλάμε για κάτι ολόκληρο ή για όλα τα μέλη μιας ομάδας. Με το κάθε μιλάμε για τα μέλη μιας ομάδας ένα ένα. Με το άλλος μιλάμε για κάτι διαφορετικό ή επιπλέον. Θα δούμε πώς αλλάζουν οι τύποι και πού μπαίνει το άρθρο.

1.Τρεις λέξεις, τρεις σημασίες

Λέξη	Παράδειγμα	Σημασία
όλος	Διάβασα όλο το βιβλίο.	Το διάβασα από την αρχή μέχρι το τέλος.
κάθε	Διαβάζω κάθε μέρα.	Διαβάζω τη Δευτέρα, την Τρίτη και τις υπόλοιπες μέρες.
άλλος	Θέλω άλλο βιβλίο.	Θέλω ένα διαφορετικό βιβλίο.

2.Όλος: ολόκληρο ή όλοι μαζί

Το όλος, όλη, όλο συμφωνεί με το ουσιαστικό στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση. Μπροστά από ένα ουσιαστικό με οριστικό άρθρο, η συνηθισμένη σειρά είναι όλος + άρθρο + ουσιαστικό.

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την ονομαστική και την αιτιατική:

Γένος	Ονομαστική ενικού	Αιτιατική ενικού	Ονομαστική πληθυντικού	Αιτιατική πληθυντικού
Αρσενικό	όλος ο κόσμος	όλο τον κόσμο	όλοι οι φίλοι	όλους τους φίλους
Θηλυκό	όλη η μέρα	όλη τη μέρα	όλες οι μέρες	όλες τις μέρες
Ουδέτερο	όλο το σπίτι	όλο το σπίτι	όλα τα σπίτια	όλα τα σπίτια

Το ουσιαστικό μπορεί να λείπει όταν ξέρουμε για ποιους ή για ποια πράγματα μιλάμε:

• Οι φίλοι μας ήρθαν. Όλοι είναι στην κουζίνα.
• Πού είναι τα βιβλία; — Όλα είναι στην τσάντα.

3.Κάθε: ένα ένα, χωρίς αλλαγή τύπου

Το κάθε δεν αλλάζει. Στη βασική αυτή χρήση μπαίνει πριν από ουσιαστικό στον ενικό, χωρίς άρθρο ανάμεσά τους.

Γένος	Παράδειγμα
Αρσενικό	Κάθε μαθητής έχει ένα βιβλίο.
Θηλυκό	Κάθε μαθήτρια έχει ένα βιβλίο.
Ουδέτερο	Κάθε παιδί έχει ένα βιβλίο.

Όταν το κάθε + ουσιαστικό είναι υποκείμενο, το ρήμα είναι στον ενικό: Κάθε παιδί παίζει.

Χρησιμοποιούμε συχνά το κάθε για κάτι που επαναλαμβάνεται:

4.Άλλος: διαφορετικός ή ένας ακόμη

Το άλλος, άλλη, άλλο συμφωνεί με το ουσιαστικό. Ακολουθούν οι βασικοί τύποι στην ονομαστική και στην αιτιατική:

Γένος	Ονομαστική ενικού	Αιτιατική ενικού	Ονομαστική πληθυντικού	Αιτιατική πληθυντικού
Αρσενικό	άλλος	άλλον	άλλοι	άλλους
Θηλυκό	άλλη	άλλη	άλλες	άλλες
Ουδέτερο	άλλο	άλλο	άλλα	άλλα

Στην αιτιατική του αρσενικού ενικού χρησιμοποιείται και το άλλο: «Θέλω άλλο καφέ».

Το νόημα εξαρτάται από την περίσταση:

Με οριστικό άρθρο, μιλάμε για συγκεκριμένο πρόσωπο ή πράγμα:

• Θέλω άλλο ποτήρι. → Θέλω ένα διαφορετικό ποτήρι.
• Υπάρχουν δύο ποτήρια. Αυτό είναι βρόμικο. Δώσε μου το άλλο ποτήρι. → Ζητάω το δεύτερο από τα δύο.

Το άλλος χρησιμοποιείται και χωρίς ουσιαστικό: «Εγώ θα μείνω εδώ. Οι άλλοι θα φύγουν».

5.Διαφορές που χρειάζονται προσοχή

Το όλη τη μέρα και το κάθε μέρα δεν σημαίνουν το ίδιο:

Φράση	Παράδειγμα	Τι τονίζουμε;
όλη τη μέρα	Χθες ήμουν στο σπίτι όλη τη μέρα.	Ολόκληρη τη διάρκεια της συγκεκριμένης μέρας.
κάθε μέρα	Είμαι στο σπίτι κάθε μέρα μετά τις έξι.	Κάτι που επαναλαμβάνεται από μέρα σε μέρα.

Τα όλοι οι μαθητές και κάθε μαθητής συχνά περιγράφουν την ίδια κατάσταση, αλλά με διαφορετικό τρόπο:

• Όλοι οι μαθητές έχουν βιβλίο. → Μιλάμε για ολόκληρη την ομάδα.
• Κάθε μαθητής έχει βιβλίο. → Μιλάμε για κάθε μέλος χωριστά.

6.Τι να θυμάμαι;

• Όλος, όλη, όλο: κάτι ολόκληρο. Όλοι, όλες, όλα: όλα τα μέλη μιας ομάδας.
• Κάθε + ενικός: τα μέλη ένα ένα ή κάτι που επαναλαμβάνεται. Το κάθε δεν αλλάζει.
• Άλλος, άλλη, άλλο: διαφορετικός ή επιπλέον, ανάλογα με την περίσταση.
• Πρόσεξε τη σειρά: όλο το βιβλίο, κάθε βιβλίο, το άλλο βιβλίο.