Ότι, πως και που μετά από ρήματα.

1.Μεταφέρω μια πληροφορία ή μια αντίδραση

Με τα ότι, πως και που συνδέουμε ένα ρήμα με μια ολόκληρη πρόταση. Έτσι λέμε τι γνωρίζει ή πιστεύει κάποιος, τι λέει ή για ποιο γεγονός χαίρεται ή λυπάται. Η επιλογή εξαρτάται από το ρήμα και το νόημα.

Στόχος είναι να μπορείς:

• να μεταφέρεις μια πληροφορία με ότι ή πως·
• να μιλάς για μια συναισθηματική αντίδραση με που·
• να ξεχωρίζεις αυτά τα άτονα συνδετικά από τα ερωτηματικά πώς και πού.

2.Ότι και πως: τι λέω, ξέρω ή πιστεύω

Οι προτάσεις με ότι και πως δίνουν το περιεχόμενο μιας δήλωσης, μιας γνώσης ή μιας σκέψης. Συχνά απαντούν στην ερώτηση «τι;».

Η βασική δομή είναι: ρήμα + ότι / πως + πρόταση.

Τι εκφράζει το πρώτο ρήμα;	Συχνά ρήματα	Παράδειγμα
Δήλωση ή πληροφορία	λέω, απαντώ, εξηγώ	Η Άννα λέει ότι είναι κουρασμένη.
Γνώση	ξέρω, γνωρίζω	Ξέρω πως το κατάστημα είναι κλειστό.
Γνώμη ή εκτίμηση	νομίζω, πιστεύω	Πιστεύω ότι αυτή είναι η σωστή λύση.

Στις παραπάνω χρήσεις, το ότι και το πως συνήθως μπορούν να αντικαταστήσουν το ένα το άλλο χωρίς αλλαγή στο βασικό νόημα.

3.Που: αντίδραση σε ένα γεγονός

Με ρήματα όπως χαίρομαι, λυπάμαι και στενοχωριέμαι, χρησιμοποιούμε συχνά που. Η πρόταση δείχνει το γεγονός με το οποίο συνδέεται το συναίσθημα. Ο ομιλητής το παρουσιάζει ως δεδομένο, όχι απλώς ως πιθανότητα.

Δεν χρησιμοποιούμε όμως που μετά από κάθε ρήμα συναισθήματος. Για παράδειγμα, όταν εκφράζουμε φόβο για μια πιθανή εξέλιξη, μπορούμε να πούμε:

Φοβάμαι ότι / πως θα αργήσουμε.

Εδώ δεν παρουσιάζουμε την καθυστέρηση ως γεγονός. Λέμε τι φοβόμαστε ότι μπορεί να συμβεί.

4.Το υποκείμενο, ο χρόνος και η άρνηση

Η δεύτερη πρόταση έχει δικό της ρήμα. Το υποκείμενό της μπορεί να είναι ίδιο με το υποκείμενο της πρώτης πρότασης ή διαφορετικό.

Σχέση των υποκειμένων	Παράδειγμα
Ίδιο πρόσωπο	Η Ελένη λέει ότι είναι κουρασμένη. Εδώ μιλά για τον εαυτό της.
Διαφορετικά πρόσωπα	Η Ελένη λέει ότι ο Πέτρος είναι κουρασμένος.

Διαλέγουμε τον χρόνο ανάλογα με αυτό που θέλουμε να πούμε:

• Ξέρω ότι έφυγε χθες.
• Ξέρω ότι δουλεύει τώρα.
• Ξέρω ότι θα έρθει αύριο.

Στις δομές αυτές, η δεύτερη πρόταση αρνείται με δεν, όχι με μην: «Μου είπε πως δεν έχει χρόνο», «Λυπάμαι που δεν είσαι εδώ».

Πρόσεξε πού βάζεις την άρνηση:

• Δεν είπα ότι θα φύγω. → Αρνούμαι ότι το είπα.
• Είπα ότι δεν θα φύγω. → Είπα ότι θα μείνω.

5.Γραφή και συχνά λάθη

Τα συνδετικά πως και που γράφονται χωρίς τόνο. Τα ερωτηματικά πώς και πού έχουν τόνο.

Γραφή	Παράδειγμα	Νόημα
πως	Ξέρω πως δουλεύει.	Ξέρω ότι δουλεύει.
πώς	Ξέρω πώς δουλεύει η μηχανή.	Ξέρω με ποιον τρόπο λειτουργεί.
που	Χαίρομαι που μένεις εδώ.	Χαίρομαι για αυτό το γεγονός.
πού	Ξέρω πού μένεις.	Ξέρω σε ποιο μέρος μένεις.

Το ότι που εισάγει μια πληροφορία γράφεται χωρίς υποδιαστολή: «Είπε ότι θα έρθει». Το ό,τι σημαίνει «οτιδήποτε»: «Πάρε ό,τι θέλεις».

Στις απλές προτάσεις που είδαμε, συνήθως δεν βάζουμε κόμμα ανάμεσα στο πρώτο ρήμα και στο συνδετικό: «Νομίζω ότι έχεις δίκιο», «Χαίρομαι που ήρθες».

6.Μικρός έλεγχος πριν μιλήσω

1. Μεταφέρω κάτι που κάποιος λέει, ξέρει ή πιστεύει; Επιλέγω συνήθως ότι ή πως.
2. Δηλώνω με το χαίρομαι ή το λυπάμαι αντίδραση σε ένα δεδομένο γεγονός; Επιλέγω που.
3. Μιλώ για τρόπο ή τόπο; Ελέγχω αν χρειάζομαι τα ερωτηματικά πώς ή πού.
4. Ελέγχω ποιος κάνει τι και πού ανήκει η άρνηση.

Ξέρω ότι ήρθες. — Μου είπαν πως ήρθες. — Χαίρομαι που ήρθες.