Παρακείμενος ή αόριστος.

Ο παρακείμενος και ο αόριστος μπορούν να μιλούν για την ίδια ολοκληρωμένη πράξη, αλλά την παρουσιάζουν διαφορετικά. Θα δούμε πώς επιλέγουμε χρόνο για εμπειρίες, για αποτελέσματα που έχουν σημασία τώρα και για γεγονότα σε μια αφήγηση.

1.Η βασική διαφορά

Με τον αόριστο παρουσιάζουμε μια πράξη ως γεγονός του παρελθόντος. Με τον παρακείμενο συνδέουμε μια προηγούμενη πράξη με το παρόν: μας ενδιαφέρει το αποτέλεσμά της τώρα ή η εμπειρία που έχουμε μέχρι τώρα.

Χρόνος	Παράδειγμα	Τι τονίζουμε
Αόριστος	Έστειλα την αίτηση χθες.	Το γεγονός και το πότε έγινε.
Παρακείμενος	Έχω στείλει την αίτηση, οπότε τώρα περιμένω απάντηση.	Η ενέργεια έχει γίνει και έχει σημασία τώρα.

Θυμήσου τη διαφορά στη μορφή: έγραψα, αλλά έχω γράψει· είδα, αλλά έχω δει. Εδώ μας ενδιαφέρει κυρίως η επιλογή του χρόνου, όχι ο σχηματισμός του.

2.Εμπειρίες μέχρι τώρα

Ο παρακείμενος είναι συνηθισμένος όταν ρωτάμε ή μιλάμε για εμπειρίες στη ζωή μας μέχρι τώρα. Δεν μας ενδιαφέρει αρχικά μια συγκεκριμένη ημερομηνία.

Στην αρχή μιλάμε για την εμπειρία. Έπειτα, με τον αόριστο, δίνουμε πληροφορίες για ένα συγκεκριμένο ταξίδι.

Λέξεις και εκφράσεις που συναντάμε συχνά με αυτή τη χρήση είναι:

• ποτέ σε ερωτήσεις: Έχεις δοκιμάσει ποτέ αυτό το φαγητό;
• μέχρι τώρα: Μέχρι τώρα έχω διαβάσει τρία βιβλία της.
• ήδη: Έχω ήδη δει αυτή την ταινία.

Δεν είναι αποκλειστικά σημάδια του παρακειμένου. Για παράδειγμα, το Είδες ποτέ αυτή την ταινία; είναι επίσης φυσικό στην καθημερινή επικοινωνία.

3.Το αποτέλεσμα έχει σημασία τώρα

Χρησιμοποιούμε συχνά τον παρακείμενο για να δείξουμε ότι μια δουλειά έχει ολοκληρωθεί ή ότι μια προηγούμενη πράξη επηρεάζει την τωρινή κατάσταση.

Στην τελευταία πρόταση, η άρνηση με το ακόμη δείχνει ότι η πληρωμή δεν έχει γίνει μέχρι τη στιγμή που μιλάμε.

Στα ίδια συμφραζόμενα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ο αόριστος: Τελείωσα τη δουλειά μου. Μπορούμε να φύγουμε. Η σύνδεση με το παρόν γίνεται σαφής από τη συνέχεια.

4.Συγκεκριμένος χρόνος και αφήγηση

Όταν λέμε πότε έγινε μια πράξη ή αφηγούμαστε γεγονότα με τη σειρά, ο αόριστος είναι η συνηθισμένη επιλογή.

Ο αόριστος δεν χρειάζεται πάντα μια χρονική έκφραση. Στο Μπήκα στο δωμάτιο και άνοιξα το παράθυρο, η σειρά των γεγονότων αρκεί για την αφήγηση.

5.Όταν και οι δύο χρόνοι είναι δυνατοί

Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από μία λέξη, όπως το σήμερα. Εξαρτάται και από το τι θέλουμε να πούμε.

Παράδειγμα	Πώς παρουσιάζουμε την πράξη
Σήμερα μίλησα με τρεις πελάτες.	Αναφέρουμε γεγονότα που έγιναν σήμερα.
Σήμερα έχω μιλήσει με τρεις πελάτες.	Μετράμε τι έχει γίνει μέχρι τώρα μέσα στη μέρα.
Έχασα τα κλειδιά μου και δεν μπορώ να μπω.	Αναφέρουμε το γεγονός και εξηγούμε τη συνέπειά του.
Έχω χάσει τα κλειδιά μου και δεν μπορώ να μπω.	Τονίζουμε την κατάσταση που υπάρχει τώρα.

6.Πώς επιλέγω;

1. Αφηγούμαι γεγονότα ή λέω πότε συνέβη κάτι; Επιλέγω συνήθως αόριστο: Πήγα στην Πάτρα το Σάββατο.
2. Μιλάω για εμπειρία μέχρι τώρα; Ο παρακείμενος είναι συχνά κατάλληλος: Έχω πάει στην Πάτρα πολλές φορές.
3. Τονίζω ότι κάτι έχει ήδη γίνει και έχει σημασία τώρα; Μπορώ να χρησιμοποιήσω παρακείμενο: Έχω αγοράσει τα εισιτήρια. Είμαστε έτοιμοι!

Κράτησε τη βασική διάκριση: αόριστος → γεγονός στο παρελθόν, παρακείμενος → προηγούμενη πράξη σε σύνδεση με το παρόν. Σε αρκετές καθημερινές περιπτώσεις, και οι δύο επιλογές είναι σωστές.