الفبای فارسی و شکلهای حروف
شناخت ۳۲ حرف الفبای فارسی، خواندن از راست به چپ، شکل حروف در اول، وسط و آخر واژه، تفاوت نقطهها و هفت حرفی که به حرف بعد از خود در واژه نمیچسبند.
۱. نوشتن از راست به چپ
فارسی ۳۲ حرف دارد. واژههای فارسی را از راست به چپ میخوانیم و مینویسیم. در این صفحه، حروف را میشناسیم و شکل آنها را در اول، وسط و آخر واژه میبینیم.
آب: اول «آ»، بعد «ب».
در: اول «د»، بعد «ر».
۲. حروف الفبای فارسی
حروف هر ردیف را از راست به چپ بخوانید. سپس به ردیف بعد بروید.
| ردیف | حروف به ترتیب |
|---|---|
| ۱ | ا، ب، پ، ت، ث، ج، چ، ح |
| ۲ | خ، د، ذ، ر، ز، ژ، س، ش |
| ۳ | ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ف، ق |
| ۴ | ک، گ، ل، م، ن، و، ه، ی |
آ شکلِ «الف» با علامتِ مد است؛ در فهرست الفبا حرف جداگانهای نیست. آن را در واژههایی مانند آب و آسمان میبینیم.
۳. شکل حرف در واژه
بسیاری از حروف به حروف کنار خود میچسبند. شکلِ حرف با جای آن و اتصال به حروف دیگر تغییر میکند. برای مثال، ب در «باد» به شکل بـ است.
در جدول، «تنها» یعنی حرف به هیچ حرف دیگری نچسبیده است. خطِ کوتاه کنار شکلها، جای اتصال را نشان میدهد.
| حرف | تنها | متصل به حرف بعد | متصل به دو طرف | متصل به حرف قبل |
|---|---|---|---|---|
| ب | ب | بـ | ـبـ | ـب |
| پ | پ | پـ | ـپـ | ـپ |
| ت | ت | تـ | ـتـ | ـت |
| ج | ج | جـ | ـجـ | ـج |
| س | س | سـ | ـسـ | ـس |
| ع | ع | عـ | ـعـ | ـع |
| ک | ک | کـ | ـکـ | ـک |
| گ | گ | گـ | ـگـ | ـگ |
| م | م | مـ | ـمـ | ـم |
| ه | ه | هـ | ـهـ | ـه |
| ی | ی | یـ | ـیـ | ـی |
حرف ب را در این واژهها ببینید:
- باد: «بـ» در اول واژه است.
- سبد: «ـبـ» در وسط واژه به دو طرف چسبیده است.
- شب: «ـب» در آخر واژه به حرف قبل چسبیده است.
- آب: «ب» در آخر واژه است، اما به «آ» نچسبیده است.
فارسی حروف بزرگ و کوچک ندارد. «ب»، «بـ»، «ـبـ» و «ـب» شکلهای یک حرف هستند.
۴. هفت حرف با اتصال یکطرفه
این هفت حرف به حرف بعد از خود، یعنی حرف سمت چپ، نمیچسبند:
ا، د، ذ، ر، ز، ژ، و
اما میتوانند به حرف قبل از خود، در سمت راست، بچسبند؛ اگر آن حرف اتصال را ممکن کند. آ هم مانند «ا» به حرف بعد نمیچسبد.
| حرف | تنها | متصل به حرف قبل | نمونه |
|---|---|---|---|
| ا | ا | ـا | با |
| د | د | ـد | بد |
| ذ | ذ | ـذ | کاغذ |
| ر | ر | ـر | بر |
| ز | ز | ـز | سبز |
| ژ | ژ | ـژ | پژواک |
| و | و | ـو | بو |
در باد، «ب» به «ا» میچسبد، اما «ا» به «د» نمیچسبد.
در در، «د» به «ر» نمیچسبد.
در بابا، هر «ب» به «ا»ی بعد از خود میچسبد؛ دو بخشِ «با» به هم نمیچسبند.
جدا بودن شکل حروف، همیشه به معنی دو واژه نیست. «باد» و «بابا» هر کدام یک واژهاند. بین حروف آنها فاصله تایپ نکنید.
۵. نقطهها و خطها را ببینید
بعضی حروف شکل نزدیک به هم دارند. تعداد و جای نقطهها مهم است.
| حروف | تفاوت |
|---|---|
| ب، پ | «ب» یک نقطه زیر دارد؛ «پ» سه نقطه زیر دارد. |
| ت، ث | «ت» دو نقطه بالا دارد؛ «ث» سه نقطه بالا دارد. |
| ج، چ، ح، خ | «ج» یک نقطه زیر، «چ» سه نقطه زیر و «خ» یک نقطه بالا دارد؛ «ح» نقطه ندارد. |
| س، ش | «س» نقطه ندارد؛ «ش» سه نقطه بالا دارد. |
| ک، گ | «گ» یک خط بیشتر از «ک» دارد. |
در خط فارسی، یـ و ـیـ دو نقطه زیر دارند، اما ی و ـی نقطه ندارند: یاس، سیب، چای.
۶. مرور هنگام خواندن
برای شناختن حروف یک واژه:
- از راست شروع کنید.
- به شکل، نقطهها و خطهای هر حرف نگاه کنید.
- شکلهای متصل را هم بشناسید؛ بـ و ـبـ همان حرف ب هستند.
- هفت حرف ا، د، ذ، ر، ز، ژ، و را به یاد بیاورید؛ اینها به حرف بعد نمیچسبند.
کتاب چهار حرف دارد: ک، ت، ا، ب.
«ک» به «ت» و «ت» به «ا» چسبیده است. «ا» به «ب» نمیچسبد؛ پس «ب» شکلِ تنها دارد.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 27, 2026