A1 · Beginner

اسم بدون جنس دستوری

اسم‌های فارسی جنس دستوری ندارند؛ کاربرد یکسان اسم‌هایی مانند معلم برای زن و مرد، تفاوت واژه‌هایی مانند مادر و پدر و شکل ثابت صفت را بشناسید.

By the flumi team About 3 min read 14 vocabulary words

در فارسی، اسم‌ها جنس دستوری ندارند؛ یعنی اسم‌ها در دو گروهِ «مذکّر» و «مؤنّث» قرار نمی‌گیرند. برای مثال، معلم می‌تواند زن یا مرد باشد. بعضی واژه‌ها، مانند مادر و پدر، معنای متفاوت دارند؛ اما این تفاوت، جنس دستوری نیست.

۱. یک اسم برای زن و مرد

اسم، نامِ شخص، حیوان یا چیز است؛ مانند «معلم»، «گربه» و «کتاب». در فارسی، برای زن یا مرد بودنِ یک شخص، شکلِ اسمِ شغل تغییر نمی‌کند.

اسم برای زن برای مرد
معلم مریم معلم است. علی معلم است.
پزشک سارا پزشک است. رضا پزشک است.
دانشجو نرگس دانشجو است. امیر دانشجو است.

مریم در مدرسه کار می‌کند. مریم معلم است.

علی هم در مدرسه کار می‌کند. علی هم معلم است.

لازم نیست به «معلم» چیزی اضافه کنیم تا برای زن به کار برود.

۲. تفاوت در معنی، نه جنس دستوری

بعضی اسم‌ها خودشان به زن یا مرد اشاره می‌کنند. این اسم‌ها واژه‌های جدا هستند.

  • مادر به زن اشاره می‌کند.
  • پدر به مرد اشاره می‌کند.
  • خواهر به دختر یا زن اشاره می‌کند.
  • برادر به پسر یا مرد اشاره می‌کند.

برای حیوان‌ها هم، وقتی لازم باشد، می‌توانیم از «نر» و «ماده» استفاده کنیم: گربهٔ نر و گربهٔ ماده. خودِ واژهٔ «گربه» می‌تواند برای هر دو باشد.

«اسم جنس دستوری ندارد» یعنی شکل‌های مذکّر و مؤنّث ندارد؛ نه اینکه نمی‌توانیم دربارهٔ زن و مرد یا حیوان نر و ماده حرف بزنیم.

Quick check

Try one question now.

1
خانم احمدی همیشه به دیگران کمک می‌کند. در فارسی معیار می‌گوییم: این معلم است.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

۳. صفت برای زن و مرد تغییر نمی‌کند

صفت، ویژگیِ شخص یا چیز را می‌گوید؛ مانند مهربان یا بزرگ. در فارسی، صفت برای زن یا مرد شکلِ جدا ندارد.

مادر مهربان است.

پدر مهربان است.

سارا خسته است.

رضا خسته است.

در این جمله‌ها، «مهربان» و «خسته» برای زن و مرد یکسان هستند. واژهٔ «خسته» با «ه» تمام می‌شود، اما این «ه» نشانهٔ مؤنّث نیست.

۴. به خاطر بسپارید

  • معلم، پزشک و دانشجو می‌توانند زن یا مرد باشند؛ شکلِ این اسم‌ها تغییر نمی‌کند.
  • مادر و پدر دو واژه با دو معنای متفاوت‌اند، نه دو شکلِ دستوریِ یک اسم.
  • صفت‌هایی مانند مهربان برای زن و مرد یکسان‌اند.

اسم را با معنیِ آن یاد بگیرید. لازم نیست برای اسم‌های فارسی برچسبِ «مذکّر» یا «مؤنّث» حفظ کنید.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

14 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 14 words and review them later.

اسم بدون جنس دستوری

14 words

Last updated October 27, 2026