گذشتهٔ سادهٔ فعلهای پرکاربرد
ساخت گذشتهٔ ساده با بن گذشته و شناسهها، صرف فعلهای پرکاربرد مانند رفتن و دیدن، منفیکردن فعل و بیان کارهای تمامشده در روایت کوتاه روزانه را یاد بگیرید.
۱. گفتن کارهای گذشته
برای گفتن کارهایی که در گذشته انجام شده و پایان یافتهاند، از گذشتهٔ ساده استفاده میکنیم. با این زمان میتوانید بگویید دیروز چه کردید یا یک اتفاق کوتاه را تعریف کنید.
دیروز به کتابخانه رفتم. یک کتاب گرفتم و به خانه برگشتم.
در این صفحه یاد میگیرید:
- گذشتهٔ سادهٔ چند فعل پرکاربرد را بسازید؛
- فعل را با «من»، «تو» و دیگر ضمیرها به کار ببرید؛
- جملهٔ گذشته را منفی یا پرسشی کنید.
۲. ساخت فعل با بن گذشته
برای ساختن گذشتهٔ ساده، ابتدا بن گذشته را پیدا کنید. بن گذشته از مصدر، یعنی شکلهایی مانند «رفتن» و «دیدن»، با حذف نِ آخر به دست میآید:
- رفتن ← رفت
- دیدن ← دید
- خوردن ← خورد
سپس به بن گذشته، شناسه اضافه کنید. شناسه پایان فعل است و نشان میدهد چه کسی کار را انجام داده است.
| ضمیر | شناسه | گذشتهٔ سادهٔ «رفتن» |
|---|---|---|
| من | ـَم | رفتم |
| تو | ـی | رفتی |
| او | بدون شناسه | رفت |
| ما | ـیم | رفتیم |
| شما | ـید | رفتید |
| آنها | ـَند | رفتند |
برای «او»، چیزی به بن گذشته اضافه نمیکنیم: «او دیروز به مدرسه رفت.» برای خطاب محترمانه به یک نفر نیز میتوانیم بگوییم: «شما دیروز به مدرسه رفتید؟»
۳. فعلهای پرکاربرد
در جدول زیر، شکل فعل برای «من» آمده است. برای ضمیرهای دیگر، شناسه را تغییر دهید؛ مثلاً دیدم، دیدی، دید، دیدیم، دیدید، دیدند.
| مصدر | بن گذشته | نمونه با «من» |
|---|---|---|
| آمدن | آمد | زود آمدم. |
| دیدن | دید | دوستم را دیدم. |
| خوردن | خورد | ناهار خوردم. |
| گرفتن | گرفت | یک بلیت گرفتم. |
| گفتن | گفت | جواب را گفتم. |
| نوشتن | نوشت | یک نامه نوشتم. |
| خواندن | خواند | یک داستان خواندم. |
| خریدن | خرید | نان خریدم. |
| آوردن | آورد | برای شما چای آوردم. |
| کردن | کرد | این کار را کردم. |
بعضی فعلها دو بخش دارند؛ مانند کار کردن و تماشا کردن. در این فعلها، بخش فعلی تغییر میکند:
من دیروز کار کردم.
مریم دیشب یک فیلم تماشا کرد.
ما بعد از کلاس صحبت کردیم.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. منفیکردن فعل
برای منفیکردن گذشتهٔ ساده، معمولاً نَـ را به اول فعل اضافه میکنیم. شناسه تغییر نمیکند:
| جملهٔ مثبت | جملهٔ منفی |
|---|---|
| من رفتم. | من نرفتم. |
| تو دیدی. | تو ندیدی. |
| او خورد. | او نخورد. |
| ما خریدیم. | ما نخریدیم. |
| شما گفتید. | شما نگفتید. |
| آنها نوشتند. | آنها ننوشتند. |
شکل منفیِ «آمدن» و «آوردن» را به این صورت یاد بگیرید:
- آمدم ← نیامدم
- آوردیم ← نیاوردیم
در فعلهای دوبخشی، نشانهٔ منفی به بخش فعلی میچسبد:
دیروز کار نکردم.
دیشب تلویزیون تماشا نکردیم.
در فارسی معیار، شکل منفیِ «آمدم»، نیامدم است، نه «نآمدم». همچنین «کار نکردم» را مینویسیم، نه «نکار کردم».
۵. پرسش و پاسخ دربارهٔ گذشته
برای پرسیدن دربارهٔ گذشته، میتوانید همان جمله را با آهنگ پرسشی بگویید. در نوشتن، در پایان جمله علامت ؟ میگذاریم. افزودن «آیا» نیز ممکن است، اما لازم نیست.
— دیروز به کلاس رفتی؟
— بله، رفتم.
— سارا هم آمد؟
— نه، نیامد.
— بعد از کلاس چه کار کردی؟
— به خانه برگشتم و شام خوردم.
برای پرسیدن زمان، مکان یا چیز، از واژههایی مانند کِی، کجا و چه استفاده کنید:
- کِی رسیدید؟ — دیشب رسیدیم.
- کجا رفتید؟ — به بازار رفتیم.
- چه خریدید؟ — میوه خریدیم.
وقتی معلوم است دربارهٔ چه کسی صحبت میکنیم، معمولاً لازم نیست ضمیر را تکرار کنیم: «دیروز به بازار رفتم» یعنی «من دیروز به بازار رفتم».
۶. مرور و روایت کوتاه
برای ساختن یک جملهٔ گذشته:
- بن گذشته را پیدا کنید: «خریدن» ← خرید.
- شناسهٔ مناسب را اضافه کنید: «ما» ← خریدیم.
- اگر جمله منفی است، نشانهٔ منفی را اضافه کنید: نخریدیم.
برای تعریف چند کارِ پشت سر هم، میتوانید از «اول»، «بعد» و «سپس» کمک بگیرید.
دیروز با خواهرم به بازار رفتیم. اول میوه خریدیم. بعد به خانه برگشتیم و ناهار خوردیم. عصر در خانه ماندیم و یک فیلم تماشا کردیم.
الگوی اصلی را به یاد داشته باشید: بن گذشته + شناسه؛ برای «او»، فقط بن گذشته میآید: من دیدم، او دید، ما دیدیم.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
14 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 14 words and review them later.
گذشتهٔ سادهٔ فعلهای پرکاربرد
14 wordsLast updated October 27, 2026