مصدر، بن گذشته و بن حال
شناخت مصدر و تفاوت بن گذشته و بن حال در فارسی؛ ساخت بن گذشته با حذف ن، یادگیری بن حال فعلهای پرکاربرد و تشخیص هر دو بن در جملههای ساده با مثالهای روزمره
۱. سه شکل مهم فعل
رفتن نام یک کار است. رفت و رو دو بُنِ این فعل هستند. بُن یعنی بخش اصلی فعل. با شناخت مصدر و این دو بن، شکلهای فعل را بهتر میشناسیم.
در این صفحه یاد میگیریم:
- مصدر را بشناسیم؛
- بن گذشته را از مصدر بسازیم؛
- بن حال چند فعل پرکاربرد را یاد بگیریم.
۲. مصدر: نام کار
رفتن، خوردن و دیدن مصدر هستند. مصدر نام کار را میگوید، اما نمیگوید چه کسی آن کار را انجام میدهد یا زمان آن چه موقع است.
خواندن → نام کار
من هر روز کتاب میخوانم. → کارِ من
رفتن → نام کار
مریم دیروز به مدرسه رفت. → کارِ مریم در گذشته
در فرهنگ لغت، معمولاً فعل را با مصدر پیدا میکنیم؛ مثلاً برای «میروم»، به دنبال رفتن میگردیم.
۳. بن گذشته: حذف «ن» آخر مصدر
برای ساختن بن گذشته، «ن» آخر مصدر را برمیداریم:
| مصدر | بن گذشته |
|---|---|
| رفتن | رفت |
| آمدن | آمد |
| دیدن | دید |
| خوردن | خورد |
| خواندن | خواند |
| نوشتن | نوشت |
| کردن | کرد |
بن گذشته در شکلهایی مانند «رفتم» و «خواندم» دیده میشود:
رفتن ← بن گذشته: رفت ← من دیروز به مدرسه رفتم.
خواندن ← بن گذشته: خواند ← من دیروز یک کتاب خواندم.
برای «او»، در گذشتهٔ ساده، همین بن میتواند فعل جمله باشد: «او رفت.»
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. بن حال: همراه مصدر یاد بگیریم
بن حال در فعلهایی مانند «میروم» و «مینویسم» دیده میشود. برای پیدا کردن بن حالِ همهٔ فعلها، یک راه ساده و ثابت نداریم. بهتر است مصدر، بن گذشته و بن حال را با هم یاد بگیریم.
| مصدر | بن گذشته | بن حال | نمونه با «من» |
|---|---|---|---|
| رفتن | رفت | رو | میروم |
| آمدن | آمد | آی | میآیم |
| دیدن | دید | بین | میبینم |
| خوردن | خورد | خور | میخورم |
| خواندن | خواند | خوان | میخوانم |
| نوشتن | نوشت | نویس | مینویسم |
| کردن | کرد | کن | میکنم |
در «مینویسم»، نویس بن حال است؛ «می» و «م» بخشی از بن نیستند.
من هر روز آب میخورم. ← بن حال: خور
من هر شب کتاب میخوانم. ← بن حال: خوان
من هر روز به دوستم نامه مینویسم. ← بن حال: نویس
با برداشتن «ن» آخر مصدر، بن گذشته ساخته میشود، نه بن حال.
برای «دیدن»، بن گذشته دید و بن حال بین است.
برای «نوشتن»، بن گذشته نوشت و بن حال نویس است.
۵. مرور سهمرحلهای
برای یادگیری هر فعل:
- مصدر را پیدا کنید: رفتن.
- «ن» آخر را بردارید: رفت، بن گذشته.
- بن حال را همراه آن یاد بگیرید: رو.
روی یک کارت بنویسید: رفتن — رفت — رو.
پشت کارت دو جمله بنویسید: «دیروز به مدرسه رفتم.» و «هر روز به مدرسه میروم.»
مصدر نام کار است؛ بن گذشته و بن حال پایهٔ ساختن شکلهای فعل هستند.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
7 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 7 words and review them later.
مصدر، بن گذشته و بن حال
7 wordsLast updated October 27, 2026