شناسههای فعل و حذف ضمیر فاعلی
شناسههای فعل در زمان حال، هماهنگی فعل با من، تو، او، ما، شما و آنها، حذف ضمیر فاعلی در جملههای روشن و آوردن ضمیر برای تأکید و مقایسه را یاد بگیرید.
در جملهٔ «من فارسی میخوانم»، پایانِ فعل نشان میدهد چه کسی فارسی میخواند. پس میتوانیم بگوییم: «فارسی میخوانم.» با شناخت شناسههای فعل، میتوانیم ضمیر مناسب را انتخاب کنیم و بدانیم چه وقت ضمیر را نیاوریم.
۱. شناسه چیست؟
شناسه بخش پایانی فعل است. این بخش نشان میدهد فعل برای «من»، «تو»، «او»، «ما»، «شما» یا «آنها» است.
در «میروم»، ـم شناسه است: میفهمیم که «من» میروم. در «میرویم»، ـیم شناسه است: میفهمیم که «ما» میرویم.
واژههای من، تو، او، ما، شما و آنها در این جملهها ضمیر فاعلی هستند؛ یعنی نشان میدهند چه کسی کار را انجام میدهد.
۲. شناسهها در زمان حال
جدول زیر شکلهای فعل «رفتن» را در زمان حال نشان میدهد. شناسه به فعل میچسبد و جدا نوشته نمیشود.
| ضمیر فاعلی | شناسه | فعل | جمله بدون ضمیر |
|---|---|---|---|
| من | ـم | میروم | به خانه میروم. |
| تو | ـی | میروی | به خانه میروی. |
| او | ـد | میرود | به خانه میرود. |
| ما | ـیم | میرویم | به خانه میرویم. |
| شما | ـید | میروید | به خانه میروید. |
| آنها | ـند | میروند | به خانه میروند. |
در فعل «خواندن» هم این شناسهها را میبینیم: میخوانم، میخوانی، میخواند، میخوانیم، میخوانید، میخوانند.
برای صحبت محترمانه با یک نفر هم از شما و فعلِ «شما» استفاده میکنیم: «شما فارسی میخوانید؟»
۳. چه وقت ضمیر را نمیآوریم؟
وقتی روشن است دربارهٔ چه کسی صحبت میکنیم، معمولاً میتوانیم ضمیر فاعلی را نیاوریم. شناسهٔ فعل باقی میماند. آوردن ضمیر هم درست است.
- من در تهران زندگی میکنم. ← در تهران زندگی میکنم.
- ما فارسی میخوانیم. ← فارسی میخوانیم.
- شما کجا میروید؟ ← کجا میروید؟
در گفتوگو هم لازم نیست ضمیر را هر بار تکرار کنیم:
— کجا زندگی میکنی؟
— در شیراز زندگی میکنم.
شناسه همیشه نام شخص را مشخص نمیکند. مثلاً «میرود» نشان نمیدهد منظور سارا است یا علی. برای فهمیدن این موضوع، به جملههای قبل نگاه میکنیم.
سارا کجاست؟
در کتابخانه است. کتاب میخواند.
اینجا میدانیم که سارا کتاب میخواند؛ پس به «او» نیاز نداریم.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. چه وقت ضمیر را میآوریم؟
برای تأکید یا نشاندادن تفاوت بین افراد، ضمیر را میآوریم.
— چه کسی به فروشگاه میرود؟
— من میروم.
من چای میخواهم، اما او قهوه میخواهد.
در مثال اول، «من» پاسخِ پرسش «چه کسی؟» است. در مثال دوم، «من» و «او» تفاوت خواستههای دو نفر را روشن میکنند.
اگر معلوم نیست دربارهٔ چه کسی صحبت میکنید، نام شخص را بیاورید. مثلاً «علی به خانه میرود» از «او به خانه میرود» روشنتر است، وقتی نمیدانیم «او» کیست.
۵. هماهنگی ضمیر و فعل
اگر ضمیر را بیاوریم، فعل باید با آن هماهنگ باشد. اگر ضمیر را حذف کنیم، شکل فعل عوض نمیشود.
نادرست: من فارسی میخواند.
درست: من فارسی میخوانم.
بدون ضمیر: فارسی میخوانم.
شناسهٔ ـد برای «او» است، نه «من».
برای یادآوری:
- اول مشخص کنید فعل برای چه کسی است.
- شناسهٔ مناسب را انتخاب کنید: میروم، میروی، میرود، میرویم، میروید، میروند.
- اگر شخص روشن است، میتوانید ضمیر را نیاورید.
- برای تأکید یا مقایسه، ضمیر را بیاورید.
- با حذف ضمیر، شناسه را حذف نکنید.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 27, 2026