ساخت اسم با ی و گی
ساخت اسم از صفت با پسوندهای ی و گی، بیان حالت و ویژگی، تغییر املای واژههایی مانند خسته و ساده، و تفاوت ی اسمساز با ی نکره را با مثالهای روشن بشناسید.
۱. از ویژگی به نامِ ویژگی
با افزودن «ی» یا «گی» به بسیاری از صفتها، اسم میسازیم. این اسمها نامِ یک ویژگی یا حالت هستند: «خوب» یک صفت است، اما «خوبی» نامِ یک ویژگی است. در این صفحه، ساخت و املای این اسمها و تفاوتشان با «ی» نکره را میآموزید.
- مریم مهربان است. ← از مهربانیِ مریم ممنونم.
- اتاق تاریک است. ← در تاریکیِ اتاق چیزی نمیبینم.
- علی خسته است. ← علی از خستگی زود خوابید.
در جملههای اول، صفت دربارهٔ شخص یا چیزی توضیح میدهد. در جملههای دوم، اسم به خودِ ویژگی یا حالت اشاره میکند.
۲. ساخت اسم با «ی»
در بسیاری از واژههای رایج، صفت + ی یک اسم میسازد. این «ی» به پایان واژه میچسبد و جدا نوشته نمیشود.
| صفت | اسم ساختهشده | کاربرد در جمله |
|---|---|---|
| خوب | خوبی | خوبیِ این خانه، نورِ زیادِ آن است. |
| زیبا | زیبایی | زیباییِ باغ همه را جذب کرد. |
| گرم | گرمی | گرمیِ هوا آزارم میدهد. |
| آرام | آرامی | او بهآرامی صحبت میکند. |
| مهربان | مهربانی | مهربانیِ تو را فراموش نمیکنم. |
در زیبا ← زیبایی، پایانِ «ا» هنگام پیوستن به این پسوند به شکل «ایی» نوشته میشود. نمونهٔ دیگر، دانا ← دانایی است.
گاهی اسم تازه معنایی رایجتر و مشخصتر پیدا میکند. برای نمونه، خوبی میتواند به یک کارِ خوب هم اشاره کند: «خوبیهای او را فراموش نمیکنم.» بنابراین، معنی اسم را در جمله یاد بگیرید.
۳. ساخت اسم با «گی» و تغییر املا
بسیاری از صفتهایی که به «ه» با صدای «ـِ» پایان مییابند، با «گی» اسم میسازند. در این واژهها، «ه» پایانی در نوشتن حذف میشود و «گی» به بخش باقیمانده میچسبد.
| صفت | اسم ساختهشده | معنی ساده |
|---|---|---|
| خسته | خستگی | حالتِ خسته بودن |
| تشنه | تشنگی | حالتِ تشنه بودن |
| گرسنه | گرسنگی | حالتِ گرسنه بودن |
| آماده | آمادگی | حالتِ آماده بودن |
| ساده | سادگی | ویژگیِ ساده بودن |
- بعد از پیادهروی، از تشنگی آب زیادی نوشیدم.
- برای شرکت در مسابقه آمادگی دارم.
- سادگیِ توضیحها به فهمِ مطلب کمک کرد.
در این اسمها «ه» را نگه ندارید:
- درست: خستگی؛ نادرست: خستهگی
- درست: سادگی؛ نادرست: سادهگی
این الگو مربوط به «ه» با صدای «ـِ» است، نه هر واژهای که حرفِ آخرش «ه» باشد.
این روش برای همهٔ صفتها یکسان نیست. مثلاً اسمِ رایجِ ساختهشده از «آزاد»، آزادی است، اما از «آزاده»، آزادگی ساخته میشود. «آزادگی» به بزرگواری و رفتارِ شرافتمندانه اشاره دارد؛ معنای آن با «آزادی» یکسان نیست.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. تفاوت با «ی» نکره
هر «ی» در پایان واژه، اسمساز نیست. «ی» اسمساز واژهای تازه میسازد، اما «ی» نکره به یک فرد یا چیزِ نامعین اشاره میکند.
| جمله | نقشِ «ی» |
|---|---|
| مهربانیِ سارا را دوست دارم. | از صفتِ «مهربان»، اسمِ «مهربانی» ساخته است. |
| کتابی روی میز است. | «کتاب» از قبل اسم است؛ «ی» آن را نکره میکند. |
در «مهربانیِ سارا»، کسرهٔ اضافه بعد از اسمِ کاملِ مهربانی میآید و آن را به «سارا» پیوند میدهد.
فقط به حرفِ آخر نگاه نکنید. بپرسید: آیا با افزودن «ی»، نامِ یک ویژگی یا حالت ساخته شده است؟ یا جمله از یک فرد یا چیزِ نامعین حرف میزند؟
۵. راهنمای کوتاه برای یادآوری
- برای نام بردن از بسیاری از ویژگیها و حالتها، از اسمهای دارای «ی» استفاده میکنیم: مهربان ← مهربانی.
- در بسیاری از صفتهای پایانیافته به «ه» با صدای «ـِ»، «ه» حذف میشود و «گی» میآید: آماده ← آمادگی.
- شکل و معنیِ رایجِ هر اسم را با هم یاد بگیرید؛ این الگوها مجوزِ ساختنِ اسم از هر صفتی نیستند.
- «ی» اسمساز را از «ی» نکره جدا کنید: «تاریکی» نامِ یک حالت است، اما «کتابی» یعنی یک کتابِ نامعین.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
14 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 14 words and review them later.
ساخت اسم با ی و گی
14 wordsLast updated October 27, 2026