تفاوت میتوانم، میشود و ممکن است
تفاوت میتوانم، میشود و ممکن است در بیان توانایی، امکان انجام کار، اجازه و احتمال؛ با ساخت جمله، مثالهای روزمره و کاربرد صورتهای منفی آشنا شوید.
برای بیان توانایی، امکان انجام کار یا احتمال یک اتفاق، از میتوانم، میشود و ممکن است استفاده میکنیم. این عبارتها گاهی به هم نزدیکاند، اما همیشه جای یکدیگر نمینشینند. با مقایسهٔ جملههای روزمره، تفاوت آنها را در پرسش دربارهٔ اجازه و در جملههای منفی هم میبینیم.
۱. سه معنی نزدیک، سه نگاه متفاوت
| عبارت | بیشتر به چه چیزی توجه داریم؟ | مثال |
|---|---|---|
| میتوانم | توانایی یا شرایط یک شخص | من میتوانم این جعبه را بلند کنم. |
| میشود | امکان انجام کار در یک موقعیت | از اینجا میشود کوه را دید. |
| ممکن است | احتمال یک اتفاق | ممکن است امشب برف ببارد. |
در جملهٔ اول، توانایی «من» مهم است. در جملهٔ دوم، موقعیت اجازهٔ دیدن کوه را میدهد. در جملهٔ سوم، باریدن برف قطعی نیست.
این تفاوتها مطلق نیستند. میتوانم فقط توانایی بدنی یا مهارت را نشان نمیدهد؛ شرایط هم مهماند: «فردا وقت دارم و میتوانم به تو کمک کنم.» همچنین ممکن است گاهی امکان انجام کاری را بیان میکند: «ممکن است این کار را در یک روز تمام کنیم.»
۲. ساخت جمله با هر عبارت
بعد از میتوانم و ممکن است معمولاً فعل التزامی میآید؛ مانند «بروم»، «بخواند» یا «انجام بدهیم».
| ساخت | مثال | نکته |
|---|---|---|
| شخص + توانستن + فعل التزامی | ما میتوانیم بیاییم. | هر دو فعل به «ما» مربوطاند. |
| میشود + صورت کوتاه فعل | میشود رفت. | شخص مشخص نشده است. |
| میشود + فعل التزامی | میشود برویم؟ | شخص در فعل دوم مشخص است. |
| ممکن است + جمله با فعل التزامی | ممکن است آنها بیایند. | «ممکن است» با جمعشدن شخص تغییر نمیکند. |
در ساختهایی مانند میشود رفت و میشود دید، صورت کوتاه فعل همان بن گذشته است: «رفتن ← رفت» و «دیدن ← دید». این ساخت دربارهٔ امکان انجام کار است و بهخودیخود زمان گذشته را نشان نمیدهد.
- شما میتوانید کنار پنجره بنشینید.
- اینجا میشود نشست؛ صندلی خالی است.
- ممکن است سارا کنار پنجره بنشیند؛ هنوز جایش را انتخاب نکرده است.
۳. توانایی شخص یا امکان انجام کار؟
با میتوانم، شخص را در مرکز جمله قرار میدهیم. با میشود، اغلب دربارهٔ شرایط انجام کار حرف میزنیم.
توانایی شخص: من شنا بلدم؛ میتوانم شنا کنم.
شرایط محل: آب این استخر تمیز است و استخر باز است؛ اینجا میشود شنا کرد.
احتمال: هنوز برنامه نداریم؛ ممکن است فردا به استخر برویم.
گاهی دو ساخت اول تقریباً یک پیام دارند:
- امروز وقت دارم؛ میتوانم با تو صحبت کنم.
- جلسه تمام شده است؛ حالا میشود صحبت کرد.
جملهٔ اول دربارهٔ وقتِ من است؛ جملهٔ دوم مناسببودن موقعیت را نشان میدهد.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. پرسیدن اجازه و درخواست مؤدبانه
در پرسشها، معنی فقط به ساخت فعل وابسته نیست؛ موقعیت و رابطهٔ افراد هم مهم است.
| پرسش | معنی معمول در این موقعیت |
|---|---|
| میتوانم اینجا بنشینم؟ | از کسی اجازه میگیرم. |
| میشود پنجره را باز کنم؟ | دربارهٔ اجازه یا مناسببودن کار میپرسم. |
| ممکن است کمی آرامتر صحبت کنید؟ | از مخاطب مؤدبانه درخواست میکنم. |
«میشود پنجره را باز کنید؟» هم یک درخواست رایج است؛ در این جمله، از مخاطب میخواهیم پنجره را باز کند.
به شخصِ فعل دوم دقت کنید: در «میشود باز کنم؟» خودم میخواهم کاری انجام بدهم؛ در «میشود باز کنید؟» از مخاطب انجام آن کار را میخواهم.
۵. تفاوت صورتهای منفی
نمیتوانم معمولاً نداشتن توانایی یا فراهمنبودن شرایط شخصی را نشان میدهد. نمیشود میتواند ناممکنبودن کار در آن شرایط یا مجازنبودن آن را بیان کند.
- دستم درد میکند؛ نمیتوانم این جعبه را بلند کنم.
- در قفل است؛ از این راه نمیشود وارد شد.
- طبق مقررات، اینجا نمیشود عکس گرفت.
ممکن است نیاید با ممکن نیست بیاید یک معنی ندارد.
«ممکن است نیاید» یعنی احتمال دارد که نیاید؛ آمدنش هم منتفی نیست.
«ممکن نیست بیاید» یعنی آمدنش را ناممکن میدانیم؛ مثلاً هیچ راهی برای رسیدن او وجود ندارد.
همچنین «نمیتوانم بیایم» معمولاً مانعی را برای آمدنِ من نشان میدهد، نه صرفاً احتمال نیامدن را.
۶. راهنمای انتخاب
برای انتخاب عبارت مناسب، از خودتان بپرسید:
- دربارهٔ توانایی یا شرایط یک شخص حرف میزنم؟ میتوانم / میتواند / میتوانیم.
- دربارهٔ امکان انجام کار در یک موقعیت حرف میزنم؟ میشود.
- میخواهم بگویم اتفاقی قطعی نیست؟ ممکن است.
- اجازه میخواهم یا درخواستی دارم؟ به موقعیت و شخصِ فعل دوم توجه میکنم.
میتوانم بیایم: توانایی یا شرایط آمدن را دارم. میشود آمد: آمدن امکان دارد. ممکن است بیایم: شاید بیایم.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
5 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 5 words and review them later.
تفاوت میتوانم، میشود و ممکن است
5 wordsLast updated October 27, 2026