ضمیرهای شخصی و خطاب با تو و شما
ضمیرهای شخصی من، تو، او، ما، شما و آنها را بشناسید؛ کاربرد تو و شما برای یک نفر یا چند نفر و هماهنگی آنها با فعل را در جملههای ساده یاد بگیرید.
۱. ضمیر به جای نام
برای صحبت دربارهٔ خودمان و دیگران از من، تو، او، ما، شما و آنها استفاده میکنیم. این واژهها «ضمیر شخصی» هستند. برای صحبت با یک نفر، انتخاب تو یا شما به رابطهٔ ما با او بستگی دارد.
سارا دانشجو است. او در تهران زندگی میکند.
اینجا او به جای «سارا» آمده است.
۲. شش ضمیر شخصی
| ضمیر | برای چه کسی؟ | نمونه |
|---|---|---|
| من | خودم | من دانشجو هستم. |
| تو | یک نفر که با او صحبت میکنم؛ در رابطهٔ صمیمی | تو دانشجو هستی. |
| او | یک نفر که دربارهاش صحبت میکنم | او دانشجو است. |
| ما | خودم و یک یا چند نفر دیگر | ما دانشجو هستیم. |
| شما | یک نفر با احترام، یا چند نفر | شما دانشجو هستید. |
| آنها | چند نفر که دربارهشان صحبت میکنم | آنها دانشجو هستند. |
برای زن و مرد از او استفاده میکنیم. ضمیر جداگانهای برای زن و مرد نداریم.
مریم معلم است. او در مدرسه کار میکند.
علی هم معلم است. او در مدرسه کار میکند.
۳. تو یا شما؟
خطاب یعنی صحبتکردن با کسی. برای خطاب به یک نفر، همیشه از «تو» استفاده نمیکنیم.
- تو: معمولاً برای دوست صمیمی یا کسی در خانواده که با او صمیمی هستیم.
- شما برای یک نفر: برای احترام، مثلاً با فردی ناآشنا یا در یک دیدار رسمی.
- شما برای چند نفر: هم در رابطهٔ صمیمی و هم در موقعیت رسمی.
دو دوست صمیمی:
— تو امروز وقت داری؟
در نخستین دیدار با یک همکار:
— شما اینجا کار میکنید؟
خطاب به دو دوست:
— شما امروز وقت دارید؟
اگر نمیدانید با یک نفر «تو» بگویید یا «شما»، شما معمولاً انتخاب مناسبتری است. در خانواده هم انتخاب «تو» یا «شما» به عادت و رابطهٔ افراد بستگی دارد.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. ضمیر و شکل فعل
شکل فعل با ضمیر هماهنگ است. به پایان فعلها نگاه کنید:
| ضمیر | فعل |
|---|---|
| من | کار میکنم |
| تو | کار میکنی |
| او | کار میکند |
| ما | کار میکنیم |
| شما | کار میکنید |
| آنها | کار میکنند |
وقتی برای احترام به یک نفر «شما» میگوییم، در فارسی معیار فعل را هم به شکل شما میآوریم.
خطاب محترمانه به یک معلم:
✓ شما اینجا کار میکنید؟
برای این خطاب در فارسی معیار، «شما اینجا کار میکنی؟» مناسب نیست. با تو میگوییم: «تو اینجا کار میکنی؟»
گاهی ضمیر را نمیگوییم؛ شکل فعل نشان میدهد دربارهٔ چه کسی صحبت میکنیم:
— کجا زندگی میکنی؟
— در شیراز زندگی میکنم.
«در شیراز زندگی میکنم» یعنی «من در شیراز زندگی میکنم».
۵. مرور سریع
- دربارهٔ خودتان صحبت میکنید؟ من؛ دربارهٔ خودتان و دیگران؟ ما.
- با یک نفر صحبت میکنید؟ در رابطهٔ صمیمی معمولاً تو؛ برای احترام شما.
- با چند نفر صحبت میکنید؟ شما.
- دربارهٔ یک نفر صحبت میکنید؟ او؛ دربارهٔ چند نفر؟ آنها.
- شکل فعل را بررسی کنید: تو هستی، اما شما هستید؛ حتی وقتی «شما» فقط یک نفر است.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
6 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 6 words and review them later.
ضمیرهای شخصی و خطاب با تو و شما
6 wordsLast updated October 27, 2026