B2 · Upper Intermediate

Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh

Foirmeacha neamhrialta ainmfhocal mar bean, bó, teach agus duine: an ginideach uatha, an t-iolra agus na hathruithe tosaigh i bhfrásaí coitianta.

By the flumi team About 7 min read 12 vocabulary words

Na foirmeacha a fhoghlaim le chéile

Ní féidir gach foirm d’ainmfhocal neamhrialta a thuar ón ainmneach uatha. Foghlaimeoidh tú anseo foirmeacha coitianta ar nós bean → mná, teach → tí agus duine → daoine, agus úsáidfidh tú iad sa ghinideach agus san iolra.

Ní hionann neamhrialtacht agus gan aon phatrún a bheith ann. Uaireanta is san iolra amháin atá an fhoirm neamhghnách. Is fearr na príomhfhoirmeacha a fhoghlaim le chéile ná riail choitianta a chur i bhfeidhm go huathoibríoch.

Dhá ainmfhocal déag choitianta

Léiríonn an tábla na foirmeacha gan alt ná athrú tosaigh. Seasann fir. do firinscneach agus bain. do baininscneach.

Ainmneach uatha Inscne Ginideach uatha Ainmneach iolra Ginideach iolra
bean bain. mná mná ban
bó bain. bó ba bó
teach fir. tí tithe tithe
duine fir. duine daoine daoine
lá fir. lae laethanta laethanta
mí bain. míosa míonna míonna
deirfiúr bain. deirféar deirfiúracha deirfiúracha
leaba bain. leapa leapacha leapacha
deoch bain. dí deochanna deochanna
cara fir. carad cairde cairde
talamh fir. / bain. talaimh / talún tailte tailte
Dia fir. Dé déithe déithe

Úsáidtear talamh mar ainmfhocal firinscneach nó baininscneach: talaimh an ginideach uatha firinscneach agus talún an ginideach uatha baininscneach. Feictear an dá fhoirm i bhfrásaí ar nós píosa talaimh agus píosa talún.

Scríobhtar Dia agus Dé le ceannlitir agus Dia mar ainm dílis i gceist. Úsáidtear dia, dé agus déithe le litir bheag agus déithe i gcoitinne i gceist.

Tabhair faoi deara na difríochtaí seo:

  • Tá mná ina ghinideach uatha agus ina ainmneach iolra ar bean.
  • Fanann bó mar an gcéanna sa ghinideach uatha, ach is ba an t-ainmneach iolra.
  • Fanann duine mar an gcéanna sa ghinideach uatha, ach athraíonn sé go daoine san iolra.
  • Ní thugann na foirmeacha tí, lae agus míosa an t-iolra duit: foghlaim tithe, laethanta agus míonna astu féin.

An ginideach uatha i bhfrásaí

Úsáidtear an ginideach sna frásaí thíos chun gaol idir dhá ainmfhocal a léiriú. Roghnaigh foirm an ainmfhocail ar dtús; ansin cuir rialacha an ailt i bhfeidhm.

Ainmfhocal leis an alt Frása ginideach An fhoirm bhunúsach sa ghinideach
an bhean guth na mná mná
an bhó bainne na bó bó
an teach doras an tí tí
an duine ainm an duine duine
an lá deireadh an lae lae
an mhí deireadh na míosa míosa

Tá an teach dúnta. Tá eochair an tí agam.

Tá an bhó sa pháirc. Tá bainne na bó san umar.

Tá mí nua ag tosú. Íocfar an cíos ag deireadh na míosa.

Tá ceann na leapa in aice leis an bhfuinneog.

Tá blas na dí ró-mhilis dom.

D’fhan mé i dteach mo charad aréir.

Cheannaigh sí píosa talún chun glasraí a fhás.

Ghuigh siad go mbeadh beannacht Dé ar an teaghlach.

Tuairisc nuachta: De réir ráitis ón gcomhairle, cuirfear tús le hathchóiriú an tí ag deireadh na míosa, tar éis moille dhá mhí.

Tuairim phearsanta: Is de bharr comhairle mo dheirféar a chuir mé isteach ar an deontas; gan an tacaíocht sin, ní bheadh an fhoirm líonta agam in am.

Ní athraíonn inscne an ainmfhocail nuair a athraíonn a fhoirm. Tá mí baininscneach: an mhí, ach deireadh na míosa. Tá teach firinscneach: an teach, ach doras an tí.

Quick check

Try one question now.

1
Níor tháinig ach bean amháin chuig an oifig. Scríobh an rúnaí seoladh na sin.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

An t-iolra agus an ginideach iolra

Ní leor an t-ainmneach iolra a bheith ar eolas agat. Caithfidh tú an ginideach iolra a aithint freisin, go háirithe le bean agus bó.

Ainmneach iolra leis an alt Frása sa ghinideach iolra
na mná tuairimí na mban
na ba praghas na mbó
na tithe díonta na dtithe
na daoine ainmneacha na ndaoine
na laethanta fad na laethanta
na míonna ainmneacha na míonna

Le tithe, daoine, laethanta agus míonna, is ionann an fhoirm bhunúsach sa dá thuiseal iolra. Le mná → ban agus ba → bó, athraíonn an fhoirm féin.

Tar éis na sa ghinideach iolra, cuirtear urú ar na consain ar féidir urú a chur orthu. Sin an fáth a bhfuil mban, mbó, dtithe agus ndaoine sa tábla. Ní chuirtear urú ar l ná ar m.

Tá na mná ag caint. Táim ag éisteacht le tuairimí na mban.

Tá na ba ar díol. Tá praghas na mbó ard.

Tá na tithe sean. Tá díonta na dtithe á ndeisiú.

Tuairisc nuachta: D’éiligh beirt bhan ón gcumann cónaitheoirí go ndeiseofaí díonta na dtithe sula dtiocfadh an geimhreadh. Dúirt siad nár tugadh aird ar thuairimí na ndaoine a bhí ina gcónaí iontu.

Úsáidtear foirmeacha ar leith le huimhreacha: beirt bhan, ach dhá mhí. I ndiaidh beirt, úsáidtear an ginideach iolra agus séimhiú anseo: ban → bhan. I ndiaidh dhá, is í mí an fhoirm a úsáidtear, agus cuirtear séimhiú uirthi: mí → mhí. Ná cuir mná ná míonna isteach sna frásaí seo.

An fhoirm agus an t-athrú tosaigh

Coinnigh dhá rud ar leith i d’intinn: foirm an tuisil agus an t-athrú tosaigh a éilíonn an comhthéacs.

Mar shampla, in tuairimí na mban:

  1. Is é bean an t-ainmfhocal.
  2. Tá an ginideach iolra de dhíth: ban.
  3. Tagann urú i ndiaidh na sa ghinideach iolra: na mban.

Ní hé mná an ginideach iolra ar bean.

  • ✓ Tá tuairimí na mban tábhachtach.
  • ✗ Tá tuairimí na mná tábhachtach — má tá níos mó ná bean amháin i gceist.

Tá tuairimí na mná ceart má tá tú ag caint faoi thuairimí aon mhná amháin. Is é an bhrí atá uait a shocraíonn an fhoirm.

Mar an gcéanna, déan idirdhealú idir bainne na bó, ó bhó amháin, agus bainne na mbó, ó níos mó ná bó amháin.

Tuairim ar thuairisc: Níor cuireadh agallamh ach ar bhean amháin, cé go raibh roinnt ban i láthair ag an gcruinniú. Dá bhrí sin, léiríonn an t-alt tuairimí na mná a labhair leis an iriseoir; ní féidir glacadh leis go léiríonn sé tuairimí na mban go léir.

Seicliosta úsáide

Agus ceann de na hainmfhocail seo á úsáid agat:

  1. Socraigh an bhfuil an t-uatha nó an t-iolra de dhíth.
  2. Aithin an tuiseal atá ag teastáil sa fhrása.
  3. Roghnaigh an fhoirm cheart ón bparadím.
  4. Cuir an t-alt agus an t-athrú tosaigh cuí léi.

Coinnigh na codarsnachtaí seo mar threoir: an bhean → guth na mná → tuairimí na mban agus an teach → doras an tí → díonta na dtithe.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

12 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 12 words and review them later.

Focail: Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh

12 words

Last updated November 5, 2026