B1 · IntermediateLesson 1 of 2

An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí

Foghlaim an difríocht idir lagiolraí agus tréaniolraí sa ghinideach iolra, foirmeacha ainmfhocal, agus úsáid an ailt na le hurú i bhfrásaí simplí.

By the flumi team About 6 min read 12 vocabulary wordsGrammar learning path: An ginideach iolra agus comhréir na haidiachta

Úsáideann tú an ginideach iolra chun gaol le níos mó ná duine nó rud amháin a léiriú: ainmneacha na bhfear, málaí na gcailíní. Braitheann foirm an ainmfhocail ar an gcineál iolra atá aige: lagiolra nó tréaniolra.

Dhá chineál iolra

Is é an t-ainmneach iolra an fhoirm a úsáideann tú i samplaí mar Tá na fir anseo nó Tá na cailíní anseo.

Sa ghinideach iolra, tá dhá phríomhphatrún ann:

  • Lagiolra: bíonn foirm an ghinidigh iolra difriúil le foirm an ainmnigh iolra: fir → fear.
  • Tréaniolra: bíonn an fhoirm chéanna sa dá thuiseal: cailíní → cailíní.

Tagraíonn na téarmaí lag agus tréan d’fhoirmeacha an fhocail, ní dá bhrí.

Chun an cineál iolra a aithint, cuir an t-ainmneach uatha i gcomparáid leis an ainmneach iolra. De ghnáth, is lagiolra é iolra a dhéantar tríd an gconsan deiridh a chaolú, mar fear → fir agus bád → báid, nó trí -a simplí a chur leis an bhfoirm uatha, mar fuinneog → fuinneoga agus úll → úlla. Is minic gur tréaniolraí iad iolraí le -í, -oirí, -acha, -anna nó -ta, mar cailín → cailíní, múinteoir → múinteoirí, cathair → cathracha, bláth → bláthanna agus ceol → ceolta. Ní leor an litir dheiridh a léi féin chun an cineál a aithint. Ní riail gan eisceacht í seo: is lagiolra é súile, mar shampla. Má tá amhras ort, seiceáil an ginideach iolra i bhfoclóir.

Lagiolraí: athraíonn an fhoirm

I mórán lagiolraí, is ionann foirm an ghinidigh iolra agus foirm an ainmnigh uatha.

Ainmneach uatha Ainmneach iolra Ginideach iolra
fear fir fear
bád báid bád
fuinneog fuinneoga fuinneog
úll úlla úll

Is patrúin choitianta lagiolra iad fear → fir, ina gcaolaítear an consan deiridh, agus fuinneog → fuinneoga, ina gcuirtear -a leis an bhfocal.

Tá na báid sa chuan. → Tá seolta na mbád sa stóras.

Tá na fuinneoga glan. → Tá frámaí na bhfuinneog déanta as adhmad.

Tá na húlla ar an mbord. → Tá dath na n-úll go hálainn.

Ní hionann an ginideach iolra agus an t-ainmneach uatha i ngach lagiolra. Mar shampla: súil → súile → súl. Feiceann tú an ginideach iolra in dath na súl. Foghlaim an fhoirm leis an bhfocal.

Tréaniolraí: fanann an fhoirm chéanna

Le tréaniolra, coinníonn tú foirm an ainmnigh iolra sa ghinideach iolra. Is minic a bhíonn deirí mar -í, -oirí, -acha, -anna agus -ta ar na hiolraí seo.

Ainmneach uatha Ainmneach iolra Ginideach iolra
cailín cailíní cailíní
páiste páistí páistí
múinteoir múinteoirí múinteoirí
cathair cathracha cathracha
bláth bláthanna bláthanna
ceol ceolta ceolta

Tá na cailíní sa seomra. → Tá málaí na gcailíní ar an urlár.

Tá na páistí sa ghairdín. → Tá bréagáin na bpáistí sa bhosca.

Tá na múinteoirí anseo. → Tá ainmneacha na múinteoirí ar an liosta.

Tá na cathracha mór. → Tá ainmneacha na gcathracha ar an léarscáil.

Tá na bláthanna sa ghairdín. → Tá dathanna na mbláthanna go hálainn.

ceolta → ceolta: Tá teidil na gceolta ar an gclár.

Fanann an fhoirm iolra chéanna, ach is féidir le tús an fhocail athrú de bharr an ailt.

Quick check

Try one question now.

1
Tá na fir ag obair sa bhialann. Tá cótaí na sa chistin.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

An t-alt sa ghinideach iolra

Úsáidtear na sa ghinideach iolra, le hainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha araon. Cuireann sé urú ar chonsan ar féidir urú a chur air. Cuirtear n- roimh ghuta.

Foirm gan alt Frása gan alt Leis an alt Frása
fear ainmneacha fear na bhfear ainmneacha na bhfear
bád seolta bád na mbád seolta na mbád
cailíní málaí cailíní na gcailíní málaí na gcailíní
úll dath úll na n-úll dath na n-úll
múinteoirí ainmneacha múinteoirí na múinteoirí ainmneacha na múinteoirí

Ní chuirtear urú ar m, mar sin ní athraíonn tús múinteoirí.

Ní hionann na san ainmneach iolra agus na sa ghinideach iolra maidir leis an athrú tosaigh:

  • Ainmneach: na fir, na cailíní, na húlla.
  • Ginideach: na bhfear, na gcailíní, na n-úll.

Seiceáil foirm an ainmfhocail agus an t-athrú tosaigh ar leithligh.

I ndiaidh ainm bhriathartha agus réamhfhocail chomhshuite

Úsáidtear an ginideach iolra freisin nuair atá ainmfhocal iolra ina chuspóir ag ainm briathartha sa struchtúr ag + ainm briathartha. Úsáidtear é i ndiaidh réamhfhocail chomhshuite ar nós tar éis freisin.

Tá mé ag glanadh na bhfuinneog. — Lagiolra: fuinneoga → fuinneog, agus na bhfuinneog leis an alt.

Beidh cruinniú againn tar éis na gcluichí. — Tréaniolra: cluichí → cluichí, agus na gcluichí leis an alt.

Seicliosta úsáide

Nuair atá ginideach iolra de dhíth ort:

  1. Aithin an cineál iolra: lagiolra nó tréaniolra. Cuir an t-ainmneach uatha i gcomparáid leis an ainmneach iolra de réir na treorach i gcuid 1; seiceáil i bhfoclóir má tá amhras ort.
  2. Le lagiolra, roghnaigh foirm an ghinidigh iolra: báid → bád.
  3. Le tréaniolra, coinnigh foirm an iolra: páistí → páistí.
  4. Má tá an t-alt ann, úsáid na agus seiceáil an t-urú nó n-.

Cuimhnigh ar an gcodarsnacht: seolta na mbád, ach bréagáin na bpáistí.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

12 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 12 words and review them later.

Focail: An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí

12 words

Last updated November 5, 2026