An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí
Foghlaim an difríocht idir lagiolraí agus tréaniolraí sa ghinideach iolra, foirmeacha ainmfhocal, agus úsáid an ailt na le hurú i bhfrásaí simplí.
Úsáideann tú an ginideach iolra chun gaol le níos mó ná duine nó rud amháin a léiriú: ainmneacha na bhfear, málaí na gcailíní. Braitheann foirm an ainmfhocail ar an gcineál iolra atá aige: lagiolra nó tréaniolra.
Dhá chineál iolra
Is é an t-ainmneach iolra an fhoirm a úsáideann tú i samplaí mar Tá na fir anseo nó Tá na cailíní anseo.
Sa ghinideach iolra, tá dhá phríomhphatrún ann:
- Lagiolra: bíonn foirm an ghinidigh iolra difriúil le foirm an ainmnigh iolra: fir → fear.
- Tréaniolra: bíonn an fhoirm chéanna sa dá thuiseal: cailíní → cailíní.
Tagraíonn na téarmaí lag agus tréan d’fhoirmeacha an fhocail, ní dá bhrí.
Chun an cineál iolra a aithint, cuir an t-ainmneach uatha i gcomparáid leis an ainmneach iolra. De ghnáth, is lagiolra é iolra a dhéantar tríd an gconsan deiridh a chaolú, mar fear → fir agus bád → báid, nó trí -a simplí a chur leis an bhfoirm uatha, mar fuinneog → fuinneoga agus úll → úlla. Is minic gur tréaniolraí iad iolraí le -í, -oirí, -acha, -anna nó -ta, mar cailín → cailíní, múinteoir → múinteoirí, cathair → cathracha, bláth → bláthanna agus ceol → ceolta. Ní leor an litir dheiridh a léi féin chun an cineál a aithint. Ní riail gan eisceacht í seo: is lagiolra é súile, mar shampla. Má tá amhras ort, seiceáil an ginideach iolra i bhfoclóir.
Lagiolraí: athraíonn an fhoirm
I mórán lagiolraí, is ionann foirm an ghinidigh iolra agus foirm an ainmnigh uatha.
| Ainmneach uatha | Ainmneach iolra | Ginideach iolra |
|---|---|---|
| fear | fir | fear |
| bád | báid | bád |
| fuinneog | fuinneoga | fuinneog |
| úll | úlla | úll |
Is patrúin choitianta lagiolra iad fear → fir, ina gcaolaítear an consan deiridh, agus fuinneog → fuinneoga, ina gcuirtear -a leis an bhfocal.
Tá na báid sa chuan. → Tá seolta na mbád sa stóras.
Tá na fuinneoga glan. → Tá frámaí na bhfuinneog déanta as adhmad.
Tá na húlla ar an mbord. → Tá dath na n-úll go hálainn.
Ní hionann an ginideach iolra agus an t-ainmneach uatha i ngach lagiolra. Mar shampla: súil → súile → súl. Feiceann tú an ginideach iolra in dath na súl. Foghlaim an fhoirm leis an bhfocal.
Tréaniolraí: fanann an fhoirm chéanna
Le tréaniolra, coinníonn tú foirm an ainmnigh iolra sa ghinideach iolra. Is minic a bhíonn deirí mar -í, -oirí, -acha, -anna agus -ta ar na hiolraí seo.
| Ainmneach uatha | Ainmneach iolra | Ginideach iolra |
|---|---|---|
| cailín | cailíní | cailíní |
| páiste | páistí | páistí |
| múinteoir | múinteoirí | múinteoirí |
| cathair | cathracha | cathracha |
| bláth | bláthanna | bláthanna |
| ceol | ceolta | ceolta |
Tá na cailíní sa seomra. → Tá málaí na gcailíní ar an urlár.
Tá na páistí sa ghairdín. → Tá bréagáin na bpáistí sa bhosca.
Tá na múinteoirí anseo. → Tá ainmneacha na múinteoirí ar an liosta.
Tá na cathracha mór. → Tá ainmneacha na gcathracha ar an léarscáil.
Tá na bláthanna sa ghairdín. → Tá dathanna na mbláthanna go hálainn.
ceolta → ceolta: Tá teidil na gceolta ar an gclár.
Fanann an fhoirm iolra chéanna, ach is féidir le tús an fhocail athrú de bharr an ailt.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
An t-alt sa ghinideach iolra
Úsáidtear na sa ghinideach iolra, le hainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha araon. Cuireann sé urú ar chonsan ar féidir urú a chur air. Cuirtear n- roimh ghuta.
| Foirm gan alt | Frása gan alt | Leis an alt | Frása |
|---|---|---|---|
| fear | ainmneacha fear | na bhfear | ainmneacha na bhfear |
| bád | seolta bád | na mbád | seolta na mbád |
| cailíní | málaí cailíní | na gcailíní | málaí na gcailíní |
| úll | dath úll | na n-úll | dath na n-úll |
| múinteoirí | ainmneacha múinteoirí | na múinteoirí | ainmneacha na múinteoirí |
Ní chuirtear urú ar m, mar sin ní athraíonn tús múinteoirí.
Ní hionann na san ainmneach iolra agus na sa ghinideach iolra maidir leis an athrú tosaigh:
- Ainmneach: na fir, na cailíní, na húlla.
- Ginideach: na bhfear, na gcailíní, na n-úll.
Seiceáil foirm an ainmfhocail agus an t-athrú tosaigh ar leithligh.
I ndiaidh ainm bhriathartha agus réamhfhocail chomhshuite
Úsáidtear an ginideach iolra freisin nuair atá ainmfhocal iolra ina chuspóir ag ainm briathartha sa struchtúr ag + ainm briathartha. Úsáidtear é i ndiaidh réamhfhocail chomhshuite ar nós tar éis freisin.
Tá mé ag glanadh na bhfuinneog. — Lagiolra: fuinneoga → fuinneog, agus na bhfuinneog leis an alt.
Beidh cruinniú againn tar éis na gcluichí. — Tréaniolra: cluichí → cluichí, agus na gcluichí leis an alt.
Seicliosta úsáide
Nuair atá ginideach iolra de dhíth ort:
- Aithin an cineál iolra: lagiolra nó tréaniolra. Cuir an t-ainmneach uatha i gcomparáid leis an ainmneach iolra de réir na treorach i gcuid 1; seiceáil i bhfoclóir má tá amhras ort.
- Le lagiolra, roghnaigh foirm an ghinidigh iolra: báid → bád.
- Le tréaniolra, coinnigh foirm an iolra: páistí → páistí.
- Má tá an t-alt ann, úsáid na agus seiceáil an t-urú nó n-.
Cuimhnigh ar an gcodarsnacht: seolta na mbád, ach bréagáin na bpáistí.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
12 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 12 words and review them later.
Focail: An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí
12 wordsLast updated November 5, 2026