An ginideach: seilbh agus gaol
Foghlaim conas an ginideach a úsáid le seilbh agus gaol a léiriú: ord na bhfocal, foirmeacha coitianta agus samplaí le hainmneacha daoine sa Ghaeilge.
Seilbh agus gaol
Úsáideann tú an ginideach chun seilbh nó gaol a léiriú. Is féidir leat a rá cé leis an rothar, nó cén gaol atá idir beirt: rothar Sheáin, deirfiúr Sheáin.
Ní bhaineann an ginideach le seilbh amháin. Úsáideann tú é freisin chun cuid de rud a ainmniú: cos boird.
- Tá rothar Sheáin sa ghairdín. Is le Seán an rothar.
- Tá deirfiúr Sheáin anseo. Is deartháir léi Seán.
- Tá cos boird briste. Is cuid de bhord í an chos.
Ord na bhfocal
Sna frásaí seo, tagann an rud nó an duine atá i gceist ar dtús. Tagann an t-ainmfhocal sa ghinideach ina dhiaidh.
rothar + Sheáin → rothar Sheáin
- rothar: an rud atá i gceist;
- Sheáin: ainm an duine ar leis é, sa ghinideach.
Tá an t-ord céanna i bhfrása a léiríonn gaol:
deirfiúr + Sheáin → deirfiúr Sheáin
Smaoinigh ar an dá cheist: Cad atá i gceist? Cé leis é?
Rothar atá i gceist. Is le Seán é. → rothar Sheáin.
Foirmeacha coitianta
Is minic a athraíonn foirm an dara hainmfhocail. Foghlaim an bhunfhoirm agus an ginideach le chéile. Níl aon athrú amháin ann a oireann do gach ainmfhocal.
| Bunfhoirm | Frása leis an nginideach | An bhrí |
|---|---|---|
| Seán | rothar Sheáin | Is le Seán an rothar. |
| Máire | mála Mháire | Is le Máire an mála. |
| bord | cos boird | Is cuid de bhord í an chos. |
| teach | doras tí | Is doras ar theach é. |
In Sheáin, tá séimhiú ag an tús agus tá i roimh an n. In Mháire, tá séimhiú ag an tús. Is iad seo na foirmeacha a úsáideann tú sna frásaí thuas.
Is samplaí gan an t-alt iad seo. Tá rialacha eile ag baint leis an alt an sa ghinideach; ní gá na rialacha sin chun na frásaí seo a úsáid.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Dhá bhealach le seilbh a léiriú
Úsáideann tú Is le… chun a rá cé leis rud. Úsáideann tú an ginideach chun an rud sin a ainmniú laistigh d’abairt.
Is le Máire an mála.
Tá mála Mháire ar an gcathaoir.
Is le Seán an cóta.
Tá cóta Sheáin sa halla.
Ná coinnigh an bhunfhoirm Seán sa phatrún seo.
✓ Tá rothar Sheáin anseo.
✗ Tá rothar Seán anseo.
Is í Sheáin an fhoirm cheart sa fhrása seo.
Seiceáil an frása
- Cuir an rud nó an duine atá i gceist ar dtús: mála, deartháir.
- Cuir an t-ainm a léiríonn seilbh nó gaol ina dhiaidh.
- Úsáid an fhoirm cheart den ghinideach: mála Mháire, deartháir Mháire.
Cuimhnigh ar na trí úsáid: rothar Sheáin — seilbh; deirfiúr Sheáin — gaol idir daoine; cos boird — cuid de rud.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026