Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha
Foirmeacha neamhspleácha agus spleácha de bí: tá, bhfuil, raibh agus beidh i ráitis, i gceisteanna agus in abairtí diúltacha sna trí phríomhaimsir.
Cén fhoirm de bí?
Deir tú Tá sé anseo, ach An bhfuil sé anseo? Athraíonn foirm an bhriathair bí de réir na haimsire agus an fhocail a thagann roimhe. Féachfaimid ar ráitis, ar cheisteanna agus ar abairtí diúltacha san aimsir láithreach, chaite agus fháistineach.
- Úsáidtear foirm neamhspleách i ngnáthráiteas: Tá sé anseo.
- Úsáidtear foirm spleách i ndiaidh focail áirithe, mar shampla an i gceist: An bhfuil sé anseo?
- Ní bhíonn dhá fhoirm dhifriúla ann i ngach aimsir.
San aimsir láithreach: tá agus bhfuil
Is é tá an fhoirm neamhspleách. Úsáidtear bhfuil i gceisteanna le an agus nach. Úsáidtear níl san abairt dhiúltach.
| Cineál abairte | Sampla |
|---|---|
| Ráiteas | Tá Máire sa bhaile. |
| Ceist | An bhfuil Máire sa bhaile? |
| Abairt dhiúltach | Níl Máire sa bhaile. |
| Ceist dhiúltach | Nach bhfuil Máire sa bhaile? |
Le ceist dhiúltach, is minic a bhíonn tú ag súil le freagra dearfach. Mar shampla, ceapann tú go bhfuil Máire sa bhaile agus fiafraíonn tú: Nach bhfuil Máire sa bhaile?
Ní chuirtear an ná ní díreach roimh tá sna habairtí seo.
- ✓ An bhfuil sé réidh?
- ✗ An tá sé réidh?
- ✓ Níl sé réidh.
- ✗ Ní tá sé réidh.
San aimsir chaite: bhí agus raibh
Is é bhí an fhoirm neamhspleách. Úsáidtear an fhoirm spleách raibh i ndiaidh an, ní agus nach.
| Cineál abairte | Sampla |
|---|---|
| Ráiteas | Bhí an siopa ar oscailt inné. |
| Ceist | An raibh an siopa ar oscailt inné? |
| Abairt dhiúltach | Ní raibh an siopa ar oscailt inné. |
| Ceist dhiúltach | Nach raibh an siopa ar oscailt inné? |
Le bí san aimsir chaite, úsáid an raibh agus ní raibh, ní ar bhí ná níor bhí. Foghlaim na patrúin seo le chéile.
Bhí tú ag an siopa inné. Tá ceist ag cara leat.
— An raibh an siopa ar oscailt?
— Ní raibh. Bhí sé dúnta.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
San aimsir fháistineach: beidh
San aimsir fháistineach, níl foirm spleách ar leith cosúil le raibh ann. Úsáidtear beidh, ach athraíonn a thús i ndiaidh an, ní agus nach.
| Cineál abairte | Sampla |
|---|---|
| Ráiteas | Beidh an bus anseo go luath. |
| Ceist | An mbeidh an bus anseo go luath? |
| Abairt dhiúltach | Ní bheidh an bus anseo go luath. |
| Ceist dhiúltach | Nach mbeidh an bus anseo go luath? |
Tugtar urú ar an athrú ó b go mb in mbeidh. Tugtar séimhiú ar an athrú ó b go bh in bheidh.
Coinnigh na trí phatrún seo le chéile: beidh — an mbeidh? — ní bheidh.
I ndiaidh go agus i bhfreagraí
Feiceann tú na foirmeacha spleácha i ndiaidh go freisin, mar shampla le Tá a fhios agam…
| Aimsir | Sampla |
|---|---|
| Láithreach | Tá a fhios agam go bhfuil Nóra sa bhaile anois. |
| Chaite | Tá a fhios agam go raibh Nóra sa bhaile inné. |
| Fháistineach | Tá a fhios agam go mbeidh Nóra sa bhaile amárach. |
I bhfreagra gearr dearfach, úsáid an fhoirm neamhspleách. I bhfreagra diúltach, úsáid an patrún diúltach.
— An bhfuil an doras ar oscailt?
— Tá. / Níl.
— An raibh an doras ar oscailt?
— Bhí. / Ní raibh.
— An mbeidh an doras ar oscailt?
— Beidh. / Ní bheidh.
Seiceáil thapa
- Roghnaigh an aimsir: anois, inné nó amárach.
- Seiceáil an focal roimh an mbriathar: an, ní, nach nó go.
- Roghnaigh an patrún ceart.
| Ráiteas | Ceist | Diúltú | I ndiaidh go |
|---|---|---|---|
| tá | an bhfuil? | níl | go bhfuil |
| bhí | an raibh? | ní raibh | go raibh |
| beidh | an mbeidh? | ní bheidh | go mbeidh |
Cuimhnigh: An raibh sé anseo? — Bhí. Ní gá an fhoirm spleách sa fhreagra dearfach.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026