A2 · ElementaryLesson 1 of 3

Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha

Foirmeacha neamhspleácha agus spleácha de bí: tá, bhfuil, raibh agus beidh i ráitis, i gceisteanna agus in abairtí diúltacha sna trí phríomhaimsir.

Cén fhoirm de bí?

Deir tú Tá sé anseo, ach An bhfuil sé anseo? Athraíonn foirm an bhriathair bí de réir na haimsire agus an fhocail a thagann roimhe. Féachfaimid ar ráitis, ar cheisteanna agus ar abairtí diúltacha san aimsir láithreach, chaite agus fháistineach.

  • Úsáidtear foirm neamhspleách i ngnáthráiteas: Tá sé anseo.
  • Úsáidtear foirm spleách i ndiaidh focail áirithe, mar shampla an i gceist: An bhfuil sé anseo?
  • Ní bhíonn dhá fhoirm dhifriúla ann i ngach aimsir.

San aimsir láithreach: tá agus bhfuil

Is é tá an fhoirm neamhspleách. Úsáidtear bhfuil i gceisteanna le an agus nach. Úsáidtear níl san abairt dhiúltach.

Cineál abairte Sampla
Ráiteas Tá Máire sa bhaile.
Ceist An bhfuil Máire sa bhaile?
Abairt dhiúltach Níl Máire sa bhaile.
Ceist dhiúltach Nach bhfuil Máire sa bhaile?

Le ceist dhiúltach, is minic a bhíonn tú ag súil le freagra dearfach. Mar shampla, ceapann tú go bhfuil Máire sa bhaile agus fiafraíonn tú: Nach bhfuil Máire sa bhaile?

Ní chuirtear an ná ní díreach roimh tá sna habairtí seo.

  • ✓ An bhfuil sé réidh?
  • ✗ An tá sé réidh?
  • ✓ Níl sé réidh.
  • ✗ Ní tá sé réidh.

San aimsir chaite: bhí agus raibh

Is é bhí an fhoirm neamhspleách. Úsáidtear an fhoirm spleách raibh i ndiaidh an, ní agus nach.

Cineál abairte Sampla
Ráiteas Bhí an siopa ar oscailt inné.
Ceist An raibh an siopa ar oscailt inné?
Abairt dhiúltach Ní raibh an siopa ar oscailt inné.
Ceist dhiúltach Nach raibh an siopa ar oscailt inné?

Le bí san aimsir chaite, úsáid an raibh agus ní raibh, ní ar bhí ná níor bhí. Foghlaim na patrúin seo le chéile.

Bhí tú ag an siopa inné. Tá ceist ag cara leat.

— An raibh an siopa ar oscailt?

— Ní raibh. Bhí sé dúnta.

Quick check

Try one question now.

1
an t-anraith te anois.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

San aimsir fháistineach: beidh

San aimsir fháistineach, níl foirm spleách ar leith cosúil le raibh ann. Úsáidtear beidh, ach athraíonn a thús i ndiaidh an, ní agus nach.

Cineál abairte Sampla
Ráiteas Beidh an bus anseo go luath.
Ceist An mbeidh an bus anseo go luath?
Abairt dhiúltach Ní bheidh an bus anseo go luath.
Ceist dhiúltach Nach mbeidh an bus anseo go luath?

Tugtar urú ar an athrú ó b go mb in mbeidh. Tugtar séimhiú ar an athrú ó b go bh in bheidh.

Coinnigh na trí phatrún seo le chéile: beidh — an mbeidh? — ní bheidh.

I ndiaidh go agus i bhfreagraí

Feiceann tú na foirmeacha spleácha i ndiaidh go freisin, mar shampla le Tá a fhios agam…

Aimsir Sampla
Láithreach Tá a fhios agam go bhfuil Nóra sa bhaile anois.
Chaite Tá a fhios agam go raibh Nóra sa bhaile inné.
Fháistineach Tá a fhios agam go mbeidh Nóra sa bhaile amárach.

I bhfreagra gearr dearfach, úsáid an fhoirm neamhspleách. I bhfreagra diúltach, úsáid an patrún diúltach.

— An bhfuil an doras ar oscailt?

— Tá. / Níl.

— An raibh an doras ar oscailt?

— Bhí. / Ní raibh.

— An mbeidh an doras ar oscailt?

— Beidh. / Ní bheidh.

Seiceáil thapa

  1. Roghnaigh an aimsir: anois, inné nó amárach.
  2. Seiceáil an focal roimh an mbriathar: an, ní, nach nó go.
  3. Roghnaigh an patrún ceart.
Ráiteas Ceist Diúltú I ndiaidh go
tá an bhfuil? níl go bhfuil
bhí an raibh? ní raibh go raibh
beidh an mbeidh? ní bheidh go mbeidh

Cuimhnigh: An raibh sé anseo? — Bhí. Ní gá an fhoirm spleách sa fhreagra dearfach.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026