Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí
Foghlaim foirmeacha déan, téigh agus tar san aimsir láithreach, chaite agus fháistineach, le ceisteanna, freagraí gearra agus abairtí diúltacha.
Trí bhriathar úsáideacha
Úsáideann tú déan, téigh agus tar go minic: déanann tú obair, téann tú ar scoil agus tagann cara ar cuairt. Foghlaimeoidh tú anseo na foirmeacha don ghnáthamh, don am atá thart agus don am atá le teacht, chomh maith le ceisteanna agus freagraí gearra.
- Déan: Déanaim mo chuid obair bhaile gach tráthnóna.
- Téigh: Téim go dtí an siopa gach Satharn.
- Tar: Tagann Aoife anseo gach Aoine.
Is briathra neamhrialta iad: ní leanann na foirmeacha go léir an gnáthphatrún.
Na foirmeacha sna trí aimsir
Taispeánann an tábla na foirmeacha le sé. Is féidir sí, tú nó ainm duine a chur in áit sé sna samplaí seo.
| Briathar | An aimsir láithreach: gach lá | An aimsir chaite: inné | An aimsir fháistineach: amárach |
|---|---|---|---|
| déan | déanann sé | rinne sé | déanfaidh sé |
| téigh | téann sé | chuaigh sé | rachaidh sé |
| tar | tagann sé | tháinig sé | tiocfaidh sé |
Le mé, úsáid na foirmeacha seo san aimsir láithreach:
| Briathar | Foirm le mé | Sampla |
|---|---|---|
| déan | déanaim | Déanaim an dinnéar gach lá. |
| téigh | téim | Téim abhaile ar a cúig gach lá. |
| tar | tagaim | Tagaim anseo go minic. |
Tá mé le tuiscint sna foirmeacha déanaim, téim agus tagaim. Ní chuireann tú mé ina ndiaidh.
San aimsir chaite agus san aimsir fháistineach, is féidir leat a rá: rinne mé, chuaigh mé, tháinig mé; déanfaidh mé, rachaidh mé, tiocfaidh mé.
Gach lá: Déanaim an dinnéar sa bhaile.
Inné: Rinne mé an dinnéar sa bhaile.
Amárach: Déanfaidh mé an dinnéar sa bhaile.
Téigh agus tar: cén treo?
Úsáid téigh nuair a labhraíonn tú faoi ghluaiseacht go háit eile. Úsáid tar nuair a labhraíonn tú faoi ghluaiseacht i dtreo an chainteora nó an duine lena bhfuil tú ag caint.
Tá tú sa bhaile. Beidh tú ag an leabharlann níos déanaí:
Rachaidh mé go dtí an leabharlann ar a dó.
Tá tú sa bhaile agus tá tú ag caint le cara:
An dtiocfaidh tú anseo ar a trí?
Tá do chara sa bhaile agus tá tú ag caint léi ar an bhfón:
Tiocfaidh mé go dtí do theach ar a trí.
Foghlaim téigh – chuaigh – rachaidh agus tar – tháinig – tiocfaidh mar dhá shraith ar leith. Tá brí na gluaiseachta tábhachtach, ní an aimsir amháin.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Abairtí diúltacha agus ceisteanna
San aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach, úsáid ní chun rud a shéanadh agus an chun ceist a chur. Tabhair faoi deara tús an bhriathair i ngach foirm.
| Aimsir | Ráiteas | Abairt dhiúltach | Ceist |
|---|---|---|---|
| Láithreach | déanann sé | ní dhéanann sé | an ndéanann sé? |
| Láithreach | téann sé | ní théann sé | an dtéann sé? |
| Láithreach | tagann sé | ní thagann sé | an dtagann sé? |
| Fháistineach | déanfaidh sé | ní dhéanfaidh sé | an ndéanfaidh sé? |
| Fháistineach | rachaidh sé | ní rachaidh sé | an rachaidh sé? |
| Fháistineach | tiocfaidh sé | ní thiocfaidh sé | an dtiocfaidh sé? |
San aimsir chaite, tá foirmeacha ar leith ag déan agus téigh tar éis ní agus an. Le tar, úsáid níor agus ar.
| Briathar | Ráiteas | Abairt dhiúltach | Ceist |
|---|---|---|---|
| déan | rinne sé | ní dhearna sé | an ndearna sé? |
| téigh | chuaigh sé | ní dheachaigh sé | an ndeachaigh sé? |
| tar | tháinig sé | níor tháinig sé | ar tháinig sé? |
Ní úsáideann tú níor agus ar leis na trí bhriathar ar an mbealach céanna.
✓ An ndearna tú an dinnéar? — Ní dhearna.
✓ An ndeachaigh tú abhaile? — Ní dheachaigh.
✓ Ar tháinig tú ar an mbus? — Níor tháinig.
Freagraí gearra agus achoimre
I bhfreagra gearr ar na ceisteanna seo, úsáid foirm den bhriathar arís. Ní gá an abairt iomlán a rá.
| Ceist | Freagra dearfach | Freagra diúltach |
|---|---|---|
| An ndéanann tú an dinnéar gach lá? | Déanaim. | Ní dhéanaim. |
| An dtéann tú ar scoil ar an mbus? | Téim. | Ní théim. |
| An dtagann tú anseo go minic? | Tagaim. | Ní thagaim. |
| An ndearna tú an obair? | Rinne. | Ní dhearna. |
| An ndeachaigh tú go dtí an siopa? | Chuaigh. | Ní dheachaigh. |
| Ar tháinig tú inné? | Tháinig. | Níor tháinig. |
| An ndéanfaidh tú an dinnéar? | Déanfaidh. | Ní dhéanfaidh. |
| An rachaidh tú abhaile anois? | Rachaidh. | Ní rachaidh. |
| An dtiocfaidh tú amárach? | Tiocfaidh. | Ní thiocfaidh. |
Sula labhraíonn tú:
- Roghnaigh an briathar: déan, téigh nó tar.
- Roghnaigh an aimsir: gach lá, inné nó amárach.
- Más ceist nó abairt dhiúltach í, seiceáil an fhoirm: rinne → an ndearna / ní dhearna, chuaigh → an ndeachaigh / ní dheachaigh, tháinig → ar tháinig / níor tháinig.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
13 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 13 words and review them later.
Focail: Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí
13 wordsLast updated November 5, 2026