Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha
Foghlaim conas clásail choibhneasta a neadú, an réamhtheachtaí ceart a aithint agus abairtí casta a athscríobh chun tagairtí débhríocha a shoiléiriú.
Nuair a bhíonn clásal coibhneasta laistigh de chlásal coibhneasta eile, bíonn dhá shraith eolais le leanúint agat. Is é an dúshlán ná a léiriú go soiléir cén t-ainmfhocal a mbaineann gach clásal leis agus cé dó a dtagraíonn na forainmnigh.
Dhá chlásal, dhá réamhtheachtaí
Is é an réamhtheachtaí an focal nó an frása a bhfuil an clásal coibhneasta ag tagairt dó. I struchtúr neadaithe, tugann clásal amháin eolas faoi ainmfhocal atá laistigh de chlásal eile.
Léigh mé an tuairisc a scríobh an bhean atá ina cónaí i nGaillimh.
- Tugann a scríobh an bhean atá ina cónaí i nGaillimh eolas faoin tuairisc.
- Tugann atá ina cónaí i nGaillimh eolas faoin mbean.
- Tá an clásal faoin mbean neadaithe sa chlásal faoin tuairisc.
Ní hionann sin agus dhá chlásal chomhthreomhara:
Léigh mé an tuairisc a scríobh Máire agus a d’fhoilsigh an coláiste.
Anseo, baineann a scríobh Máire agus a d’fhoilsigh an coláiste araon leis an tuairisc. Níl ceann acu neadaithe sa cheann eile.
Aimsigh struchtúr gach sraithe
Chun abairt neadaithe a thuiscint, bain an clásal is faide istigh amach go sealadach. Ansin léigh an struchtúr atá fágtha.
| Sraith | Struchtúr | Feidhm |
|---|---|---|
| An phríomhabairt | Léigh mé an tuairisc. | An phríomhtheachtaireacht |
| An clásal seachtrach | an tuairisc a scríobh an bhean | Aithníonn sé an tuairisc. |
| An clásal inmheánach | an bhean atá ina cónaí i nGaillimh | Aithníonn sé an bhean. |
Ní athraíonn an neadú féin na rialacha a bhaineann leis an gcoibhneas díreach ná leis an gcoibhneas indíreach. Roghnaíonn tú an struchtúr de réir fheidhm an réamhtheachtaí ina chlásal féin.
Seo an t-eagarthóir ar labhair mé leis faoin alt a scríobh tú.
Sa chlásal seachtrach, tá ar labhair mé leis indíreach: labhair mé leis an eagarthóir.
Sa chlásal inmheánach, tá a scríobh tú díreach: scríobh tú an t-alt.
Ná roghnaigh cineál an choibhnis de réir an chlásail atá timpeall air. Scrúdaigh an gaol idir an briathar agus an réamhtheachtaí i ngach sraith ar leith.
Lean tagairt na bhforainmneach
Féadfaidh clásal neadaithe teacht idir réamhtheachtaí agus forainm réamhfhoclach a thagraíonn dó. Ní gá, mar sin, go dtagródh an forainm don ainmfhocal is gaire dó.
Seo an fear ar labhair an bhean atá ina cónaí i nGaillimh leis.
Bain atá ina cónaí i nGaillimh amach go sealadach:
Seo an fear ar labhair an bhean leis.
Tagraíonn leis don fhear. Is í an bhean ainmní labhair. Baineann atá ina cónaí i nGaillimh leis an mbean.
Cuidíonn inscne agus uimhir leat tagairt a leanúint, ach ní réitíonn siad gach cás. Má tá beirt fhear nó beirt bhan luaite, mar shampla, d’fhéadfadh forainm a bheith débhríoch fós. Caithfidh struchtúr na habairte agus an comhthéacs an tagairt a dhéanamh soiléir.
- Chonaic mé mac na mná a bhí ina sheasamh taobh amuigh. Is é an mac a bhí ina sheasamh.
- Chonaic mé mac na mná a bhí ina seasamh taobh amuigh. Is í an bhean a bhí ina seasamh.
Sa dá shampla seo, déanann an aidiacht shealbhach in ina idirdhealú idir an bheirt: cuirtear séimhiú ar seasamh san fhoirm fhirinscneach ina sheasamh, ach ní chuirtear é san fhoirm bhaininscneach ina seasamh.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Nuair atá dhá réamhtheachtaí fhéideartha ann
Uaireanta, bíonn níos mó ná ainmfhocal amháin ann a bhféadfadh clásal coibhneasta baint leis. Ní leor seasamh an chlásail leis féin i gcónaí chun an bhrí a shocrú.
Chonaic mé deartháir an mhúinteora a bhí ag fanacht taobh amuigh.
Cé a bhí ag fanacht: an deartháir nó an múinteoir? Gan comhthéacs breise, is féidir an dá léamh.
Más é an deartháir a bhí ag fanacht, is féidir scríobh:
Bhí deartháir an mhúinteora ag fanacht taobh amuigh nuair a chonaic mé é.
Más é an múinteoir a bhí ag fanacht, is féidir scríobh:
Bhí an múinteoir ag fanacht taobh amuigh. Chonaic mé a dheartháir ansin.
Modhanna eile sa scríbhneoireacht fhoirmiúil
Má tá an bheirt tugtha isteach cheana agus más gá aird ar leith a dhíriú ar cé a bhí ag fanacht, úsáid abairt scoilte: Is é an deartháir a bhí ag fanacht taobh amuigh. Más é an múinteoir atá i gceist, scríobh Is é an múinteoir a bhí ag fanacht taobh amuigh. Oireann an modh seo do chodarsnacht nó do cheartú follasach.
Chun an t-eolas a chur i láthair go neodrach in aon abairt amháin, is féidir an duine a bhí ag fanacht a ainmniú mar ainmní na príomhabairte agus an eachtra eile a chur i bhfochlásal ama le nuair a. Más é an múinteoir a bhí ag fanacht, scríobh: Bhí an múinteoir ag fanacht taobh amuigh nuair a chonaic mé a dheartháir. Más é an deartháir a bhí ag fanacht, scríobh: Bhí deartháir an mhúinteora ag fanacht taobh amuigh nuair a chonaic mé é. Oireann sé seo nuair is mian leat an dá eachtra a cheangal ó thaobh ama de. Roghnaigh dhá abairt ar leith, mar atá thuas, má tá an abairt róthrom nó más gá gach pointe a thabhairt don léitheoir ina sheal féin.
Ná glac leis gurb é an t-ainmfhocal is gaire an réamhtheachtaí i gcónaí. Ná bí ag brath ar chamóg amháin ach oiread chun rogha a dhéanamh idir dhá thagairt fhéideartha. Ainmnigh an duine nó athraigh struchtúr na habairte.
Athscríobh gan an gaol a chailleadh
Ní locht ann féin é an neadú. Tá sé úsáideach nuair a theastaíonn an t-eolas inmheánach chun duine nó rud a aithint. Éiríonn an léamh níos deacra, áfach, nuair a chuirtear roinnt sraitheanna idir tús agus deireadh an phríomhphointe.
Le trí shraith:
Tá an tuairisc a scríobh an bhean a d’fhostaigh an comhlacht atá lonnaithe i gCorcaigh réidh.
Le níos lú neadaithe — más é an comhlacht a rinne an fostú:
D’fhostaigh an comhlacht atá lonnaithe i gCorcaigh bean. Tá an tuairisc a scríobh sí réidh.
Sa leagan athscríofa, coinnítear na príomhghaolta faoin léamh sin: tá an comhlacht i gCorcaigh; d’fhostaigh sé an bhean; scríobh sí an tuairisc; tá an tuairisc réidh. Athraíonn cur i láthair an eolais, áfach: cuirtear an bhean in aithne sa chéad abairt sula dtagraítear di le sí sa dara ceann.
Ainmní nó cuspóir sa choibhneas díreach?
Tá débhríocht eile in an bhean a d’fhostaigh an comhlacht. Is féidir leis an réamhtheachtaí a bheith ina ainmní nó ina chuspóir sa choibhneas díreach, agus ní dhéanann a d’fhostaigh idirdhealú idir an dá fheidhm anseo:
- D’fhostaigh an comhlacht an bhean. Is cuspóir í an bhean sa chlásal coibhneasta.
- D’fhostaigh an bhean an comhlacht. Is ainmní í an bhean sa chlásal coibhneasta.
Roghnaíonn an t-athscríobh thuas an chéad léamh; ní hé sin an t-aon bhrí is féidir a bhaint as an mbunabairt. Más é an dara léamh atá beartaithe, is féidir scríobh: D’fhostaigh an bhean an comhlacht atá lonnaithe i gCorcaigh. Tá an tuairisc a scríobh sí réidh. Sna habairtí neamhspleácha seo, socraíonn ord an ainmní agus an chuspóra cé a d’fhostaigh cé. Deimhnigh an bhrí ón gcomhthéacs sula ndéanann tú an t-athscríobh.
Roghnaigh an leagan de réir an chomhthéacs:
- Coinnigh clásal neadaithe má aithníonn sé duine nó rud go gonta.
- Déan abairt ar leith d’eolas a chuireann moill ar an bpríomhphointe.
- Déan ainmfhocal a athrá má bhíonn tagairt forainm doiléir.
- Seiceáil nach gcailltear eolas riachtanach nuair a ghiorraítear an abairt.
Seiceáil na tagairtí roimh chríochnú
- Aimsigh briathar agus ainmní na príomhabairte.
- Cuir teorainn le gach clásal coibhneasta agus aimsigh a réamhtheachtaí.
- Seiceáil feidhm gach réamhtheachtaí ina chlásal féin: ainmní, cuspóir nó gaol réamhfhoclach, mar shampla.
- Lean gach forainm siar go dtí an duine nó an rud dá dtagraíonn sé.
- Má tá dhá léamh inchreidte ann, athscríobh an abairt nó cuir an comhthéacs riachtanach ar fáil.
Is é an sprioc ná gaol soiléir idir gach clásal agus a réamhtheachtaí, ní abairt chomh gearr agus is féidir.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026