B1 · Intermediate

Codáin, céatadáin agus deachúlacha

Foghlaim conas codáin, céatadáin agus deachúlacha a léamh agus a úsáid go cruinn le cainníochtaí, le praghsanna agus le grúpaí daoine sa ghnáthchaint.

By the flumi team About 4 min read 17 vocabulary words

Páirt d’iomlán a chur in iúl

Úsáideann tú codáin, céatadáin agus deachúlacha chun cainníochtaí nach slánuimhreacha iad a chur in iúl. Bíonn siad úsáideach agus tú ag caint faoi bhia, praghsanna nó torthaí suirbhé.

Is féidir an chainníocht chéanna a scríobh ar thrí bhealach: ½ = 50% = 0.5.

  • Léiríonn codán roinnt ina chodanna cothroma.
  • Léiríonn céatadán méid as gach céad.
  • Léiríonn na digití tar éis an phointe dheachúla codanna d’aonad.

Codáin choitianta

Seo roinnt codán a bhíonn úsáideach sa ghnáthshaol:

Codán I bhfocail Brí
½ leath cuid amháin as dhá chuid chothroma
⅓ trian cuid amháin as trí chuid chothroma
¼ ceathrú cuid amháin as ceithre chuid chothroma
⅔ dhá thrian dhá chuid as trí chuid chothroma
¾ trí cheathrú trí chuid as ceithre chuid chothroma

Tabhair faoi deara an séimhiú sna foirmeacha dhá thrian agus trí cheathrú. Foghlaim na foirmeacha seo mar aonaid úsáideacha.

Chun a rá cén t-iomlán atá i gceist, is féidir de a úsáid. Déantar den de de + an, agus de na a úsáidtear san iolra.

Ghearr mé an píotsa ina cheithre chuid chothroma. D’ith mé cuid amháin: ceathrú den phíotsa.

Tá naonúr sa ghrúpa. Tá seisear acu anseo: dhá thrian den ghrúpa.

Tá trí cheathrú de na ticéid díolta.

Tá an patrún leath + ainmfhocal sa ghinideach an-choitianta freisin: leath an chíste, leath an airgid.

Chaith mé leath an airgid. Tá an leath eile agam fós.

Céatadáin: faoin gcéad

Léitear an comhartha % mar faoin gcéad. Mar shampla, ciallaíonn 20% fiche as gach céad.

Scríofa Léite
10% deich faoin gcéad
25% fiche a cúig faoin gcéad
50% caoga faoin gcéad
100% céad faoin gcéad

Úsáid de, den nó de na chun a rá cén t-iomlán lena mbaineann an céatadán.

Tá céad duine sa chlub. Tá caoga acu faoi bhun tríocha bliain d’aois: 50% de na baill.

Tá 25% den obair déanta. Sin ceathrú den obair.

Bhí praghas €80 ar an gcóta. Tá lascaine 10% air anois: laghdú €8. Is é €72 an praghas nua.

Coinnigh an nath faoin gcéad mar atá sé. Ná fág an t-urú ar lár: faoin gcéad, ní faoin céad.

Quick check

Try one question now.

1
Roinn mé an t-úll ina dhá chuid chothroma. D’ith mé cuid amháin, is é sin den úll.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Deachúlacha a léamh

Sna samplaí seo, úsáidtear pointe deachúil. Léigh an uimhir roimh an bpointe mar ghnáthmhaoluimhir. Ansin abair pointe agus léigh gach digit ina haonar.

Scríofa Léite
0.5 náid pointe a cúig
1.25 a haon pointe a dó a cúig
2.75 a dó pointe a seacht a cúig
3.04 a trí pointe náid a ceathair

Tar éis an phointe, ná léigh na digití mar aon slánuimhir amháin. In 1.25, abair a dó a cúig, ní fiche a cúig. Ná fág náid ar lár má tá sí idir an pointe agus digit eile: 3.04.

Is féidir deachúil a úsáid i gcéatadán freisin:

2.5% — a dó pointe a cúig faoin gcéad.

Le praghsanna, is minic a ainmnítear na heorónna agus na ceinteanna seachas an pointe a léamh.

€2.50 — dhá euro agus caoga cent.

Na trí bhealach a cheangal le chéile

Codán Céatadán Deachúil
leath 50% 0.5
ceathrú 25% 0.25
trí cheathrú 75% 0.75

Sula léann tú cainníocht os ard:

  1. Aithin an cineál: codán, céatadán nó deachúil.
  2. Le codán, roghnaigh an fhoirm cheart: leath, dhá thrian, trí cheathrú.
  3. Le céatadán, abair faoin gcéad i ndiaidh na huimhreach.
  4. Le deachúil, léigh gach digit tar éis pointe ina haonar.
  5. Más cuid d’iomlán atá i gceist, ainmnigh an t-iomlán: 25% den obair, trí cheathrú de na ticéid.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

17 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 17 words and review them later.

Focail: Codáin, céatadáin agus deachúlacha

17 words

Last updated November 5, 2026