Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail
Foghlaim conas uimhreacha os cionn deich a úsáid le hainmfhocail: déag, fiche, na deicheanna, céad agus míle, le séimhiú agus urú ceart i samplaí.
Líon cruinn a thabhairt
Nuair a cheannaíonn tú leabhair nó a chomhaireann tú rudaí, bíonn uimhreacha os cionn deich de dhíth ort. Féach anseo ar déag, fiche, na deicheanna eile, céad agus míle, agus ar na hathruithe a thagann ar an ainmfhocal leo.
Is féidir leat na patrúin seo a úsáid chun:
- líon idir aon déag agus naoi déag a thabhairt;
- uimhreacha os cionn fiche a úsáid le hainmfhocal;
- an fhoirm cheart den ainmfhocal a roghnú i samplaí coitianta.
Ó aon déag go naoi déag
Cuir an t-ainmfhocal idir an chéad chuid den uimhir agus déag. De ghnáth, bíonn an t-ainmfhocal san uatha. Bíonn na hathruithe tosaigh céanna air agus a bhíonn tar éis aon go naoi.
| Líon | Le hainmfhocal | Athrú ar bád |
|---|---|---|
| 11 | aon bhád déag | Séimhiú |
| 12 | dhá bhád déag | Séimhiú |
| 13 | trí bhád déag | Séimhiú |
| 14 | ceithre bhád déag | Séimhiú |
| 15 | cúig bhád déag | Séimhiú |
| 16 | sé bhád déag | Séimhiú |
| 17 | seacht mbád déag | Urú |
| 18 | ocht mbád déag | Urú |
| 19 | naoi mbád déag | Urú |
Má thosaíonn an t-ainmfhocal ar ghuta, cuirtear n- roimhe tar éis seacht, ocht agus naoi: seacht n-úll déag, ocht n-úll déag, naoi n-úll déag.
Tá aon bhád déag sa chuan.
Cheannaigh mé dhá leabhar déag.
Tá ocht mbord déag sa halla.
Má chríochnaíonn an t-ainmfhocal ar ghuta, cuirtear séimhiú ar déag: trí mhadra dhéag.
Ní bhíonn foirm an uatha ag gach ainmfhocal tar éis uimhreach. Coinnítear foirmeacha speisialta coitianta, mar shampla trí bliana déag. Ná hathraigh foirm speisialta atá foghlamtha agat go foirm an uatha go huathoibríoch.
Fiche agus na deicheanna eile
Tar éis fiche, tríocha agus na ndeicheanna eile sa tábla, úsáidtear an t-ainmfhocal san uatha de ghnáth. Ní chuireann na huimhreacha seo séimhiú ná urú air.
| Líon | Le hainmfhocal |
|---|---|
| 20 | fiche bád |
| 30 | tríocha bád |
| 40 | daichead bád |
| 50 | caoga bád |
| 60 | seasca bád |
| 70 | seachtó bád |
| 80 | ochtó bád |
| 90 | nócha bád |
Tá fiche leabhar ar an tseilf.
Tá tríocha bord sa bhialann.
Díoladh caoga ticéad ar maidin.
Tabhair faoi deara an chodarsnacht: trí bhád, ach tríocha bád.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Uimhreacha idir na deicheanna
Sa phatrún traidisiúnta, cuirtear an t-ainmfhocal i ndiaidh na chéad uimhreach. Tagann is fiche ina dhiaidh chun fiche a chur leis an líon sin. Is ionann is agus agus anseo.
| Líon | Le hainmfhocal | Na codanna |
|---|---|---|
| 21 | aon bhád is fiche | 1 + 20 |
| 22 | dhá bhád is fiche | 2 + 20 |
| 25 | cúig bhád is fiche | 5 + 20 |
| 27 | seacht mbád is fiche | 7 + 20 |
| 29 | naoi mbád is fiche | 9 + 20 |
Is í an uimhir díreach roimh an ainmfhocal a rialaíonn an t-athrú tosaigh: dhá bhád is fiche, ach seacht mbád is fiche.
Úsáidtear an patrún céanna le huimhreacha níos mó. Is féidir déag a choinneáil agus fiche a chur leis:
- dhá bhád déag is fiche: 12 + 20 = 32;
- cúig bhád déag is fiche: 15 + 20 = 35.
Is foirmeacha traidisiúnta iad sin. Is féidir dhá bhád is tríocha (2 + 30) a rá freisin in áit dhá bhád déag is fiche (12 + 20): is ionann an líon sa dá chás.
Is féidir deicheanna eile a úsáid freisin: cúig bhád is daichead = 45.
Cheannaigh an scoil dhá leabhar is fiche.
Tá seacht mbord is fiche sa halla.
Díoladh cúig thicéad is daichead.
Tóg an frása ina chodanna: seacht mbord ar dtús, ansin is fiche. Ní athraíonn fiche an t-urú atá ar mbord.
Céad agus míle
Le céad agus míle, úsáidtear an t-ainmfhocal san uatha de ghnáth freisin. Ní chuireann céad ná míle séimhiú ná urú air.
| Líon | Le bád | Le ticéad |
|---|---|---|
| 100 | céad bád | céad ticéad |
| 1,000 | míle bád | míle ticéad |
Déan idirdhealú idir an bhunuimhir céad agus an orduimhir an chéad: tugann céad bád líon na mbád (100), ach tugann an chéad bhád áit báid i sraith (1ú). Baineann an séimhiú ar bhád leis an orduimhir sa dara sampla.
Fuair an leabharlann céad leabhar nua.
Díoladh míle ticéad don cheolchoirm.
Seiceáil an patrún
Ná húsáid uimhir lom agus ainmfhocal iolra mar phatrún ginearálta.
✓ trí bhád déag — ní trí déag báid.
✓ fiche bád — ní fiche báid.
✓ seacht mbád is fiche — ní seacht bhád is fiche.
Sula scríobhann tú an frása:
- Roghnaigh an patrún: déag, ceann de na deicheanna, mar fiche, nó frása mar is fiche.
- Cuir an t-ainmfhocal san áit cheart: dhá leabhar déag, fiche leabhar, dhá leabhar is fiche.
- Seiceáil an uimhir díreach roimh an ainmfhocal agus an t-athrú tosaigh a éilíonn sí.
- Cuimhnigh nach gcuireann fiche, céad ná míle séimhiú ná urú ar an ainmfhocal: fiche bád, céad bád, míle bád.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
11 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 11 words and review them later.
Focail: Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail
11 wordsLast updated November 5, 2026