A1 · BeginnerLesson 2 of 3

Consain leathana agus chaola

Aithin consain leathana agus chaola i bhfocail shimplí Ghaeilge. Úsáid na gutaí in aice leo mar threoir agus déan comparáid idir bád agus báid.

By the flumi team About 3 min read 5 vocabulary wordsGrammar learning path: Ó litreacha go litriú

Bíonn consain leathan nó caol sa Ghaeilge. Tá difríocht sa fhuaim. Cabhraíonn na gutaí in aice leis an gconsan leat an difríocht a aithint.

Dhá fhuaim don chonsan

Féach ar bád agus báid. Tá an litir d sa dá fhocal, ach ní hionann an fhuaim:

  • In bád, tá d leathan.
  • In báid, tá d caol.

Ní hé an guta amháin atá tábhachtach: athraíonn fuaim an chonsain freisin.

Tá bád sa chuan. — Bád amháin atá ann.

Tá báid sa chuan. — Níos mó ná bád amháin atá ann.

Tabhair aird ar an d ag deireadh an dá fhocal.

Na gutaí mar threoir

Tá dhá ghrúpa gutaí ann:

Grúpa Gutaí Sampla
Gutaí leathana a, o, u bó: tá b leathan
Gutaí caola e, i bí: tá b caol

Baineann á, ó, ú leis na gutaí leathana freisin. Baineann é, í leis na gutaí caola.

Sna samplaí seo, féach ar an nguta díreach in aice leis an gconsan:

Focal Consan Guta in aice leis Leathan nó caol?
bád d á leathan
báid d i caol
bó b ó leathan
bí b í caol

In báid, tá i díreach roimh d. Mar sin, tá an d caol, cé go bhfuil á sa fhocal freisin.

Éist leis an difríocht

Éist le bó agus bí. Tabhair aird ar an b ag an tús. Tá sé leathan in bó agus caol in bí.

Éist le súil agus siúl freisin. Tabhair aird ar an s:

  • súil: tá s leathan, mar tá ú díreach ina dhiaidh.
  • siúl: tá s caol, mar tá i díreach ina dhiaidh.

Abair na focail go mall. Déan aithris ar an bhfuaim a chloiseann tú.

Ní hionann fuaimniú gach consain i ngach canúint. Tá consain leathana agus chaola i nGaeilge na Mumhan, i nGaeilge Chonnacht agus i nGaeilge Uladh. Ní gá go bhfuaimneodh gach cainteoir díreach mar an gcéanna.

Seiceáil agus cuimhnigh

Agus tú ag léamh focal simplí:

  1. Roghnaigh consan.
  2. Féach ar an nguta díreach in aice leis.
  3. Aithin an grúpa: a, o, u nó e, i.
  4. Éist leis an bhfocal agus abair é.

Cuimhnigh: bád — d leathan; báid — d caol. Is treoir don fhuaim iad na litreacha, ach tá an éisteacht tábhachtach freisin.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

5 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 5 words and review them later.

Focail: Consain leathana agus chaola

5 words

Last updated November 5, 2026