Consain leathana agus chaola
Aithin consain leathana agus chaola i bhfocail shimplí Ghaeilge. Úsáid na gutaí in aice leo mar threoir agus déan comparáid idir bád agus báid.
Bíonn consain leathan nó caol sa Ghaeilge. Tá difríocht sa fhuaim. Cabhraíonn na gutaí in aice leis an gconsan leat an difríocht a aithint.
Dhá fhuaim don chonsan
Féach ar bád agus báid. Tá an litir d sa dá fhocal, ach ní hionann an fhuaim:
- In bád, tá d leathan.
- In báid, tá d caol.
Ní hé an guta amháin atá tábhachtach: athraíonn fuaim an chonsain freisin.
Tá bád sa chuan. — Bád amháin atá ann.
Tá báid sa chuan. — Níos mó ná bád amháin atá ann.
Tabhair aird ar an d ag deireadh an dá fhocal.
Na gutaí mar threoir
Tá dhá ghrúpa gutaí ann:
| Grúpa | Gutaí | Sampla |
|---|---|---|
| Gutaí leathana | a, o, u | bó: tá b leathan |
| Gutaí caola | e, i | bí: tá b caol |
Baineann á, ó, ú leis na gutaí leathana freisin. Baineann é, í leis na gutaí caola.
Sna samplaí seo, féach ar an nguta díreach in aice leis an gconsan:
| Focal | Consan | Guta in aice leis | Leathan nó caol? |
|---|---|---|---|
| bád | d | á | leathan |
| báid | d | i | caol |
| bó | b | ó | leathan |
| bí | b | í | caol |
In báid, tá i díreach roimh d. Mar sin, tá an d caol, cé go bhfuil á sa fhocal freisin.
Éist leis an difríocht
Éist le bó agus bí. Tabhair aird ar an b ag an tús. Tá sé leathan in bó agus caol in bí.
Éist le súil agus siúl freisin. Tabhair aird ar an s:
- súil: tá s leathan, mar tá ú díreach ina dhiaidh.
- siúl: tá s caol, mar tá i díreach ina dhiaidh.
Abair na focail go mall. Déan aithris ar an bhfuaim a chloiseann tú.
Ní hionann fuaimniú gach consain i ngach canúint. Tá consain leathana agus chaola i nGaeilge na Mumhan, i nGaeilge Chonnacht agus i nGaeilge Uladh. Ní gá go bhfuaimneodh gach cainteoir díreach mar an gcéanna.
Seiceáil agus cuimhnigh
Agus tú ag léamh focal simplí:
- Roghnaigh consan.
- Féach ar an nguta díreach in aice leis.
- Aithin an grúpa: a, o, u nó e, i.
- Éist leis an bhfocal agus abair é.
Cuimhnigh: bád — d leathan; báid — d caol. Is treoir don fhuaim iad na litreacha, ach tá an éisteacht tábhachtach freisin.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
5 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 5 words and review them later.
Focail: Consain leathana agus chaola
5 wordsLast updated November 5, 2026