C1 · AdvancedLesson 1 of 2

Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe

Foghlaim conas diúltú codarsnach a úsáid, raon an diúltaithe a shoiléiriú agus idirdhealú a dhéanamh idir séanadh iomlán agus séanadh páirteach.

Cad é atá á shéanadh?

Ní leor an focal diúltach a aithint: caithfidh tú a thuiscint cén chuid den teachtaireacht atá á séanadh. Is é raon an diúltaithe an chuid den bhrí a mbaineann an diúltú léi. Le diúltú codarsnach, diúltaíonn tú do rogha amháin agus cuireann tú rogha eile ina háit.

Sa cheacht seo, déanfaidh tú idirdhealú idir séanadh ar eachtra iomlán agus ceartú ar ghné di. Feicfidh tú freisin conas cainníocht agus tuairim a chur in iúl gan raon an diúltaithe a fhágáil doiléir.

Eachtra a shéanadh nó mionsonra a cheartú

Cuir an dá abairt seo i gcomparáid:

Níor tháinig Nóra ar an traein.

Séanann an abairt gur tháinig Nóra ar an traein. Ní deir sí inti féin ar tháinig Nóra ar chor ar bith.

Ní ar an traein a tháinig Nóra, ach ar an mbus.

Anseo, cuirtear teacht Nóra i láthair mar eolas atá glactha leis. Is é an modh taistil atá á cheartú.

San abairt scoilte, seasann an mhír atá á ceartú i ndiaidh na copaile diúltaí. Fágann sin go bhfuil an chodarsnacht níos soiléire ná mar a bheadh sí dá mbeifeá ag brath ar bhéim ghutha amháin.

An ghné atá á ceartú Sampla
An modh taistil Ní ar an traein a tháinig sí, ach ar an mbus.
An t-am Ní inné a tháinig sí, ach inniu.
An chúis Ní de bharr na haimsire a cuireadh an turas ar ceal, ach de bharr easpa airgid.

Más mian leat mionsonra a cheartú, ainmnigh an rogha atá mícheart agus an rogha atá ceart. Sa scríbhneoireacht, ní bhíonn béim ghutha ar fáil chun an chodarsnacht a léiriú.

Codarsnacht le ach

Sa phatrún ní… ach…, féadfaidh an dara mír an chéad mhír a cheartú. Coinnigh an dá mhír comhthreomhar: am le ham, áit le háit, nó cúis le cúis.

Ní sa phríomhoifig a bheidh an cruinniú, ach sa leabharlann.

Ní hé gur dhiúltaigh sí don tairiscint, ach gur iarr sí tuilleadh ama.

Sa dara sampla, ní mionsonra aonair atá á cheartú ach an cur síos ar an eachtra. Tá an patrún ní hé gur… ach gur… úsáideach nuair is mian leat míthuiscint a cheartú.

Ní ceartú den chineál sin gach úsáid de ach, áfach:

  • Níor tháinig sí, ach chuir sí teachtaireacht chugainn. Séanadh agus fíric chodarsnach atá anseo.
  • Níor tháinig ach triúr. Cuireann ach triúr teorainn leis an líon; ní shéanann an abairt gur tháinig daoine.

Ná glac leis go gciallaíonn gach abairt ina bhfuil níor agus ach gur cuireadh rogha amháin in áit rogha eile. Léigh an struchtúr iomlán: is ionann Níor tháinig ach triúr agus Níor tháinig ach an triúr sin ó thaobh an teorannaithe de, ach ní hionann a dtagairt.

Quick check

Try one question now.

1

Níor sheol Aoife an comhad ar ríomhphost. Gan aon chomhthéacs eile,

Answer options

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Séanadh iomlán agus séanadh páirteach

Bíonn tábhacht ar leith leis an raon nuair atá focail chainníochta, amhail gach, uile agus aon, san abairt.

An bhrí atá uait Leagan soiléir
Níor shínigh duine ar bith Níor shínigh aon bhall an litir.
Shínigh cuid acu, ach níor shínigh siad uile Shínigh cuid de na baill an litir, ach níor shínigh gach ball í.
Shínigh siad uile Shínigh gach ball an litir.

Ní hionann ní gach duine agus duine ar bith i gcomhthéacs diúltach. Má deir tú nár shínigh gach ball an litir, tá tú ag diúltú don mhaíomh gur shínigh siad uile í. Ní leor sin ann féin lena dhearbhú cé mhéad duine a shínigh í, ná fiú gur shínigh duine éigin í.

Níor léigh mé na tuairiscí go léir: léigh mé dhá cheann, agus tá trí cinn eile le léamh agam.

Cuireann an dara cuid deireadh leis an éiginnteacht: léadh cuid de na tuairiscí, ach níor léadh iad uile.

Más tábhachtach an difríocht idir ceann ar bith agus cuid acu, luaigh í go follasach. Is fearr sin ná a bheith ag brath ar an léamh is dóichí amháin.

An diúltú sa phríomhchlásal nó san fho-chlásal

Le briathra tuairime agus eolais, féadfaidh suíomh an diúltaithe difríocht shuntasach a dhéanamh.

Abairt An rud atá á chur in iúl
Níl a fhios agam an bhfuil sí sa bhaile. Níl an t-eolas agam.
Tá a fhios agam nach bhfuil sí sa bhaile. Tá an t-eolas agam: níl sí sa bhaile.
Ní dóigh liom go dtiocfaidh sí. Nílim den tuairim go dtiocfaidh sí; is minic a thuigtear go bhfuilim ag súil nach dtiocfaidh sí.
Is dóigh liom nach dtiocfaidh sí. Is é mo thuairim nach dtiocfaidh sí.

Tá an dá abairt le dóigh liom gar dá chéile sa ghnáthchaint. Mar sin féin, ní riail ghinearálta í sin a ligeann duit an diúltú a bhogadh ó chlásal go clásal gan athrú brí.

Más neamhchinnteacht ghlan atá i gceist agat, abair Níl mé cinnte an dtiocfaidh sí. Seachnaíonn sé sin an tuiscint go bhfuil tú ag tuar nach dtiocfaidh sí.

Seiceáil an raon sula gcríochnaíonn tú

  1. Aithin an maíomh atá á shéanadh. An eachtra iomlán atá i gceist, nó am, áit nó cúis?
  2. Déan an rogha cheart follasach. Úsáid codarsnacht shoiléir más ceartú atá uait: ní inné… ach inniu.
  3. Seiceáil an chainníocht. Ní hionann séanadh ar gach ball agus a rá nár ghníomhaigh aon bhall.
  4. Seiceáil teorainneacha na gclásal. Ní hionann easpa eolais agus eolas go bhfuil rud éigin bréagach.
  5. Cuir soiléiriú leis más gá. Is minic a bhíonn abairt ghearr bhreise níos cruinne ná diúltú ar féidir dhá léamh a bhaint as.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026