Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach
Foghlaim foirmeacha coibhneasta na haimsire láithrí agus na haimsire fáistiní, le briathra rialta, briathra neamhrialta agus an coibhneas indíreach.
An aimsir sa chlásal coibhneasta
Úsáideann tú an aimsir láithreach chun nós nó staid reatha a chur in iúl, agus an aimsir fháistineach chun tagairt don todhchaí. Sa chlásal coibhneasta, braitheann foirm an bhriathair ar an aimsir agus ar an gcineál coibhnis: díreach nó indíreach. Féachfaimid ar bhriathra rialta, ar na príomhbhriathra neamhrialta agus ar na hathruithe tosaigh a bhaineann leo.
Seo an bhean a eagraíonn an cruinniú gach seachtain.
Seo an bhean a eagróidh an cruinniú amárach.
Sa chéad abairt, is nós rialta atá i gceist. Sa dara habairt, tá an cruinniú fós le teacht.
Patrúin rialta sa choibhneas díreach
Sa choibhneas díreach dearfach, cuirtear an mhír a roimh an mbriathar agus séimhítear é nuair is féidir. Úsáidtear an fhoirm chéanna cibé acu ainmní nó cuspóir an bhriathair atá sa réamhtheachtaí.
| Briathar | Láithreach: coibhneas díreach | Fáistineach: coibhneas díreach |
|---|---|---|
| glan | a ghlanann | a ghlanfaidh |
| bris | a bhriseann | a bhrisfidh |
| ceannaigh | a cheannaíonn | a cheannóidh |
| bailigh | a bhailíonn | a bhaileoidh |
Tabhair faoi deara na deirí: -ann/-eann agus -íonn san aimsir láithreach; -faidh/-fidh agus -óidh/-eoidh san aimsir fháistineach sna patrúin seo.
Ainmní: Seo an fear a cheannaíonn na ticéid dúinn.
Cuspóir: Seo na ticéid a cheannaíonn an fear dúinn.
Ainmní: Seo an fear a cheannóidh na ticéid amárach.
Cuspóir: Seo na ticéid a cheannóidh an fear amárach.
Ní athraíonn an fhoirm dhíreach de réir phearsa ná uimhir an réamhtheachtaí:
- Mise a ghlanann an seomra de ghnáth.
- Sinne a ghlanann an seomra de ghnáth.
- Sinne a ghlanfaidh an seomra amárach.
Cé go ndeirtear glanaimid in abairt neamhspleách, deirtear sinne a ghlanann, ní sinne a ghlanaimid, sa choibhneas díreach seo.
Bí agus briathra neamhrialta
Tá sé tábhachtach foirmeacha na mbriathra neamhrialta a aithint mar aonaid iomlána. Ní leor séimhiú a chur ar an bhfoirm neamhspleách i gcónaí.
| Briathar | Láithreach: coibhneas díreach | Fáistineach: coibhneas díreach |
|---|---|---|
| bí: staid reatha | atá | a bheidh |
| bí: nós | a bhíonn | a bheidh |
| déan | a dhéanann | a dhéanfaidh |
| abair | a deir | a déarfaidh |
| faigh | a fhaigheann | a gheobhaidh |
| feic | a fheiceann | a fheicfidh |
| téigh | a théann | a rachaidh |
| tar | a thagann | a thiocfaidh |
Scríobhtar atá mar aon fhocal amháin. Ní chuirtear séimhiú ar deir ná ar déarfaidh tar éis na míre coibhneasta dírí.
An múinteoir atá sa seomra anois: tá sí ann faoi láthair.
An múinteoir a bhíonn sa seomra gach maidin: bíonn sí ann go rialta.
An múinteoir a bheidh sa seomra amárach: beidh sí ann sa todhchaí.
Seo an dalta a gheobhaidh an duais.
Seo an fear a deir é sin i gcónaí.
Roghnaigh atá le haghaidh staide reatha agus a bhíonn le haghaidh nóis. Ní malairtí saora iad.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Codarsnacht leis an gcoibhneas indíreach
Sa choibhneas indíreach dearfach, cuireann an mhír a urú ar an mbriathar nuair is féidir. Bíonn foirm spleách ar leith ag roinnt briathra neamhrialta.
| Aimsir agus briathar | Coibhneas díreach | Coibhneas indíreach |
|---|---|---|
| Láithreach: bí | atá | a bhfuil |
| Láithreach: bí, nós | a bhíonn | a mbíonn |
| Fáistineach: bí | a bheidh | a mbeidh |
| Láithreach: déan | a dhéanann | a ndéanann |
| Fáistineach: déan | a dhéanfaidh | a ndéanfaidh |
| Láithreach: faigh | a fhaigheann | a bhfaigheann |
| Fáistineach: faigh | a gheobhaidh | a bhfaighidh |
Díreach: Seo an múinteoir a bheidh anseo amárach.
Indíreach: Seo an múinteoir a mbeidh tú ag caint léi amárach.
Díreach: Seo an bhean a gheobhaidh an litir.
Indíreach: Seo an bhean a bhfaighidh tú litir uaithi.
Sna samplaí indíreacha, tagraíonn léi agus uaithi don réamhtheachtaí. Is iad mbeidh agus bhfaighidh na foirmeacha atá de dhíth sa struchtúr sin.
Ná cuir urú ar gheobhaidh chun an coibhneas indíreach a dhéanamh. Is é faighidh an fhoirm spleách: a bhfaighidh.
Foirmeacha ar -s a aithint
Seans go bhfeicfidh tú a bheas in áit a bheidh, go háirithe i nGaeilge Uladh agus Chonnacht. Is foirm choibhneasta fháistineach í sa chomhthéacs seo.
Leagan canúnach: An duine a bheas anseo amárach.
Leagan caighdeánach: An duine a bheidh anseo amárach.
Is foirm chanúnach bhailí í a bheas, ní botún. Úsáid a bheidh agus na foirmeacha sna táblaí thuas agus tú ag scríobh de réir an Chaighdeáin Oifigiúil. Ná cuir -s le gach briathar mar riail ghinearálta.
Seicliosta don rogha cheart
- Roghnaigh an aimsir: nós nó staid reatha, nó rud atá le tarlú?
- Aithin an coibhneas: díreach nó indíreach?
- Seiceáil an fhoirm: mar shampla, a gheobhaidh ach a bhfaighidh.
- Seiceáil an t-athrú tosaigh: séimhiú sa choibhneas díreach agus urú sa choibhneas indíreach, nuair is féidir, agus aird ar na heisceachtaí.
- Le bí, déan idirdhealú idir staid agus nós: atá anseo anois, a bhíonn anseo gach lá, a bheidh anseo amárach.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026