Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead
Foghlaim conas is féidir agus ní féidir a úsáid le cumas agus cead a chur in iúl, ceisteanna a chur agus freagraí gearra a thabhairt i nGaeilge.
Úsáid is féidir agus ní féidir chun labhairt faoi chumas agus faoi chead. Foghlaimeoidh tú conas a rá cad is féidir leat a dhéanamh, cead a iarraidh agus freagra gearr a thabhairt.
Cumas nó cead?
Bíonn dhá bhrí choitianta leis an bpatrún seo. Cabhraíonn an comhthéacs leat an bhrí a thuiscint.
- Cumas: tá tú ábalta rud a dhéanamh.
- Cead: tá sé ceart go leor duit rud a dhéanamh; níl sé in aghaidh na rialacha.
Cumas: D’fhoghlaim mé snámh ar scoil. Is féidir liom snámh.
Cead: Tá an múinteoir sásta. Is féidir leat dul abhaile anois.
Gan chumas: Tá mo chos gortaithe. Ní féidir liom rith.
Gan chead: Tá cosc ar ghrianghraif anseo. Ní féidir leat grianghraf a ghlacadh.
An patrún le duine
Seo an bunphatrún:
Is féidir / Ní féidir + liom, leat… + gníomh
| Duine | Foirm | Sampla |
|---|---|---|
| mé | liom | Is féidir liom snámh. |
| tú | leat | Is féidir leat snámh. |
| sé | leis | Is féidir leis snámh. |
| sí | léi | Is féidir léi snámh. |
| muid | linn | Is féidir linn snámh. |
| sibh | libh | Is féidir libh snámh. |
| siad | leo | Is féidir leo snámh. |
Le hainm duine, úsáid le: Is féidir le Nóra teacht.
Chun an diúltach a dhéanamh, cuir ní féidir in áit is féidir. Fanann an chuid eile mar an gcéanna.
✓ Is féidir liom snámh.
✗ Is féidir mé snámh.
Úsáid liom, ní mé, sa phatrún seo.
An gníomh a chur leis
Úsáid an t-ainm briathartha, mar shampla dul, teacht nó snámh.
- Is féidir liom dul anois.
- Ní féidir le Seán teacht inniu.
Má tá rud á dhéanamh agat le rud éigin, tagann an rud sin roimh an ainm briathartha. Cuir a eatarthu.
| Gníomh | Sampla le is féidir |
|---|---|
| léamh | Is féidir liom an leabhar a léamh. |
| dúnadh | Is féidir leat an doras a dhúnadh. |
| déanamh | Is féidir linn an obair a dhéanamh. |
Cuireann an a seo séimhiú ar an ainm briathartha más féidir: dúnadh → a dhúnadh. Ní athraíonn léamh: a léamh.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Ceisteanna agus freagraí
Úsáid An féidir…? chun ceist a chur faoi chumas nó faoi chead.
Cumas
— An féidir leat an focal seo a léamh?
— Is féidir.
Cead
— An féidir liom an fhuinneog a oscailt?
— Is féidir. Tá sé te anseo.
Gan chead
— An féidir linn grianghraf a ghlacadh anseo?
— Ní féidir. Tá cosc ar ghrianghraif.
Is leor Is féidir nó Ní féidir mar fhreagra gearr. Is féidir freagra níos faide a thabhairt freisin:
— An féidir leat teacht amárach?
— Ní féidir liom teacht amárach.
Agus tú ag iarraidh cead duit féin, úsáid An féidir liom…? Agus tú ag fiafraí faoi chumas an duine eile, úsáid An féidir leat…?
Seiceáil thapa
- Roghnaigh is féidir, ní féidir nó an féidir.
- Roghnaigh an duine: liom, leat, leis, léi, linn, libh, leo.
- Cuir an gníomh leis: teacht, snámh, an doras a dhúnadh.
- Féach ar an gcomhthéacs: an bhfuil tú ag caint faoi chumas nó faoi chead?
Is féidir liom teacht. — Ní féidir liom teacht. — An féidir leat teacht?
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
19 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 19 words and review them later.
Focail: Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead
19 wordsLast updated November 5, 2026