Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid
An difríocht idir obair le déanamh agus rud le feiceáil: dualgas, plean agus infheictheacht, le samplaí soiléire agus codarsnachtaí úsáideacha.
Gníomh atá romhainn nó rud atá le feiceáil
Úsáideann tú le déanamh chun labhairt faoi obair atá fós romhat, faoi dhualgas nó faoi rud atá beartaithe. Le le feiceáil, is minic a deir tú go bhfuil rud infheicthe: is féidir é a fheiceáil. Is é an comhthéacs a shoiléiríonn an bhrí.
Tá dhá rud le déanamh agam roimh am lóin: glaoch ar an dochtúir agus an litir a sheoladh.
Tá an fharraige le feiceáil ón bhfuinneog seo.
Sa chéad sampla, níl na gníomhartha críochnaithe fós. Sa dara sampla, ní dualgas atá i gceist: tá radharc ar an bhfarraige.
An patrún bunúsach
Is é le + ainm briathartha croílár an phatrúin. Ní chuireann le séimhiú ar na hainmneacha briathartha sna samplaí seo: le déanamh, le feiceáil, le ceannach.
| Patrún | Sampla | Brí sa chomhthéacs |
|---|---|---|
| Tá + rud + le déanamh | Tá obair le déanamh. | Tá obair fós romhainn. |
| Tá + rud + le déanamh + ag duine | Tá obair le déanamh agam. | Is ormsa atá an obair sin. |
| Tá + rud + le feiceáil | Tá an túr le feiceáil ón mbóthar. | Is féidir an túr a fheiceáil ón mbóthar. |
| Ainmfhocal + le + ainm briathartha | Seo na leabhair le ceannach don chúrsa. | Seo na leabhair atá ar an liosta don chúrsa. |
Ní gá tá a bheith díreach roimh an bhfrása. Is féidir le déanamh a chur i ndiaidh ainmfhocail chun é a cháiliú: obair le déanamh, rudaí le déanamh.
Ní ainmní an ghnímh é an rud atá luaite i gcónaí. In Tá an litir le seoladh, seolfaidh duine éigin an litir. Ní deir an abairt cé a dhéanfaidh é.
Obair, dualgas agus plean
Bíonn le déanamh úsáideach nuair a chuireann tú síos ar chúram atá fós gan chríochnú. Is féidir leat an duine atá freagrach as a lua le ag:
- Tá an tuairisc le críochnú agam inniu.
- Tá na ticéid le ceannach againn roimh an Aoine.
- Tá an seomra le glanadh acu roimh theacht na n-aíonna.
Féadann an patrún plean nó socrú a chur in iúl freisin.
Dualgas: Tá an fhoirm le líonadh agat sula bhfaighidh tú an deontas.
Plean: Tá an cruinniú le tosú ar a deich amárach.
Sa sampla leis an bhfoirm, tá coinníoll le comhlíonadh. Sa sampla leis an gcruinniú, tá am socraithe ann. Ní hionann le + ainm briathartha agus ordú i ngach abairt.
Más mian leat riachtanas a chur in iúl go follasach, is féidir caithfidh a úsáid: Caithfidh tú an fhoirm a líonadh.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Le feiceáil: infheictheacht agus comhthéacs
Le radharc, áit nó íomhá, léiríonn le feiceáil de ghnáth gur féidir rud a fheiceáil.
Tá sneachta le feiceáil ar bharr an tsléibhe.
Tá Máire le feiceáil sa ghrianghraf, in aice leis an doras.
Níl an t-oileán le feiceáil inniu mar tá ceo ann.
Ní deir na habairtí seo go bhfuil duine ag féachaint ar an rud faoi láthair. Cuireann siad síos ar an méid atá infheicthe sa suíomh sin.
Is féidir le le feiceáil rud atá fós ar chlár duine a chur in iúl freisin:
Tá dhá theach eile le feiceáil againn amárach sula roghnóimid ceann.
Anseo, tá cuairteanna beartaithe againn. Cuidíonn againn, amárach agus an chuid eile den abairt leis an mbrí sin a shoiléiriú.
Féach ar an gcomhthéacs iomlán. Is minic a léiríonn ón bhfuinneog, sa ghrianghraf agus i bhfad uainn infheictheacht. Is féidir le ham socraithe agus duine luaite plean a léiriú.
Codarsnachtaí le cuimhneamh orthu
Ní hionann gníomh atá le déanamh, gníomh atá ar siúl agus gníomh atá críochnaithe.
| Abairt | An rud a insíonn sí duit |
|---|---|
| Tá an obair le déanamh agam. | Tá an obair fós romham. |
| Táim ag déanamh na hoibre. | Táim i mbun na hoibre anois. |
| Tá an obair déanta agam. | Tá an obair críochnaithe. |
Ní hionann Níl aon obair le déanamh agam agus Ní féidir liom obair a dhéanamh. Sa chéad abairt, níl aon chúram oibre romhat. Sa dara habairt, deir tú nach féidir leat an gníomh a dhéanamh.
Agus tú ag roghnú an phatrúin:
- Úsáid le déanamh le haghaidh cúraim atá fós romhat; luaigh agam, agat nó foirm eile más gá an duine freagrach a ainmniú.
- Úsáid le feiceáil nuair is féidir rud a fheiceáil sa suíomh atá i gceist.
- Seiceáil an léiríonn an comhthéacs dualgas, plean nó infheictheacht: ní bhíonn an bhrí chéanna ag le + ainm briathartha i gcónaí.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
24 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 24 words and review them later.
Focail: Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid
24 wordsLast updated November 5, 2026