Mura, murar agus murach
Foghlaim an difrÃocht idir mura, murar agus murach, na hathruithe tosaigh a leanann iad, agus a n-úsáid i gcoinnÃollacha oscailte agus hipitéiseacha.
Trà chineál coinnÃll
Úsáideann tú mura, murar agus murach chun coinnÃoll diúltach a chur in iúl. Braitheann an rogha ar an aimsir, ar an mbriathar agus ar an struchtúr: an bhfuil tú ag rá nach dtarlaÃonn rud, nár tharla sé, nó go mbeadh an scéal difriúil gan duine nó rud éigin?
Sa leathanach seo, foghlaimeoidh tú conas:
- mura agus murar a roghnú roimh bhriathar;
- an t-athrú tosaigh agus an fhoirm spleách cheart a úsáid;
- murach a úsáid le hainmfhocal, le forainm nó le clásal.
Mura roimh bhriathar
CiallaÃonn mura go mbraitheann rud ar choinnÃoll diúltach. Úsáidtear é le coinnÃoll oscailte agus le coinnÃoll hipitéiseach araon. Is é foirm an bhriathair agus an comhthéacs a léirÃonn an difrÃocht.
Cuireann mura urú ar an mbriathar nuair is féidir. Má tá foirm spleách ar leith ag an mbriathar, úsáidtear Ã.
| Comhthéacs | Sampla | An bhrà |
|---|---|---|
| CoinnÃoll oscailte | Mura bhfuil ticéad agat, nà féidir leat dul isteach. | Tá ticéad riachtanach. |
| Rud atá fós le tarlú | Mura dtagann an bus go luath, siúlfaimid. | NÃl a fhios againn fós an dtiocfaidh sé go luath. |
| CoinnÃoll hipitéiseach | Mura mbeadh carr agam, shiúlfainn chun na hoibre. | Tá carr agam, ach samhlaÃm an scéal gan é. |
Is minic a úsáidtear an aimsir láithreach i ndiaidh mura agus tagairt don todhchaà ann: Mura dtagann an bus go luath, siúlfaimid. Nà gá an aimsir chéanna a bheith sa dá chlásal.
Táimid ag socrú turais amárach:
Mura mbÃonn sé ag cur báistÃ, rachaimid ag siúl.
Tá mé ag samhlú saol eile:
Mura mbeinn ag obair anseo, bheadh nÃos mó ama agam le taisteal.
Murar san aimsir chaite
Le formhór na mbriathra san aimsir chaite, úsáidtear murar in ionad mura. Leanann séimhiú é nuair is féidir. Nà chuirtear do idir murar agus an briathar. ImÃonn d' freisin i ndiaidh murar: d'ól tú → murar ól tú.
| Foirm dhearfach | CoinnÃoll diúltach san aimsir chaite |
|---|---|
| chrÃochnaigh tú | murar chrÃochnaigh tú |
| thuig sà | murar thuig sà |
| tháinig sé | murar tháinig sé |
| d'ól tú | murar ól tú |
Murar chrÃochnaigh tú an obair inné, crÃochnaigh inniu Ã.
Murar thuig sà an teachtaireacht, is féidir linn à a mhÃniú arÃs.
Murar tháinig sé chuig an gcruinniú, nà fhaca sé an cur i láthair.
Sna samplaà seo, nÃl an cainteoir ag dearbhú gur tharla nó nár tharla an rud. Tá sé ag leagan sÃos coinnÃll maidir leis an am atá thart.
An chopail: mura, murab, murar agus murarbh
I gcoinnÃoll diúltach leis an gcopail, nà chuirtear is ná ba i ndiaidh mura nó murar. San aimsir láithreach, úsáidtear mura roimh maith agus murab roimh é. San aimsir chaite nó sa mhodh coinnÃollach, úsáidtear murar mhaith agus murarbh é sna struchtúir chéanna.
| Comhthéacs | Sampla |
|---|---|
| An aimsir láithreach | Mura maith leat an anraith, bain triail as an sailéad. |
| An aimsir láithreach, roimh é | Deir siad go bhfuil an siopa ar oscailt; murab é sin an cás, rachaimid go dtà siopa eile. |
| An aimsir chaite | Murar mhaith leat an béile inné, cén fáth ar ith tú é? |
| An aimsir chaite, roimh é | Dúirt sé gurbh é an bainisteoir a rinne an cinneadh; murarbh é sin an cás, thug sé eolas mÃcheart dúinn. |
Nà bhaineann murar leis an aimsir chaite amháin nuair atá an chopail i gceist: Murar mhaith leat teacht linn amárach, d'fhéadfá fanacht sa bhaile. LéirÃonn an comhthéacs gur rogha hipitéiseach atá anseo.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Na heisceachtaà coitianta san aimsir chaite
Tá grúpa beag briathra ann a úsáideann mura, seachas murar, san aimsir chaite. Nà leor, mar sin, breathnú ar an aimsir amháin.
| Briathar | Foirm i ndiaidh mura | Sampla |
|---|---|---|
| bà | mura raibh | Mura raibh tú ann, nà fhaca tú é. |
| déan | mura ndearna | Mura ndearna tú an obair, déan anois Ã. |
| faigh | mura bhfuair | Mura bhfuair tú mo litir, cuir scéala chugam. |
| feic | mura bhfaca | Mura bhfaca tú an scannán, ná léigh an léirmheas. |
| téigh | mura ndeachaigh | Mura ndeachaigh sà abhaile, cá ndeachaigh s� |
| abair | mura ndúirt | Mura ndúirt sé é sin, cad a dúirt sé? |
Ná húsáid murar le gach briathar san aimsir chaite.
- ✓ Murar tháinig sé…
- ✓ Mura ndeachaigh sé…
- ✓ Mura raibh sé ann…
Foghlaim na foirmeacha seo mar aonaid: nà hé an t-athrú tosaigh amháin atá tábhachtach, ach foirm spleách an bhriathair freisin.
Murach: gan duine nó rud éigin
Úsáidtear murach nuair a shamhlaÃtear toradh difriúil gan duine, rud nó fÃric atá sa scéal. Is minic a bhÃonn an modh coinnÃollach sa phrÃomhchlásal.
Is féidir le hainmfhocal, forainm nó clásal le go teacht ina dhiaidh.
| Struchtúr | Sampla |
|---|---|
| murach + ainmfhocal | Murach an bháisteach, bheimis amuigh anois. |
| murach + forainm | Murach tusa, bheinn ar strae. |
| murach + go + briathar | Murach go bhfuil léarscáil agam, bheinn ar strae. |
Tá sé ag cur báistà agus táimid istigh:
Murach an bháisteach, bheimis amuigh anois.
Tá an bhrà chéanna á cur in iúl anseo le clásal iomlán:
Mura mbeadh sé ag cur báistÃ, bheimis amuigh anois.
Le murach go, leanann an briathar rialacha go: go bhfuil, go raibh, go mbeadh. Úsáidtear gur san aimsir chaite nuair a éilÃonn an briathar é: Murach gur tháinig tú, bheinn fós ar strae. Tháinig tú, agus dá bharr sin nÃl mé ar strae anois; léirÃonn bheinn an toradh a shamhlaÃtear gan do theacht.
Déan idirdhealú idir an dá struchtúr:
- Mura mbeadh cabhair agam, bheinn i dtrioblóid.
- Murach do chabhair, bheinn i dtrioblóid.
Leanann briathar mura sa chéad sampla; nà gá briathar a bheith dÃreach i ndiaidh murach. Leis an gcopail, úsáidtear foirmeacha mar mura maith agus murab é freisin.
Seiceáil do rogha
- An bhfuil briathar nó struchtúr copaileach i gceist? Roimh bhriathar, úsáid mura mar ghnáthrogha: mura bhfuil, mura dtagann, mura mbeadh. Leis an gcopail san aimsir láithreach, úsáid foirmeacha mar mura maith leat agus murab é sin an cás.
- An bhfuil an briathar san aimsir chaite? Úsáid murar le formhór na mbriathra: murar thuig. Cuimhnigh ar na heisceachtaÃ: mura raibh, mura ndearna agus na foirmeacha eile sa tábla. Leis an gcopail san aimsir chaite nó sa mhodh coinnÃollach, úsáid foirmeacha mar murar mhaith leat agus murarbh é sin an cás.
- An bhfuil tú ag samhlú an scéil gan duine, rud nó fÃric? Is féidir murach a úsáid: murach tusa, murach an bháisteach, murach go bhfuil léarscáil agam.
Is é an t-idirdhealú lárnach: mura/murar + briathar nó na foirmeacha copaileacha mura/murab/murar/murarbh, ach murach + ainmfhocal, forainm nó clásal le go/gur.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
12 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 12 words and review them later.
Focail: Mura, murar agus murach
12 wordsLast updated November 5, 2026