Consecutio temporum: rationes primae
Disce quomodo tempora principalia et historica coniunctivum regant, et quomodo res eiusdem temporis, anteriores ac proposita Latine exprimantur.
Tempus coniunctivi saepe pendet a tempore verbi principalis. Haec ratio consecutio temporum appellatur. Disces distinguere tempora principalia et historica atque ostendere utrum res eodem tempore an antea fiat.
Duo verba inter se comparanda
In sententia Quaerō quid faciās, verbum principale est quaerō; faciās est coniunctivus in interrogatione obliqua. Quaero nunc; tu nunc aliquid facis.
Quaerō quid faciās. — Nunc quaero: quid nunc facis?
Quaerēbam quid facerēs. — Tum quaerebam: quid tum faciebas?
In altera sententia, facerēs rem significat quae eodem tempore fiebat quo quaerebam. Non rem necessario priorem significat: utrumque verbum ad idem tempus praeteritum pertinet.
Tempora principalia et historica
Primum tempus verbi principalis inspice.
| Ordo temporum | Tempora verbi principalis | Exempla |
|---|---|---|
| Principalia | Praesens, futurum, futurum exactum | quaerō, quaeram, quaesīverō |
| Historica | Imperfectum, perfectum quo res praeterita narratur, plusquamperfectum | quaerēbam, quaesīvī, quaesīveram |
Post tempus principale, coniunctivus plerumque est praesens aut perfectum. Post tempus historicum, plerumque est imperfectum aut plusquamperfectum.
Perfectum indicativi non semper eandem rationem sequitur. Cum res praeterita narratur, plerumque historicum est; cum res ad praesens refertur, etiam consecutio principalis invenitur. Hic perfectum ad narrationem praeteritam adhibetur.
Eodem tempore an antea?
In interrogationibus obliquis tempus coniunctivi ostendit quomodo res ad tempus verbi principalis se habeat.
| Verbum principale | Res eodem tempore fit | Res antea facta est |
|---|---|---|
| Quaerō | quid faciās | quid fēcerīs |
| Quaerēbam | quid facerēs | quid fēcissēs |
Quaerō quid fēcerīs. — Nunc quaero de re quam antea fecisti.
Quaerēbam quid fēcissēs. — Tum quaerebam de re quam iam ante illud tempus feceras.
Ita perfectum coniunctivi post tempus principale rem priorem exprimit; plusquamperfectum coniunctivi post tempus historicum rem priorem exprimit.
Non satis est quaerere utrum res hodie an heri fiat. Tempus rei cum tempore verbi principalis comparandum est.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Propositum et petitio
In propositionibus finalibus et petitionibus obliquis, propositum vel actio petita saepe post actionem verbi principalis impletur. Tamen praesens coniunctivi post tempus principale et imperfectum coniunctivi post tempus historicum adhibentur.
Veniō ut tē videam. — Nunc venio; te videre volo.
Vēnī ut tē vidērem. — Tum veni; te videre volebam.
Rogō tē ut maneās. — Nunc a te peto ut maneas.
Rogāvī tē ut manērēs. — Tum a te petivi ut maneres.
Eadem ratio temporum in proposito negativo valet: Veniō nē sōlus sīs; Vēnī nē sōlus essēs.
Vidērem in sententia Vēnī ut tē vidērem non significat me te iam ante adventum vidisse. Imperfectum hic propositum exprimit post verbum historicum. Ex sola forma temporis sensum totius propositionis cognoscere non potes.
Quomodo tempus eligas
- Genus propositionis cognosce. Interrogatio obliqua est, propositum an petitio? Consecutio temporum non ipsa docet ubi coniunctivus ponendus sit.
- Verbum principale inspice. Tempus principale est an historicum?
- Rationem rerum compara. In interrogatione obliqua, res eodem tempore fit an antea facta est?
- Formam elige. Eodem tempore: faciās / facerēs. Antea: fēcerīs / fēcissēs. In proposito vel petitione: maneās / manērēs.
Memoria tene: Quaerō quid faciās; quaerēbam quid facerēs. Si de re priore quaeris: Quaerō quid fēcerīs; quaerēbam quid fēcissēs.
Hae sunt rationes primae, non regulae quibus omnis coniunctivus sine exceptione regitur. Semper et tempus verbi principalis et sensum propositionis considera.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026