Genitivus et ablativus qualitatis
Genitīvus et ablātīvus quālitātis hominēs rēsque dēscrībunt: disce utrumque cāsum adhibēre, adiectīva aptāre et aetātem, corpus mōrēsque significāre.
Qualis est?
Genitīvus et ablātīvus quālitātis indicant quālis homō vel rēs sit. Hīs cāsibus ingenium, mōrēs, corporis habitum aliāsque proprietātēs dēscrībis. Disce utramque cōnstrūctiōnem adhibēre, adiectīvum cum nōmine coniungere et aetātem ā corporis dēscrīptiōne distinguere.
- Mārcus est vir magnae prūdentiae.
- Mārcus est vir magnā prūdentiā.
Utrāque sententiā Mārcus prūdēns esse dīcitur.
Nōn semper ūnus tantum cāsus rēctus est. Praesertim ubi dē ingeniō vel mōribus agitur, saepe uterque adhibērī potest.
Nomen et adiectivum
In hīs cōnstrūctiōnibus nōmen quālitātem significāns plērumque cum adiectīvō vel aliā dēfīnītiōne coniungitur. Nōmen et adiectīvum eōdem cāsū pōnuntur; adiectīvum etiam genere et numerō cum nōmine congruit.
| Cāsus | Nōmen cum adiectīvō | Exemplum |
|---|---|---|
| Genitīvus | magnae prūdentiae | vir magnae prūdentiae |
| Ablātīvus | magnā prūdentiā | vir magnā prūdentiā |
| Genitīvus | summī ingeniī | adulēscēns summī ingeniī |
| Ablātīvus | longīs capillīs | puella longīs capillīs |
In vir magnae prūdentiae, magnae cum prūdentiae, nōn cum vir, congruit. In puella longīs capillīs, longīs cum capillīs congruit.
Nōmen quālitātis hīc sine adiectīvō nōn pōnitur. Scrībe vir magnae virtūtis, nōn tantum vir virtūtis. Adiectīvum ostendit quālis vel quanta sit virtūs.
Ingenium, corpus, animi status
Genitīvus saepe proprietātem propriam vel manentem significat. Ablātīvus quoque proprietātem manentem exprimere potest, sed etiam statum quī ad tempus adest.
- Ingenium et mōrēs: genitīvus et ablātīvus saepe conveniunt.
- Corporis habitus: ablātīvus in prōsā classicā frequentior est.
- Animī status ad tempus: ablātīvus aptus est.
Ingenium: Lūcia est fēmina summī ingeniī. Lūcia est fēmina summō ingeniō.
Corpus: Puer longīs capillīs adest.
Animī status: Nunc bonō animō sum; nihil timeō.
Nōlī putāre genitīvum semper rem perpetuam, ablātīvum semper rem brevem significāre. Vir magnā prūdentiā quoque prūdentiam manentem habēre potest. Haec distinctiō ūsum explicat, nōn lēgem sine exceptiōne cōnstituit.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Aetas, mensura, numerus et genus
Aetās numerō dēfīnīta genitīvō quālitātis exprimitur. Hīc numerāle nōmen annōrum dēfīnit; adiectīvum quāle est magnus nōn requīritur.
Puer decem annōrum in hortō lūdit.
Puer decem annōs nātus est.
Peregrīnus decem annīs rediit.
Decem annōrum puerī aetātem indicat. In decem annōs nātus, accūsātīvus decem annōs spatium temporis significat et cum nātus aetātem exprimit. Decem annīs nōn est simplex eiusdem locūtiōnis commūtātiō: in exemplō peregrīnī ablātīvus tempus intrā quod rediit indicat.
Numerāle decem nōn dēclīnātur; annōrum tamen genitīvus plūrālis est. Itaque decem nōmen annōrum dēfīnit, quamquam terminātiōnem nōn mūtat.
Genitīvus nōn sōlum aetātem, sed etiam mēnsūram, numerum vel genus dēfīnīre potest. Hī ūsūs cum quālitātis dēscrīptiōne coniunguntur, quamquam nōn omnēs eōdem modō ā grammaticīs appellantur.
| Quid dēfīnītur? | Exemplum | Sēnsus |
|---|---|---|
| Mēnsūra | fossa decem pedum | fossa decem pedēs lāta, alta vel longa, prout rēs postulat |
| Numerus | classis centum nāvium | classis quae centum nāvēs habet |
| Genus | homō eius modī | homō tālis |
| Genus | rēs huius generis | rēs quae ad hoc genus pertinet |
Cum nomine vel cum verbo sum
Quālitās nōminī adiungī potest aut per verbum sum dē subiectō praedicārī.
| Nōminī adiūncta | Cum verbō sum |
|---|---|
| Vir magnae prūdentiae venit. | Hic vir magnae prūdentiae est. |
| Puella longīs capillīs adest. | Haec puella longīs capillīs est. |
Cāsus nōminis quod dēscrībitur mūtārī potest; locūtiō quālitātis suum cāsum retinet.
- Vir magnae prūdentiae adest.
- Virum magnae prūdentiae videō.
- Cum virō magnae prūdentiae ambulō.
In tertiā sententiā cum regit virō. Locūtiō magnae prūdentiae virum dēscrībit et in genitīvō manet.
Quid memoria teneas
- Quaere: quālis est homō vel rēs?
- Nōmen quālitātis cum adiectīvō vel aliā dēfīnītiōne coniunge.
- Dē ingeniō et mōribus saepe uterque cāsus adhibērī potest: magnae prūdentiae, magnā prūdentiā.
- Ad corpus dēscrībendum ablātīvum saepe ēlige: longīs capillīs.
- Aetātem numerō dēfīnītam genitīvō exprime: decem annōrum.
- Adiectīvum cum nōmine quālitātis, nōn cum homine vel rē dēscrīptā, compōne.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026