Oratio obliqua continua: tempora et prospectus
Oratio obliqua continua: disce tempora infinitivorum et coniunctivorum distinguere, prospectum loquentis servare et voces narrantis a relatis discernere.
In oratione obliqua continua non singula tantum dicta, sed tota argumentatio alterius refertur. Ut tempora recte intellegas, distingue quando narrator loquatur, quando verba relata prolata sint, et quo tempore singula fiant. Simul observa cuius iudicium, scientia et exspectatio exprimantur.
Quomodo oratio relata continuetur
Verbum dicendi initio positum plures sententias regere potest, neque ante quemque accusativum cum infinitivo repetendum est. Punctum ipsum orationem obliquam non necessario finit: constructio et sententiarum nexus ostendunt utrum eadem vox relata permaneat.
Legatus senatui dixit ducem auxilia exspectare. Hostes pontem occupavisse; nostros tamen flumen transituros esse. Ducem, quod commeatus deesset, diutius morari non posse.
Omnia post dixit ad legati relationem pertinent. Etiam causa per quod commeatus deesset expressa pars est eius relationis, non necessario iudicium ipsius narrantis.
Exempla huius paginae ad doctrinam illustrandam composita sunt; non sunt testimonia ex auctoribus desumpta.
Tempora infinitivorum ad verba relata referuntur
Tempus infinitivi plerumque non tempus narrantis, sed rationem temporis ad actum dicendi vel sentiendi indicat. In longa relatione idem respectus manet, quamdiu idem verbum regens subauditur.
| Constructio | Ratio temporis | Sensus |
|---|---|---|
| Dixit ducem auxilia exspectare. | Res cum dicto contemporanea | Dux tum exspectabat. |
| Dixit hostes pontem occupavisse. | Res dicto anterior | Hostes iam pontem occupaverant. |
| Dixit nostros flumen transituros esse. | Res dicto posterior | Transitus tum exspectabatur. |
Exspectare igitur post dixit non significat ducem etiam nunc auxilia exspectare. Similiter transituros esse rem futuram ex prospectu legati ostendit; narrator autem post ipsum transitum scribere potest.
Infinitivus praesens non semper idem tempus absolutum exprimit. Confer: Dicit ducem venire et Dixit ducem venire. Forma venire eadem est; tempus adventus ex verbo regente et contextu cognoscitur.
Coniunctivi et ordo rerum
Enuntiata subordinata quae ad ipsam orationem relatam pertinent plerumque coniunctivo ponuntur. Tempora eorum secundum consecutionem ordinantur: post verbum principale temporis historici imperfectum et plusquamperfectum usitata sunt; post tempus principale praesens et perfectum.
| Verbum regens | Res contemporanea | Res anterior |
|---|---|---|
| Dicit | Dicit se manere, quod hostes appropinquent. | Dicit se manere, quod hostes pontem occupaverint. |
| Dixit | Dixit se manere, quod hostes appropinquarent. | Dixit se manere, quod hostes pontem occupavissent. |
Ne tamen omne plusquamperfectum coniunctivi pro re ante ipsum dictum iam perfecta accipias. In enuntiatis temporalibus etiam ordo rerum tum futurarum servandus est.
Dux dixit: «Cum auxilia venerint, proficiscar».
Dux dixit, cum auxilia venissent, se profecturum esse.
Auxilia nondum advenerant cum dux loqueretur. Eorum adventus profectionem antecedere debebat: venissent hic rem futuram respectu dicti, sed anteriorem respectu profectionis exprimit.
Consecutio igitur formas ordinat; contextus autem docet quaenam res aliam antecedat.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Prospectus loquentis et verba temporis
Vocabula ut heri, hodie, cras, hic et nunc ex loco ac tempore loquentis intelleguntur. Cum narrator dicta alio tempore vel loco referat, saepe alia vocabula eligit, ne prospectus confundantur.
Die tertio dux dixit: «Heri adveni; hodie maneo; cras proficiscar».
Narrator die decimo haec refert: Dux die tertio dixit se pridie advenisse, illo die manere, postridie profecturum esse.
Hic pridie diem secundum, illo die diem tertium, postridie diem quartum designat. Dies decimus, quo narrator rem refert, non fit novum initium huius ordinis.
Non est lex qua hodie semper in illo die, aut hic semper in ibi mutetur. Si narrator et is cuius verba referuntur eundem diem vel locum respiciunt, vocabulum pristinum retineri potest. Rem ipsam, non solam formam, considera.
Vox relata et interventus narrantis
Coniunctivus in subordinata saepe ostendit eam intra fines relationis manere. Indicativus autem adhiberi potest ubi narrator aliquid suo nomine addit aut rem extra prospectum loquentis constituit.
Legatus dixit milites, quos consul misisset, adesse.
Missio militum hic intra relationem legati ponitur.
Legatus dixit milites — quos consul miserat — adesse.
In hac scriptura verba inter lineolas posita intelleguntur ut explicatio ipsius narrantis.
Sola tamen forma modi non semper sufficit ad voces certo separandas. Genus enuntiati, contextus et consilium scriptoris simul expendenda sunt. Coniunctivus neque dubitationem neque falsitatem rei per se significat.
Praeterea post tempus historicum interdum tempora principalia retinentur. Haec repraesentatio prospectum loquentis propius exhibere potest:
- Dixit se manere, quod hostes appropinquarent: consecutio historica usitata.
- Dixit se manere, quod hostes appropinquent: prospectus praesentis in verbis relatis retinetur.
Haec varietas apud scriptores invenitur; non est libera licentia tempora sine ratione miscendi. Praesens appropinquent hic non necessario significat hostes etiam tempore narrantis appropinquare.
Quid in legendo observandum sit
Longam orationem obliquam sic examina:
- Reperi verbum dicendi vel sentiendi quod relationem regit, etiam si longe abest.
- Distingue tempus relationis a tempore quo narrator scribit.
- Infinitivos ad actum dicendi refer: res contemporanea, anterior an posterior est?
- In subordinatis et consecutionem et ordinem rerum considera.
- Quaere ad quem diem, locum vel hominem verba demonstrativa referantur.
- Discernere conare quid alter dixerit et quid narrator suo nomine addat.
Forma temporis, ordo rerum et prospectus loquentis inter se conferenda sunt. Nulla horum trium rerum sola totam orationem obliquam explicat.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
20 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 20 words and review them later.
Vocabula: Oratio obliqua continua: tempora et prospectus
20 wordsLast updated November 5, 2026