C2 · ProficientLesson 3 of 4

Perfecta contracta et varietas formarum

Formās perfectī contractās cum integrīs comparā; discerne amāstī, nōsse, audīsse, audieram atque varietātem in -ērunt et -ēre in prōsā Latīnā classicā.

Forma brevior, eadem vīs grammaticā

Perfecta contracta nōn aliud tempus aut aliam actiōnis ratiōnem significant: amāstī idem valet ac amāvistī. Lectōris tamen interest formam integram agnōscere, ambiguitātem ex contextū tollere et varietātem auctōris ab errōre distinguere. Hīc etiam formae perfectī tractantur quae breviorēs sunt, nec tamen eādem contractiōnis ratiōne explicantur.

Nōmen perfectī contractī nōn ad sōlum indicātīvum perfectī pertinet. Similis brevitās in aliīs formīs ex themate perfectī ductīs invenītur: amāram, amāssem, amāsse.

Formae in -āv-, -ēv-, -ōv-

In perfectīs hārum formārum v cum vōcālī sequentī ante s vel r saepe excidit. Ita amāvistī fit amāstī, amāveram fit amāram. Haec descriptiō ad formās agnōscendās valet; nōn iubet quamlibet litterārum seriem ubīque contrahere.

Forma integra Forma contracta Ratiō grammaticā
amāvistī amāstī indicātīvus perfectī, persōna secunda singulāris
amāvistis amāstis indicātīvus perfectī, persōna secunda plūrālis
amāvērunt amārunt indicātīvus perfectī, persōna tertia plūrālis
amāveram amāram indicātīvus plūsquamperfectī, persōna prīma singulāris
amāvissem amāssem coniūnctīvus plūsquamperfectī, persōna prīma singulāris
amāvisse amāsse īnfīnītīvus perfectī
dēlēvistī dēlēstī indicātīvus perfectī, persōna secunda singulāris
dēlēvisse dēlēsse īnfīnītīvus perfectī
nōvistī nōstī indicātīvus perfectī, persōna secunda singulāris
nōvisse nōsse īnfīnītīvus perfectī

Tū mē semper amāstī. — Forma integra: amāvistī.

Dīcit sē patriam amāsse. — Forma integra: amāvisse.

Cum epistulam dēlēsset, nihil legere poteram. — Forma integra: dēlēvisset.

Nōvī, perfectum verbī nōscō, saepe statum praesentem significat: aliquid iam cognitum habeō. Itaque nōstī et nōvistī eundem statum significāre possunt. Haec vīs ad verbum pertinet, nōn ad contractiōnem.

Perfecta in -īv-: v omissa et vōcālēs contractae

In perfectīs in -īvī, v omittī potest sine eādem vōcālis sequentis iactūrā quam suprā vīdistī. Formae audiī, audieram, audiisse hanc varietātem ostendunt. Ante s, duo i in ī coīre possunt: audiisse → audīsse.

Forma cum v Forma sine v Forma ulterius contracta
audīvī audiī —
audīvistī audiistī audīstī
audīvisse audiisse audīsse
audīvissem audiissem audīssem
audīveram audieram —

In audieram, i ante e breve est; in audīsse, ī contractiōne longum est. Nōn igitur omnibus formīs sine v eadem vōcālis quantitās tribuenda est.

Haec iam audieram. — Audīveram eandem vim grammaticam habet.

Dīcit sē nihil audīsse. — Etiam audiisse et audīvisse hīc eandem rem significant.

Ex audieram nōlī efficere audīram quasi haec sit forma contrahendī ratiōne ordināriā postulāta. Discerne v omissam, vōcālēs iuxtā positās et vōcālēs in ūnam contractās.

Quick check

Try one question now.

1
In sententia Tu libertatem amasti, forma integra verbi amasti est .

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

-ērunt et -ēre: varietās, nōn eadem contractiō

Tertia persōna plūrālis perfectī actīvī etiam in -ēre terminātur: amāvēre, dīxēre, fuēre. Haec terminātiō nōn ad regulam v cum vōcālī excidentis redigenda est. Dīxēre, exempli grātiā, nūllam v habet quae excidat.

Forma in -ērunt Forma in -ēre Alia forma contracta
amāvērunt amāvēre amārunt
dīxērunt dīxēre —
fuērunt fuēre —

Terminātiō -ēre apud poētās et in prōsā historicā frequēns est, sed nōn ad haec genera sōla restringitur. Quam saepe adhibeātur, ab auctōre et genere scrībendī pendet.

Lēgātī haec dīxēre, deinde discessērunt.

Dīxēre hīc est verbum fīnītum, persōnae tertiae plūrālis; īnfīnītīvus perfectī est dīxisse.

Contextus, genus dicendī, textūs trāditiō

Formae contractae in Latīnitāte classicā receptae sunt, etiam in prōsā. Nōn sunt per sē menda, nec omnis forma brevior sermōnem neglegentem aut poēticum indicat. Nec tamen formae integrae et breviorēs apud omnēs auctōrēs aequā frequentiā occurrunt.

Interdum eadem scriptūra plūrēs analysēs admittit. Amāstī satis perspicuum est; amāris autem ambiguitātem habēre potest.

In sī mē amāris, amāris prō amāveris positum esse potest. Ipsa forma amāveris aut futūrī exāctī indicātīvī aut perfectī coniūnctīvī esse potest; sententiae nexus dēcernit.

In ā patre amāris, amāris est indicātīvus praesentis passīvī, nōn perfectum contractum.

Ad textum legendum haec discrīmina servā:

  • Syntaxis: persōnam, tempus, modum et vōcem ex tōtā sententiā expende.
  • Ūsus auctōris: formam breviōrem nōlī statim familiārem, antīquam aut poēticam appellāre.
  • Numerus et metrum: syllabārum numerus ad formam intellegendam pertinēre potest; tamen solus nōn semper sufficit.
  • Trāditiō textūs: sī ēditiōnēs inter sē discrepant, apparātum criticum cōnsule; nōlī sine testimōniō alteram scriptūram ipsī auctōrī vindicāre.

Ratiō recognōscendī

  1. Formam integram restitue: amāssem → amāvissem; nōsse → nōvisse.
  2. Genus varietātis distingue: audieram habet v omissam; audīsse etiam vōcālēs contractās; dīxēre aliam terminātiōnem.
  3. Vim grammaticam ex contextū cōnstitue: brevitās neque tempus novum neque novam actiōnis ratiōnem facit.
  4. Formam trāditam servā, nisi certa causa emendandī adest: quod ā formā scholasticā differt, nōn ideō corruptum est.

Ad intellegendum formam integram tibi restitue; ad auctōrem citandum formam ēditiōnis quam sequeris retine. Ita et structūram perspicis et varietātem textūs servās.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026