Quidem, ne quidem, etiam: vis et ambitus
Particulae quidem, ne quidem et etiam: confirmatio, concessio, negatio et additio; quomodo collocatio verborum ambitum et vim sententiae mutet.
Vis particulae et ambitus
Particulae quidem, ne quidem et etiam non tantum sententias conectunt: indicant quid confirmetur, quid negetur, quid addatur. Ad sensum perspiciendum distingue vim particulae ab eius ambitu, id est a verbo vel parte sententiae ad quam praecipue pertinet. Collocatio multum valet, sed etiam contextus spectandus est.
Hic disces confirmationem a concessione discernere, negationis ambitum agnoscere et additionem simplicem ab incremento distinguere.
Quidem: confirmatio et concessio
Quidem plerumque post verbum vel verba ponitur quae illustrat. Rem confirmat aut concedit; saepe simul praeparat distinctionem quae sequitur. Non tamen per se significat tantum, neque semper postulat adversativam sententiam.
Hoc quidem verum est.
Hoc dictum confirmatur. Utrum aliud dictum reprehendatur, ex contextu cognoscendum est.
Doctus quidem est, sed parum prudens.
Doctrina conceditur; prudentiae defectus ei opponitur. Concessio hic non significat doctrinam incertam esse.
Ego quidem assentior; quid tu sentias, nescio.
Loquens de suo assensu affirmat, non de alieno. Non dicit se solum assentiri.
In forma quidem … sed … prior pars agnoscitur, altera autem pondus argumenti saepe habet. Particula tamen etiam sine sed adhibetur, si oppositio subintellegitur aut sola confirmatio sufficit.
Quidem non est idem atque certe omnibus locis. In doctus quidem est, sed parum prudens non agitur praecipue de gradu certitudinis, sed de re concessa cui alia res opponitur.
Ne quidem: negatio et verba inclusa
Ne … quidem rem negat atque ostendit eam quoque, quam quis maxime exspectare possit, non evenire aut non adesse. Verbum vel verba quae praecipue efferuntur inter ne et quidem ponuntur. Haec verba ambitum emphasis indicant; negatio autem ad enuntiatum pertinet.
| Sententia | Quid praecipue effertur? | Sensus ex contextu |
|---|---|---|
| Ne Marcus quidem venit. | Marcus | Marcus, quem venturum maxime exspectabamus, non venit. |
| Marcus ne epistulam quidem misit. | Epistula | Marcus non venit; epistulam quoque, quod facilius erat, non misit. |
| Ne uno quidem verbo respondit. | Unum verbum | Ne minimum quidem responsum dedit. |
Non necesse est unum tantum vocabulum includi: ne uno quidem verbo et ne hoc quidem tempore ostendunt particulam etiam ad cohaerentia verba pertinere. In his exemplis uno et hoc praecipue efferuntur, sed cum nominibus suis intelleguntur.
In hac constructione ne non est coniunctio finalis neque particula qua vetas. Modum coniunctivum per se non postulat: ne Marcus quidem venit recte indicativum habet.
Negatio iam posita potest per ne quidem explicari vel augeri; duae negationes hic non necessario affirmationem efficiunt.
Nemo venit, ne Marcus quidem.
Nemo omnes excludit; ne Marcus quidem singularem hominem nominat cuius adventus maxime exspectabatur.
Quick check
Try one question now.
«Consilium tuum utile quidem est, sed nimis magnum sumptum postulat.» Consilii utilitas
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Etiam: additio, incrementum, continuatio
Etiam saepe rem alteri addit. Aliquando vero non parem rem adiungit, sed ad rem minus exspectatam procedit. Uter sensus aptus sit, ex rebus comparatis cognoscitur.
Lucia venit; etiam Marcus venit.
Marcus Luciae additur. Nihil hic per se ostendit alterius adventum mirabiliorem esse.
Omnes tacuerunt; etiam orator tacuit.
Orator inter tacentes ponitur, quamquam ab eo verba maxime exspectari poterant. Additio igitur vim incrementi habet.
Is etiam nunc Romae habitat.
Habitatio ad praesens tempus continuatur. Etiam nunc non alterum habitatorem addit, sed continuationem exprimit.
Ambitus interdum ex collocatione apertus est, interdum ex superiore sententia petendus. Confer:
- Marcus legit; etiam Iulia legit. Altera persona additur.
- Marcus epistulam legit; etiam librum legit. Altera res lecta additur.
- Marcus epistulam legit; eam etiam laudavit. Altera actio additur.
Si etiam ambigue positum est, quaere quid iam dictum sit. Id saepe ostendit utrum persona, res an actio addatur. Particulam prope verba efferenda colloca, sed ordinem verborum solum iudicem ne facias.
Eadem res, diversa vis
His particulis mutatis, non sola affirmatio aut negatio mutatur: mutatur etiam ratio qua rem cum exspectatione vel cum aliis rebus comparas.
| Forma | Vis in contextu |
|---|---|
| Marcus quidem venit, sed statim discessit. | Adventus conceditur; mora brevis opponitur. |
| Etiam Marcus venit. | Marcus aliis additur; adventus eius fortasse minus exspectatus est. |
| Ne Marcus quidem venit. | Adventus Marci negatur, quamquam maxime exspectari poterat. |
Ne quidem igitur non est mera forma negativa cuiuslibet usus particulae etiam. Si tantum adventum Marci negare vis, Marcus non venit sufficit. Si eum hominem nominas cuius adventum prae ceteris sperabas, ne Marcus quidem venit aptius est.
Similiter Marcus quidem venit non idem dicit atque etiam Marcus venit: prius adventum confirmat vel concedit, alterum Marcum addit.
Quomodo particulam eligas
- Rem confirmas aut concedis? Utere quidem; vide num oppositio sequatur vel subintellegatur.
- Personam, rem aut actionem addis? Utere etiam; contextus ostendat utrum simplex additio an incrementum sit.
- Rem maxime exspectatam quoque negas? Utere ne … quidem, verbis praecipue efferendis interpositis.
- Ambitum dubium invenis? Respice verba proxima, sententiam antecedentem et oppositionem expressam aut subintellectam.
Quidem confirmat vel concedit; etiam addit atque interdum auget; ne quidem negat cum emphasi. Vis et ambitus ex particula, collocatione et contextu una cognoscuntur.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
6 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 6 words and review them later.
Vocabula: Quidem, ne quidem, etiam: vis et ambitus
6 wordsLast updated November 5, 2026