B2 · Upper IntermediateLesson 3 of 4

Utinam et coniunctivus optativus

Utinam cum coniūnctīvō spem aut votum contrā rem exprimit: disce quattuor tempora discernere, optātiōnēs negāre et optātiōnem ab iussō distinguere.

By the flumi team About 4 min read 11 vocabulary wordsGrammar learning path: Coniunctivus in sententia principali

Quid optando significes

Cum aliquid fierī cupis, utinam cum coniūnctīvō pōnere potes. Ita nōn rem nārrās neque quaeris, sed optās. Tempus verbī indicat utrum rem adhūc fierī posse putēs an aliquid contrā rem praesentem vel praeteritam optēs.

Amīcus tuus procul abest. Eum iterum vidēre cupis:

Utinam veniat!

Hāc cōnstrūctiōne ūti potes ut:

  • rem optēs quae adhūc fierī potest;
  • rem praesentem aliam esse cupiās;
  • doleās quod aliquid factum aut nōn factum est.

Quattuor tempora, diversae optationes

In optātiōnibus praesēns, perfectum, imperfectum et plūsquamperfectum coniūnctīvī reperiuntur. Nōn sōlum tempus reī, sed etiam sententia loquentis spectanda est.

Tempus coniūnctīvī Quid loquēns significet Exemplum
Praesēns Rem optat quam fierī posse putat, saepe futūram. Utinam amīcus veniat!
Perfectum Optat ut rēs iam facta sit; quid factum sit nescit. Utinam amīcus salvus pervēnerit!
Imperfectum Rem praesentem aliam esse optat. Utinam amīcus nunc hīc esset!
Plūsquamperfectum Rem praeteritam aliter ēvēnisse optat. Utinam amīcus herī vēnisset!

Haec est temporum distinctiō ūsitāta in prōsā classicā. Praesēns spem exprimit, nōn certitūdinem. Perfectum in optātiōnibus minus frequēns est; tamen ad rem iam factam, dē quā dubitās, pertinēre potest.

Spes et votum contra rem

Contextus ostendit quid sciās et quid cupiās. Confer haec exempla.

Adhūc spērās: Amīcus crās venīre potest.

Utinam crās veniat!

Rem praesentem aliam esse cupis: Amīcus nunc abest.

Utinam nunc hīc esset!

Quid factum sit nescīs: Amīcus iter fēcit, sed nūntium nōndum mīsit.

Utinam salvus pervēnerit!

Quid factum sit scīs: Amīcus herī nōn vēnit; tū eum exspectāvistī.

Utinam herī vēnisset!

Esset hīc ad tempus praesēns pertinet, quamquam forma est imperfectī. Vēnisset autem optātiōnem exprimit quae cum rē praeteritā nōn congruit: amīcus nōn vēnit, nec id iam mūtārī potest.

Nōlī imperfectum eligere tantum quod dē tempore praeteritō cōgitās. In optātiōne contrā rem, utinam adesset praesentem absentiam, utinam adfuisset praeteritam absentiam significat.

Quick check

Try one question now.

1
Nondum profecti sumus; ventus cras secundus esse potest. Utinam cras secundus !

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Quomodo optationem neges

Optātiōnem negātīvam plērumque per utinam nē exprimis. Nē ad rem quam nōn fierī cupis pertinet; tempus coniūnctīvī eādem ratiōne eligitur.

Utinam nē crās pluat!

Crās pluviam nōn cupis; adhūc spērās.

Utinam nē nunc plueret!

Nunc pluit; tū aliam tempestātem cupis.

Utinam nē illud dīxissem!

Illud dīxistī; nunc tē paenitet.

Nē est negātiō optātiōnis ūsitāta; nōn tamen interdum apud auctōrēs invenītur. Itaque omnem optātiōnem cum nōn prō mendō habēre nōn dēbēs.

Optatio non est iussum

Optātiō quid cupiās ostendit; iussum autem quid aliquis facere dēbeat. Forma coniūnctīvī eadem esse potest, sed utinam optātiōnem clārē indicat.

Utinam Mārcus veniat! — Mārcum venīre cupis.

Mārcus veniat! — Prō contextū, Mārcum venīre iubēs.

Utinam nōn semper necessārium est. In brevibus optātiōnibus etiam sine eā particulā coniūnctīvus pōnitur: Dī tē servent! Contextus igitur et sententia spectanda sunt, nōn sōla forma verbī.

Quid memoria teneas

Antequam optātiōnem scrībis, haec quaere:

  1. Rem adhūc fierī posse putās? Praesente ūtere: utinam veniat!
  2. Rem iam factam esse cupis, sed quid acciderit nescīs? Perfectō ūtere: utinam pervēnerit!
  3. Rem praesentem aliam esse cupis? Imperfectō ūtere: utinam adesset!
  4. Rem praeteritam aliter ēvēnisse cupis? Plūsquamperfectō ūtere: utinam vēnisset!

Ad optātiōnem negandam, nē adde: utinam nē illud dīxissem!

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

11 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 11 words and review them later.

Vocabula: Utinam et coniunctivus optativus

11 words

Last updated November 5, 2026