Beleefde verzoeken met even, maar en alstublieft.

1.Een verzoek geeft de ander ruimte

Met een verzoek vraag je iemand om iets te doen. In het Nederlands klinkt een vraagvorm vaak vriendelijker dan een direct bevel. Woorden als even, maar en alstublieft kunnen de toon verder verzachten.

De situatie, je relatie met de ander en je intonatie bepalen samen hoe beleefd de zin klinkt.

2.Begin met een vraagvorm

Veel beleefde verzoeken beginnen met kunnen, willen of zullen.

Situatie	Patroon	Voorbeeld
gewoon, informeel	Kun je ...?	Kun je het raam openen?
vriendelijk, informeel	Wil je ...?	Wil je de tas aangeven?
beleefd, formeel	Kunt u ...?	Kunt u hier tekenen?
extra voorzichtig	Zou je/u ... kunnen?	Zou u mij kunnen helpen?
beleefd verzoek	Zou u ... willen?	Zou u hier willen tekenen?
aanbod	Zal ik ...?	Zal ik de deur sluiten?
iets vragen	Mag ik ...?	Mag ik uw paspoort?
korte instructie	Graag ...	Graag even tekenen.

Een vraagvorm laat duidelijker ruimte voor ja of nee. Dat is vooral belangrijk als het verzoek moeite of tijd kost.

3.Even maakt het verzoek kleiner

Letterlijk betekent even een korte tijd. In een verzoek laat het vaak horen dat de handeling volgens de spreker klein of snel is.

• Kun je even wachten?
• Wil je de rekening even controleren?
• Kunt u even uw naam herhalen?
• Zou je mij even kunnen bellen?

In een vraag met kun je/u staat even na het onderwerp en na een kort voornaamwoordelijk voorwerp: Kun je me even helpen? Niet: Kun je even me helpen? Het woord maakt een bevel niet automatisch beleefd: Kom even hier! kan met een harde intonatie nog steeds streng klinken.

4.Maar geeft toestemming of aanmoediging

In een aansporing kan maar de toon vriendelijk en uitnodigend maken. Het geeft vaak de betekenis het is goed, je mag het doen.

Zin	Bedoeling
Kom maar binnen.	Je bent welkom om binnen te komen.
Neem maar plaats.	Je mag gaan zitten.
Vraag het maar.	Je hoeft niet bang te zijn om het te vragen.
Kijk maar even naar dit formulier.	Bekijk het rustig en kort.

Bij u staat het vervoegde werkwoord voor het onderwerp: Neemt u maar plaats en Kijkt u maar even mee. Omdat u het onderwerp is, blijft de -t staan.

5.Alstublieft en alsjeblieft

Alstublieft past bij u en bij een formele of beleefde situatie. Alsjeblieft past bij je en klinkt informeler.

• Kunt u alstublieft hier wachten?
• Wilt u de bon alstublieft bewaren?
• Kun je alsjeblieft wat zachter praten?
• Wil je mij helpen, alsjeblieft?

Het woord kan midden in de zin of aan het einde staan. Aan het begin is het ook mogelijk. Op een bordje of in een korte instructie staat het meestal achteraan: Wachten a.u.b. of Niet storen a.u.b. A.u.b. is de veelgebruikte afkorting van alstublieft.

5.1Iets geven

Alstublieft en alsjeblieft gebruik je niet alleen bij een verzoek, maar ook als je iets geeft of overhandigt.

• Alstublieft, uw bonnetje.
• Alsjeblieft, je koffie.

Bij een vraag vraag je iets van de ander; bij deze zinnen geef je juist iets aan de ander.

6.Woorden combineren zonder te overdrijven

Je kunt de middelen combineren, maar één heldere vraag met één of twee verzachters is meestal genoeg.

Een bruikbaar stappenplan is:

1. Kies je of u.
2. Maak een vraag met kunnen, willen of zullen als de ander moet kunnen weigeren.
3. Voeg even toe bij een kleine handeling.
4. Gebruik maar vooral voor toestemming of een vriendelijke aansporing.
5. Voeg alstublieft toe als een formele, beleefde toon past.

7.Intonatie kan de betekenis veranderen

Dezelfde woorden kunnen met een andere intonatie streng, ongeduldig of zelfs dreigend klinken.

• Wacht maar even. kan geruststellend zijn: je bent zo aan de beurt.
• Wacht maar! kan in een conflict een waarschuwing zijn.
• Doe maar. kan toestemming geven, maar ook ongeïnteresseerd klinken.

Kijk daarom naar de hele situatie. Een vriendelijke stem, een passende aanspreekvorm en een echte vraag zijn belangrijker dan één los beleefdheidswoord.

8.Kort samengevat

• Gebruik vaak een vraagvorm om de ander ruimte te geven.
• Even maakt een kleine handeling lichter, maar past niet bij ieder groot verzoek.
• Maar geeft vaak toestemming of vriendelijke aanmoediging.
• Combineer u meestal met alstublieft en je met alsjeblieft.
• Neemt u maar plaats heeft een -t, omdat u het onderwerp is.
• Let altijd op de situatie en de intonatie.