Bijvoeglijke naamwoorden en de uitzondering bij een het-woord.

Een bijvoeglijk naamwoord geeft extra informatie over een zelfstandig naamwoord. Je zegt bijvoorbeeld een rode fiets of een groot huis. Voor een zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord meestal -e.

Na deze les kun je:

• een bijvoeglijk naamwoord voor een zelfstandig naamwoord gebruiken;
• bepalen wanneer je -e toevoegt;
• de vorm zonder -e kiezen na een bij een enkelvoudig het-woord.

1.Meestal voeg je e toe

Voor een zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord meestal een -e. Dit gebeurt bij een de-woord, bij een bepaald het-woord en bij een meervoud.

Woord met lidwoord	Woordgroep	Regel
de fiets	de rode fiets	de-woord: + e
een fiets	een rode fiets	de-woord: + e
het huis	het grote huis	bepaald het-woord: + e
de huizen	de grote huizen	meervoud: + e

2.De uitzondering bij een het-woord

Staat er een voor één het-woord? Dan krijgt het bijvoeglijk naamwoord meestal geen -e.

Basiswoord	Met het	Met een
het huis	het grote huis	een groot huis
het kind	het jonge kind	een jong kind
het boek	het nieuwe boek	een nieuw boek
het raam	het kleine raam	een klein raam

3.Bij een meervoud meestal e

Een meervoud heeft het lidwoord de. Daarom krijgt een gewoon bijvoeglijk naamwoord voor een meervoud -e, ook als het enkelvoud een het-woord is.

Enkelvoud	Meervoud
een groot huis	twee grote huizen
een nieuw boek	drie nieuwe boeken
een jong kind	vier jonge kinderen

4.Na zijn komt geen e

Staat het bijvoeglijk naamwoord na zijn? Dan staat het niet direct voor het zelfstandig naamwoord en voeg je geen -e toe.

Voor het zelfstandig naamwoord	Na zijn
de rode auto	De auto is rood.
het grote huis	Het huis is groot.
de nieuwe schoenen	De schoenen zijn nieuw.

Vergelijk:

• Ik heb een oude fiets. De fiets is oud.
• Zij koopt een klein boek. Het boek is klein.

5.De spelling bij e

Als je -e toevoegt, pas je soms de spelling aan om de klank gelijk te houden.

Basisvorm	Vorm met e	Voorbeeld
groot	grote	een grote kamer
duur	dure	een dure telefoon
wit	witte	een witte muur
dik	dikke	een dikke jas
lief	lieve	een lieve buurvrouw
grijs	grijze	een grijze broek

• Bij een lange klinker schrijf je vaak één klinker in de open lettergreep: groot → grote.
• Bij een korte klinker verdubbel je vaak de medeklinker: wit → witte.
• Een laatste f of s verandert bij sommige woorden in v of z: lief → lieve, grijs → grijze.

6.Zo kies je de vorm

Volg deze stappen:

1. Staat het bijvoeglijk naamwoord na zijn? Gebruik de basisvorm.
2. Staat het voor een zelfstandig naamwoord? Kijk naar het lidwoord.
3. Is het een + enkelvoudig het-woord? Gebruik meestal de basisvorm zonder -e.
4. Gebruik in de andere basisgevallen de vorm met -e.

7.Kort samengevat

Situatie	Vorm	Voorbeeld
de-woord	meestal + e	de rode fiets, een rode fiets
bepaald het-woord	+ e	het rode huis
meervoud	meestal + e	rode huizen
een + enkelvoudig het-woord	meestal geen e	een rood huis
na zijn	geen e	Het huis is rood.