Basisvoorzetsels van plaats en tijd.

Een voorzetsel is een klein woord dat een verband aangeeft. Met een voorzetsel van plaats zeg je waar iets is. Met een voorzetsel van tijd zeg je wanneer iets gebeurt.

Na deze les kun je:

• veelvoorkomende voorzetsels van plaats gebruiken;
• om, op en in bij een tijd kiezen;
• enkele vaste combinaties met een plaats of een tijd herkennen.

1.In, op en onder

Gebruik in als iets binnen een ruimte is. Gebruik op als iets op een oppervlak ligt of staat. Gebruik onder als iets lager is dan iets anders.

Voorzetsel	Betekenis	Voorbeeld
in	binnenin	De sleutel zit in de tas.
op	op een oppervlak	Het boek ligt op de tafel.
onder	lager dan	De kat slaapt onder de stoel.

2.Naast, tussen, voor en achter

Deze voorzetsels vergelijken de plaats van twee mensen of dingen.

Voorzetsel	Betekenis	Voorbeeld
naast	direct aan de zijkant	De lamp staat naast de bank.
tussen	in het midden van twee of meer dingen	De tafel staat tussen de stoelen.
voor	aan de voorkant	De fiets staat voor het huis.
achter	aan de achterkant	De tuin ligt achter het huis.
tegenover	aan de andere kant	De winkel is tegenover het station.

3.Bij, aan en naar

Gebruik bij voor dichtbij of op de plek van een persoon of een voorziening. Gebruik aan voor contact met een zijkant of een rand. Gebruik naar voor een richting of een bestemming.

• Ik wacht bij de ingang.
• Sara is bij de dokter.
• De foto hangt aan de muur.
• Wij gaan naar het station.

Vergelijk de plaats en de beweging:

Geen beweging	Wel beweging
Ik ben in de winkel.	Ik ga naar de winkel.
Wij zijn op school.	Wij gaan naar school.
Hij is thuis.	Hij gaat naar huis.

4.Om, op en in bij een tijd

Bij een tijd kies je het voorzetsel op basis van het soort tijdsaanduiding.

Voorzetsel	Gebruik	Voorbeeld
om	een precies tijdstip	De les begint om negen uur.
op	een dag of een datum	Ik werk op maandag.
op	een specifieke datum	De cursus begint op 5 mei.
in	een maand	We reizen in augustus.
in	een jaar	Zij is geboren in 2001.
in	een seizoen	Het is koud in de winter.

5.Voor, na en van tot

Gebruik voor als iets eerder gebeurt en na als iets later gebeurt. Met van ... tot ... geef je het begin en het einde van een periode.

Voorzetsel	Voorbeeld
voor	Ik drink koffie voor de les.
na	We eten na het werk.
van ... tot ...	De winkel is open van negen tot zes.

Zet de onderdelen in de juiste volgorde:

1. voor de les — de koffie komt eerst;
2. de les — de les gebeurt daarna;
3. na de les — een andere activiteit komt later.

6.Tijd zonder voorzetsel

Sommige veelgebruikte tijdswoorden hebben geen voorzetsel nodig.

• Ik werk vandaag.
• Zij komt morgen.
• We waren gisteren thuis.
• De winkel is elke dag open.

Zeg dus niet op morgen of in gisteren.

7.Kort samengevat

• Gebruik onder meer in, op, onder, naast, tussen, voor en achter voor een plaats.
• Gebruik naar voor een richting of een bestemming.
• Gebruik om voor een precies tijdstip, op voor een dag of een datum en in voor een maand, een jaar of een seizoen.
• Gebruik voor, na en van ... tot ... om tijden te vergelijken of een periode af te bakenen.
• Gebruik geen voorzetsel voor vandaag, morgen en gisteren.