De onpersoonlijke lijdende vorm met er
Leer de onpersoonlijke lijdende vorm met er vormen, kies wordt of werden correct en beschrijf handelingen zonder een handelende persoon te noemen.
Met de onpersoonlijke lijdende vorm beschrijf je een activiteit zonder te zeggen wie die uitvoert: Er wordt vergaderd. De handeling staat centraal, terwijl de handelende persoon onbekend, algemeen of niet belangrijk is.
Na deze les kun je:
- een onpersoonlijke passieve zin met er vormen;
- begrijpen waarom wordt in zo'n zin enkelvoud is;
- de vorm gebruiken bij onovergankelijke werkwoorden en vaste voorzetsels;
- een echt onpersoonlijk passief onderscheiden van een passieve zin met een onderwerp;
- tijd, plaats en handelende persoon op een natuurlijke plek zetten.
Van een algemene actieve zin naar er wordt
Een actieve zin kan een algemeen menselijk onderwerp hebben: Mensen dansen hier elke vrijdag. Als niet de mensen maar de activiteit belangrijk is, maak je een onpersoonlijke passieve zin.
| Actief | Onpersoonlijk passief |
|---|---|
| Mensen dansen hier elke vrijdag. | Er wordt hier elke vrijdag gedanst. |
| Ze vergaderen boven. | Er wordt boven vergaderd. |
| Iemand klopte op de deur. | Er werd op de deur geklopt. |
Je gebruikt er, een vorm van worden en het voltooid deelwoord. Het oorspronkelijke algemene onderwerp verdwijnt.
Waarom staat er altijd wordt of werd?
In een echt onpersoonlijke passieve zin is er geen grammaticaal onderwerp dat het werkwoord meervoud kan maken. Daarom staat de persoonsvorm in het enkelvoud.
- Er wordt veel gelachen.
- Er werd de hele avond gedanst.
- Er is lang over het probleem gesproken.
Het woord er vult de eerste positie, maar bepaalt geen meervoud. Ook als veel mensen de handeling uitvoeren, blijft het: Er wordt door honderden vrijwilligers gewerkt.
Niet: Er worden hard gewerkt.
Wel: Er wordt hard gewerkt.
Werken heeft hier geen meervoudig onderwerp.
Werkwoorden zonder lijdend voorwerp
De constructie komt vaak voor bij onovergankelijke werkwoorden: werkwoorden die geen lijdend voorwerp hebben. In een gewone passieve zin kan dan niets de plaats van het onderwerp overnemen.
- Er wordt in de kantine gegeten.
- Er werd luid geapplaudisseerd.
- Er is tot middernacht doorgewerkt.
- Er wordt bij de ingang gewacht.
De zinnen drukken uit dat mensen eten, applaudisseren, werken of wachten. Bij werkwoorden die geen menselijke uitvoerder toelaten, klinkt de constructie meestal niet logisch. Er wordt geregend is daarom geen gewone neutrale vorm voor het regent.
Werkwoorden met een vast voorzetsel
Ook een werkwoord met een voorzetselvoorwerp kan onpersoonlijk passief worden. Het voorzetsel blijft bij zijn aanvulling.
- De commissie praat over de planning. → Er wordt over de planning gepraat.
- De bewoners wachten op een besluit. → Er wordt op een besluit gewacht.
- Men zoekt naar een oplossing. → Er wordt naar een oplossing gezocht.
Bewaar het vaste voorzetsel. Je praat over iets, wacht op iets en zoekt naar iets, ook wanneer de handelende persoon verdwijnt.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Geen onderwerp of toch een onderwerp?
Niet elke passieve zin met er is onpersoonlijk. Vergelijk:
| Zin | Grammaticale analyse |
|---|---|
| Er wordt buiten gedanst. | Geen grammaticaal onderwerp; echt onpersoonlijk passief. |
| Er wordt een nieuw station gebouwd. | Een nieuw station is enkelvoudig onderwerp. |
| Er worden drie nieuwe stations gebouwd. | Drie nieuwe stations is meervoudig onderwerp. |
In de laatste twee zinnen kondigt er nieuwe informatie aan. De persoonsvorm past zich aan het onderwerp verderop aan. Zoek dus eerst of er een zelfstandig naamwoord staat dat enkelvoud of meervoud bepaalt.
Tijd en woordvolgorde
In een hoofdzin staat de persoonsvorm op de tweede zinsplaats.
- Er wordt morgen in zaal B vergaderd.
- Morgen wordt er in zaal B vergaderd.
- In zaal B werd er gisteren lang gediscussieerd.
In een bijzin staan de werkwoorden aan het einde: De directeur zegt dat er morgen in zaal B wordt vergaderd. In de voltooide tijd gebruik je zijn met het voltooid deelwoord: Er is gisteren vergaderd. Je voegt in deze vorm normaal geen geworden toe.
De handelende persoon alsnog noemen
Je kunt een uitvoerder met door toevoegen als die informatie toch relevant is.
- Er wordt door de recherche onderzoek gedaan.
- Er werd door beide partijen stevig onderhandeld.
Een lange door-bepaling maakt de zin vaak zwaar. Als de uitvoerder de belangrijkste nieuwe informatie is, is actief meestal duidelijker: Beide partijen onderhandelden stevig.
Situatie: in een bibliotheek gelden tijdelijke regels. Wie ze uitvoert, is niet belangrijk.
Er wordt deze week aan de ingang gecontroleerd. Binnen wordt niet gegeten of luid gebeld. Over uitzonderingen wordt bij de informatiebalie beslist.
Wanneer past deze vorm?
De onpersoonlijke lijdende vorm komt veel voor in nieuwsberichten, regels, verslagen en beschrijvingen van procedures. Gebruik haar wanneer de activiteit centraal staat. Kies een actieve zin als je verantwoordelijkheid juist zichtbaar wilt maken. Er is een fout gemaakt zegt minder over verantwoordelijkheid dan De leverancier heeft een fout gemaakt.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
33 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 33 words and review them later.
Kernwoorden bij De onpersoonlijke lijdende vorm met er
33 wordsLast updated October 11, 2026