De stam van een werkwoord vinden.

De stam is de basisvorm waarmee je een regelmatig werkwoord vervoegt. De stam is meestal gelijk aan de ik-vorm in de tegenwoordige tijd: ik werk, ik woon, ik reis.

Na deze les kun je:

• de stam van veel regelmatige werkwoorden vinden;
• de spelling aanpassen terwijl de klank gelijk blijft;
• de stam gebruiken als de ik-vorm.

1.Begin met het hele werkwoord

Het hele werkwoord, ook wel de infinitief, staat bijvoorbeeld na willen: Ik wil werken. Veel regelmatige hele werkwoorden eindigen op -en.

Voor een eenvoudige stam volg je deze stappen:

1. Neem het hele werkwoord, bijvoorbeeld werken.
2. Haal -en weg: werk.
3. Controleer de Nederlandse spelling.
4. Gebruik de stam bij ik: ik werk.

Heel werkwoord	Zonder -en	Stam	Ik-vorm
werken	werk	werk	ik werk
fietsen	fiets	fiets	ik fiets
vinden	vind	vind	ik vind
rijden	rijd	rijd	ik rijd
worden	word	word	ik word
wandelen	wandel	wandel	ik wandel
veranderen	verander	verander	ik verander
openen	open	open	ik open

Bij wandelen, veranderen en openen haal je alleen de laatste -en weg. De e in wandel, verander en open blijft staan: wandelen → wandel, niet wandl.

2.Houd een lange klinker lang

Soms heeft het hele werkwoord één klinker in een open lettergreep: ma-ken, wo-nen, lo-pen. Na het verwijderen van -en eindigt de stam op een medeklinker. Je schrijft dan twee klinkers om de lange klank te houden.

Heel werkwoord	Eerste resultaat	Juiste stam
maken	mak	maak
wonen	won	woon
lopen	lop	loop
huren	hur	huur

3.Schrijf één eindmedeklinker

Na het verwijderen van -en blijven er soms twee dezelfde medeklinkers over. Aan het einde van de stam schrijf je er één.

Heel werkwoord	Eerste resultaat	Juiste stam
pakken	pakk	pak
bellen	bell	bel
zetten	zett	zet
missen	miss	mis

De korte klinker blijft kort, omdat de lettergreep eindigt op een medeklinker: pak, bel, zet, mis. Eén medeklinker is genoeg om de lettergreep te sluiten: schrijf pak, niet pakk.

4.Verander v in f en z in s

Bij gewone Nederlandse woordstammen schrijf je aan het einde meestal geen v of z. Komt een van deze letters aan het einde van het eerste resultaat? Verander dan v in f en z in s. Controleer ook de klinker.

Heel werkwoord	Eerste resultaat	Juiste stam
leven	lev	leef
geven	gev	geef
reizen	reiz	reis
kiezen	kiez	kies

Bij leven → lev → leef pas je twee dingen aan: je verandert v in f én schrijft ee om de lange e-klank te houden. Hetzelfde gebeurt bij geven → gev → geef. Bij reizen en kiezen verander je alleen z in s; ei en ie blijven staan.

5.Gebruik de stam

Bij een regelmatig werkwoord gebruik je de stam direct bij ik. Bij jij, hij en zij komt meestal een t achter de stam. Eindigt de stam al op -t, dan komt er geen tweede t.

Onderwerp	Voorbeeld met werken	Voorbeeld met reizen	Voorbeeld met zetten
ik	ik werk	ik reis	ik zet
jij, hij, zij	jij werkt	zij reist	hij zet

Bij jij, hij en zij schrijf je dus een t na de stam, behalve als de stam al op -t eindigt: hij zet, jij praat, zij zit.

Eindigt de stam op -d? Laat de d staan en voeg bij jij, hij en zij een t toe: ik vind → jij vindt, ik rijd → hij rijdt, ik word → zij wordt.

Staat jij achter het werkwoord? Dan gebruik je de stam zonder extra t. Dat zie je bijvoorbeeld in vragen:

Jij voor het werkwoord	Jij achter het werkwoord
Jij werkt.	Werk jij?
Jij reist mee.	Reis jij mee?
Jij zet de stoel klaar.	Zet jij de stoel klaar?

De t van de stam zet blijft dus staan.

6.Een praktische controle

Controleer een nieuwe stam met drie vragen:

1. Heb ik -en weggehaald?
2. Moet een lange klinker dubbel worden geschreven?
3. Moet ik een dubbele medeklinker verkorten of v/z veranderen in f/s?

7.Kort samengevat

• De stam van een regelmatig werkwoord is meestal de ik-vorm.
• Haal eerst -en van het hele werkwoord.
• Houd een lange klinker lang: maken → maak.
• Schrijf één eindmedeklinker: pakken → pak.
• Verander een laatste v in f en een laatste z in s.