Open en gesloten lettergrepen.

Een woord bestaat uit een of meer lettergrepen: stukjes die je hoort als je een woord langzaam zegt. De klinkerletters zijn a, e, i, o, u; medeklinkers zijn bijvoorbeeld b, k, m, t. Het einde van een lettergreep helpt je kiezen tussen één of twee klinkerletters en tussen één of twee medeklinkers.

Na deze les kun je:

• een woord in lettergrepen verdelen;
• een open en een gesloten lettergreep herkennen;
• een lange klinker in een open lettergreep schrijven;
• een korte klinker kort houden met een dubbele medeklinker.

1.Woorden in lettergrepen verdelen

Zeg een woord langzaam. Klappen kan helpen om lettergrepen te horen, maar gebruik voor de spelling deze verdeelregel: één medeklinker tussen twee klinkers gaat naar de volgende lettergreep; twee losse medeklinkers worden meestal gesplitst, zoals in kat-ten, bos-sen en wol-ken.

• tafel → ta-fel;
• ramen → ra-men;
• katten → kat-ten;
• buren → bu-ren.

Dus schrijf je ta-fel, ra-men en bu-ren, maar kat-ten. Klappen alleen is geen betrouwbare spellingregel.

De letters ch blijven bij elkaar: la-chen, niet lac-hen.

De streepjes laten hier alleen de lettergrepen zien. In een gewone zin schrijf je tafel en ramen zonder streepje.

2.Open of gesloten

Kijk naar de laatste letter van de lettergreep.

Soort lettergreep	Eindigt op	Voorbeeld
open	een klinker	ra in ra-men
gesloten	een medeklinker	kat in kat-ten

3.Een lange klinker schrijven

In een gesloten lettergreep schrijf je een lange a, e, o of u meestal met twee klinkerletters. Wordt de lettergreep open, dan schrijf je meestal één klinkerletter. De klank blijft lang.

Eén lettergreep	Twee lettergrepen	Wat verandert?
raam	ra-men	aa wordt a
been	be-nen	ee wordt e
boom	bo-men	oo wordt o
muur	mu-ren	uu wordt u
ik loop	wij lo-pen	oo wordt o

Aan het einde van een woord schrijf je de lange ee met twee letters: zee, twee, mee. Vergelijk dit met zo, nu en ja: die hebben aan het einde één klinkerletter.

Bij i gebruik je geen dubbele ii. Vergelijk de korte i in vis – vis-sen met de ie in dier – die-ren: het zijn verschillende klinkerklanken.

De klanken ie, oe, eu, ui, ij, ei, ou en au houden altijd hun twee letters. Schrijf dus bijvoorbeeld dier – die-ren, boek – boe-ken, neus – neu-zen, huis – hui-zen, prijs – prij-zen, trein – trei-nen, kous – kou-sen en blauw – blau-we.

4.Een korte klinker kort houden

Een korte klinker staat meestal in een gesloten lettergreep. Komt er een extra lettergreep bij, dan schrijf je de volgende medeklinker vaak dubbel.

Eén lettergreep	Twee lettergrepen	Eerste lettergreep
man	man-nen	gesloten
bed	bed-den	gesloten
vis	vis-sen	gesloten
pot	pot-ten	gesloten
bus	bus-sen	gesloten
ik pak	wij pak-ken	gesloten

De twee medeklinkers worden over de lettergrepen verdeeld. Daardoor blijft de klinker ervoor kort.

Staan er al verschillende medeklinkers na de korte klinker? Dan hoef je geen medeklinker te verdubbelen: kort – kor-te, wolk – wol-ken, hand – han-den. De eerste lettergreep blijft gesloten. Schrijf dus niet korrte of wollken.

5.Een handige spellingroute

Luister eerst naar een kort en een lang paar: man heeft een korte a, maan een lange aa. Pot heeft een korte o, poot een lange oo.

1. Verdeel het woord in lettergrepen.
2. Luister of de klinker kort of lang is.
3. Kijk of de lettergreep open of gesloten is.
4. Schrijf een lange a, e, o of u in een open lettergreep meestal met één klinkerletter. Denk aan ee aan het woordeinde.
5. Verdubbel bij een korte klank zo nodig de medeklinker.

6.Overzicht

Voor de lange a, e, o en u en de korte klinkers helpt dit overzicht:

Klank en lettergreep	Spelling	Voorbeeld
lang en gesloten	meestal twee klinkerletters	raam
lang en open	meestal één klinkerletter	ra-men
kort en gesloten	één klinkerletter	ram
kort voor een extra lettergreep	zo nodig een dubbele medeklinker	ram-men

Let op: aan het woordeinde schrijf je zee, twee en mee met ee, maar zo, nu en ja met één klinkerletter. Bij kor-te, wol-ken, han-den, la-chen en jach-ten verdubbel je geen medeklinker.